

D4043

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཡོ་ག་ཙརྱ་བྷཱུ་མི་བྱཱ་ཁྱ། བོད་སྐད་དུ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་རྣམ་པར་བཤད་པ། ཚིག་གི་མངའ་བདག་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་ཕྱིར་ཐོགས་མེད་ཅེས་བྱ་བས། །ཆོས་རྒྱུན་ཏིང་འཛིན་སྟོབས་ཀྱིས དྲངས་པ་བདུད་རྩིའི་ཆོས།།འཕགས་པ་མི་ཕམ་ཞལ་གྱི་བུམ་པ་ནས་བླུགས་པ། །གསན་པའི་སྙིམ་པས་གསོལ་བ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཐུབ་པ་དཔག་བསམ་ཤིང་གྱུར་ལས། །ཚིག་གི་ཡལ་ག་འཁྲུངས་པ་ཡི་གེའི་མེ་ཏོག་གི། །ཆར་བས་རྣ་བརྒྱན་བློ་གཏེར་གྱུར་པ་ དཔལ་ཡོན་ཅན།།དེ་ཡི་གཅུང་པོ་དཔལ་ལྡན་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཐེག་པ་གསུམ་པོ་མཐའ་དག་སྟོན་པས་དོན་ཆེ་ལ་རྣམ་པར་མ་བཤད་པས་ཐ་བར་གྱུར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་འདི་བདག་པས་ཀྱང་བློ་ངན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་སྐབས་སྐབས་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ཐིགས་པ་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་བསྟན་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་ཀྱང་འདི་ཉིད་ལ་བསླབས་ནས་རང་གི་ཐེག་པས་རང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཉིས། ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉམས་པ་དབྱེ་བར་བྱ་བ་དང་། མ་ཉམས་པ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དག་ཀྱང་ ཡོད་དེ།དེ་དག་ལ་ཆོས་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བ་བསྟན་པས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་ཚར་བཅད་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ཞུགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དགོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་ཀྱི་མདོ་སྡེ་མཉན་ན་བློ་རྣམ་པར་རྨོངས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལ་ཡང་ཕན་ བཏགས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་མདོ་སྡེའི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དག་ལས་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བ་དང་། རྒྱས་པར་དགའ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྒྲོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དགོངས་པ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས། ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣལ་ འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འཕགས་པ་ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་གང་ ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་སྒོམ་པའི་སའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཚངས་པས་ཞུས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་སུ་འགྱུར་བ་གཞི་ལྔ་སེམས་ལ་གཞག་པ་རྣམས་བསྟན་པར་འདོད་པ་དང་། དེ་བསྟན་པ་ཙམ་ཐོས་པའི་སློབ་མ་ལ་དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་ལན་གདགས་པའི་ཚིག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དྲི་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར སྤྱོད་པའི་ས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

梵语：Yogācaryabhūmivyākhyā
藏语：瑜伽行地广释
顶礼文殊童子语自在主！
为利世间无著尊，以法流三昧力所引甘露法，从圣弥勒口瓶中流出，以闻器饮用彼者顶礼！
从圣无著成就如意树，生出文字枝叶，以文字花雨，庄严耳闻成为智慧藏者吉祥贤，顶礼彼之弟兄吉祥者！
三乘一切教法虽义大，因未详细解释而成中等的瑜伽师地论，我为利益诸愚钝者，将从处处解脱之滴汇集。
此论著作是为二种目的：一为令菩萨通达三乘，二为令声闻缘觉种性者，于此学习后以自乘而得解脱。
复为二种目的：一为开显已衰败之佛教，二为弘扬未衰败之佛教。
复为二种目的：有些众生因对大乘怀疑、无知及颠倒而未入，为令彼等以教示无误法相而得决定了悟，并折服令其通达；有些虽已入大乘，但闻具种种密意之经典时心生迷惑，为利益彼等。
复为二种目的：为令执著不了义经典如言词义者随顺法相而入经典密意，断除一切凡夫见；为此亦当断除怖畏空性者之见。
复为二种目的：为利喜略说者，当摄集经中广说诸法相；为利喜广说者，当示说法时无边法类分别。
若问此等密意等诸经所说者即何瑜伽师地？如《宣说瑜伽师地经》云：'应当再三修学瑜伽师地'等。
如是《圣海慧问经》亦云：'正入即是瑜伽师地'。《圣月灯三昧经》亦云：'何为瑜伽师地？即修三十七菩提分法之地'。《大梵问经》亦云：'世尊，正入瑜伽师地者不作任何法生灭'等。
或论师欲说论体五事安立心等，为令闻彼略说之弟子，生起详细分别及答复之正确言辞因缘，故说'何为瑜伽师地'。

།དེ་ལ་གཞི་ལྔ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། དེ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། སྡེ་སྣོད་གསུམ་བསྡུས་པའི་གཞི་དང་། དེ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྒོའི་གཞི་དང་། རྣམ་གྲངས་ལ་མཁས་པའི་གཞིའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྔར་མ་བསྟན་ པར་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བའི་ཚིག་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་ལམ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས། དེའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་དྲན་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཐུན་པར་སྡུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་དད་པ་དང་། འདུན་པ་ པ་དང་།ཐབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་ལས་རྣལ་འབྱོར་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ཐབས་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་རིགས་པ་བཞིའོ། །དེ་གཉིས་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་བཤད་པའི་སྐབས་ནས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། རྣལ་འབྱོར་གང་གིས་བསླབ་པ་དེ་དག་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་དབྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ལམ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་ ལས་རྣལ་འབྱོར་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ་ཇི་སྐད་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་པ་ལྟ་བུའོ། །བསྡུ་ན་གཉེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་ལས་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་ཉན་ ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །ཡང་ན་གཉིས་ཀྱིས་མི་གཡོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ ཤེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རིགས་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཚངས་པ་ཆེན་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་འགོག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་གང་ཡང་གྲུབ་པར་མི་འདོད་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འདོད་ཅིང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། ཡང་དག་ཚོལ་བ་མི་གཏོང་ཞིང་། །སྣང་བ་མེད་པ་གང་གི་ཚེ། །གཟུང་བ་དང་ནི་འཛིན་པ་དང་། །གྲོལ་ དང་བཅིངས་པ་མི་མཐོང་བ།།དེ་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་སྙོམས་ཞུགས་པ། །ང་མཐོང་འགྱུར་བར་དོགས་པ་མེད། །ཅེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

关于此，五种基础是这些，即：瑜伽行地、决定此义、三藏摄义基础、彼等分别解说门基础、以及善巧异门基础。若非如此，则不会出现'若未先说，何为'这样的问句。
其中，所谓'瑜伽'是指止观双运之道，如《分别六处经》中所说：'彼之止观平等双运'等。
或者，称三摩地为瑜伽，如《等持地》中所说：'正精进与正念是与瑜伽作意相应摄持之因'等。
或者，称信心、欲乐、方便、精进为瑜伽，因为解说彼等之修行故。如《闻所成地》中所说：'何为瑜伽？彼有四种，即信等'。
或者，称方便本身为瑜伽。或者，指不相应行，彼有四种理。此二者出现于《决择摄》中不相应行之处。
或者，指正修行，如《密意义偈》中所说：'以何瑜伽修学彼等'等。
或者，分类为世间、出世间、加行、无间、解脱、殊胜、小、中、大道称为瑜伽，如《闻所成地》中所说：'何为瑜伽？彼有九种'等广说。
总之，称为对治瑜伽，如《修所成地》中所说：'所谓对治修即当视为瑜伽修'等，此为与声闻共同之瑜伽。
诸菩萨之瑜伽则是智慧与悲心殊胜双运趣入无住涅槃，此为不共瑜伽。
或者，由于具足二种不动，故地所摄之智慧称为瑜伽。
或者，指善巧方便，因为合理故称为瑜伽。
或者，指观察缘起，如《功德宝源品经》中问：'云何是瑜伽行？'而广说缘起。
或者，指烦恼与清净二者之无自性，因为修习彼故。如《大梵问经》中说：'瑜伽行者不生不灭任何法，不欲成就任何法，不欲证悟。'其中，烦恼无自性之瑜伽行者不见任何法真实生灭。清净无自性之瑜伽行者不欲得任何法亦不欲证悟故。
或者，称清净真如为瑜伽，如《楞伽经》中所说：'不舍正寻求，何时无所现，不见所取能取及解脱系缚，尔时瑜伽等持者，必定见我无疑虑。'

 །ཡང་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཉིད་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གི་ནང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །གཙོ་བོ་དང་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་བར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ནི་གོང་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་དེས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱ་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་ཁྱབ་པ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གསུང་རབ་མཐའ་དག་སྡུད་པར་ནུས་ན། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་ གྱིས་དེ་དག་གི་སྤྱོད་པ་མཚུངས་པ་ནི་འདུལ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲུབ་པའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་གིས་དེ་ནི་རྟའི་དཀྱུས་ལྟ་བུ་སྟེ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་མེད་དོ། །ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་ སྤྱོད་པ་དག་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གིས་ཆོས་བརྟས་པས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་སྟེ།ལོ་ཏོག་གིས་དང་འདྲ་བ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་བར་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དེ་སྐྱེད་པའི་གནས་དང་མཐུན་པ་སྟེ། ས་དང་འདྲ་བས་ན་སའོ། །ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དག་ ས་འདི་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་བ་ལང་གི་ས་དང་འདྲ་བར་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ས་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཏེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྤྱོད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གི་ཡུལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་སའོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཡང་ས་ཞེས་ བྱ་བ་ས་བཅུ་དང་འདྲ་སྟེ་ཕྱོགས་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ།།ས་རེ་རེ་ལ་ཡང་དོན་མང་དུ་ཡོད་པས། ས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཐའ་ཡས་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་མཐོང་ནས། མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། རང་བཞིན་གང་དང་ཇི་ལྟར་འཇུག་།དེ་ལ་དེ་ཡི་གནས་སྐབས་དང་། །གོ་རིམས་ གང་དང་གང་འཐོབ་དང་།།ཐ་མར་དེ་ཡི་འགྲོ་བ་སྟེ། །གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་པོ་དང་། །གསུམ་པོ་དག་དང་གསུམ་དག་དང་། །གཉིས་པོ་དག་གི་ས་རྣམས་ཀྱི། །བསྡུ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གང་ཟག་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཐོས་པ་དང་།སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་འཐོབ་པོ། །བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་དེའི་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ གནས་སྐབས་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

或者说，瑜伽即是对空性的作意。如《般若波罗蜜多经》中所说：'舍利子，菩萨大瑜伽即是此，也就是空性瑜伽。舍利子，修习空性的菩萨不会堕入声闻地，乃至能清净佛土'等等。
或者说，圣般若波罗蜜多本身就是最殊胜的瑜伽。如经中所说：'舍利子，在所有菩萨瑜伽中，般若波罗蜜多瑜伽是最殊胜的，是最上的，是无与伦比的。为什么呢？舍利子，因为此般若波罗蜜多瑜伽是无上的。'
或者说，是指由此所摄的无分别三昧。如《遍说经》中所说：'般若波罗蜜多本身即是瑜伽，对此的修习即是瑜伽修习。'
仅'瑜伽'一词就能总摄一切圣教，更何况说'瑜伽师地'呢？这就足够了。其中'行'是指教法。通过听闻、思维等次第，与彼等行为相应即是调伏，也就是修行次第等。瑜伽师是指圣声闻等，应随宜配合。对他们来说，这就像马的驰骋之地，是行走的境域。外道中是没有这个的。
或者说，瑜伽行者依此而自身法力增长，如同庄稼一般，这就是他们的地。或者说，是与能生起前述所摄智慧行为现证的处所相应，因为如同大地，所以称为地。或者说，瑜伽行者在此地上行持并体验自身法的受用，如同牛的活动处，这就是他们的地。
或者说，瑜伽行者是指如来们，因为他们行持无住涅槃、平等性智等瑜伽。他们的境界是一切方面无戏论的法界，这就是瑜伽师地。能获得此地的论典也称为此名，如同阿毗达磨。或者说，显示瑜伽行位的教法也称为地，如同十地，大致如此。
由于每一地都有众多含义，若详细安立诸地则会成为无边过失，所以说'略说'。诸地的安立是：本性是什么及如何趣入，其中彼之阶位，次第何者何时获得，最后是彼之趣向，二、三、四种，三种、三种，二种地之摄集已圆满宣说。
其中，当具有分别等行相的识及眷属本性的补特伽罗趣入时，在等持等阶位中，通过听闻、思维、修习的次第获得三种菩提中的任何一种。获得菩提后的趣向有两种：有余依涅槃位和无余依涅槃。

 །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྡུད་པ་དང་། དེ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེའི་གནས་སྐབས་སྟོན་པ་ནི་ས་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་པོ་དག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྡོག་ པ་ལས་བརྩམས་ནས་ས་གསུམ་དང་།གསུམ་དང་། གཉིས་དང་། བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། འཇུག་པ་དང་ནི་ལྡོག་པ་ཡིས། །བསྡུ་དང་དེ་ཡི་དབྱེ་བ་དང་། །དེ་ཡི་གནས་སྐབས་བཤད་པ་ནི། །ས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་བསྟན། །དེ་ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ས་ དང་ནི།།དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ས། །གནས་དང་ལམ་དང་གནས་སྐབས་ནི། །དགུ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན། །སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་། །དེ་ལ་དེ་ཡི་གནས་སྐབས་དང་། །དེ་དག་དེ་ལྟར་ལྡོག་པ་དང་། །དེ་ལ་དེ་ཡི་གནས་སྐབས་སོ། ། རྣམ་གྲངས་དང་པོ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་། དེ་ལས ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་། འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པ་དང་། ལྡོག་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་ཞེས་དེའི་གཞིའི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་བཙལ་བར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ཤེས་ པར་བྱ་སྟེ།ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ཀྱང་བཙལ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདུལ་བ་ལས་རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་ལས་བརྩམས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྐུན་པོ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ས་གཅིག་ཏུ་བསྟན་ཅིང་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱིས་པས་སྔར་བསྟན་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ་གནས་འབྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལྟ་བུ མེད་ཅིང་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བྱས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉུང་བས་ན་སྔར་བསྟན་ཏོ། །ཡིད་ཀྱི་ས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པས་ན་ལོག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིས་བསྟན་ཏོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ མི་སྨོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་ལྔ་པོ་དག་ཉིད་བརྗོད་ཅེ་ན།དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་གིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དེ་གང་ལས་འབྱུང་བ་དང་། དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། གྲོགས་ དང་།ལས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དོན་ལྔ་པོ་དེ་དག་བསྟན་པས་གཞན་ཡང་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་གྲོགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་འདི་ཉིད་དུ་འདུས་པས་ན་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ལོག་ནས་ཀྱང་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཡང་བསྡུས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་དངོས་པོ་དགུའི་བར་དུ་ཡང་བསྡུས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་མིག་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཏེ། ནམ་ མཁའ་ཕྱོགས་གཅིག་པས་ན་རྫས་དྲུག་པོ་ལུས་དང་།ས་དང་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་དང་ཐ་དད་པར་མི་གནས་སོ། །ཡང་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མ་བཞག་ཀྱང་ས་བོན་བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་ཏེ། ཡུལ་ལྔ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། ལུས་དང་། མིག་གིའོ། ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། མ་ཟད་པར་དུ་གཟུགས་སྤྱོད་དང་། །གཡོ་ཞིང་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དང་། །རྣམ་པ་བཞི་པོར་གྲགས་པ་དང་། །མཛེས་པའི་ལས་ལས་གྱུར་པ་ཡིན། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་། གཞི་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ།

另外，从趣入方面开始，对一切法的摄集、其分类、及其阶段的显示，是由第二、第三、第四地依次显示。同样，从还灭方面开始，由三地、三地、二地，摄颂为：'由趣入及还灭，摄集及其分类，及其阶段解说，由诸地而显示。'
复次，另外，'世间地以及，如是出世间地，住处及道与阶段，由九八而显示。'又另外，'有情如何趣入，及其阶段，彼等如是还灭，及其阶段。'
应当理解'第一数二'等偈颂，诸地的次第也由此显示。如是，欲通达杂染和清净的瑜伽行者，首先应当寻求有情实体这一基础，即是如何趣入轮回及从中还灭，如何趣入及趣入的阶段是什么，如何从中还灭及还灭的阶段是什么。
也应了知断除烦恼与不断除烦恼的阶段，因为会生起信解，所以也应寻求阶段。所谓'具五识身地'是从五识身开始，如同在律中所说'从国王和盗贼开始的，即知是与国王相关和与盗贼相关的论述'。
为何将五识身合为一地并且在意地之前显示呢？因为对所缘的分别等，如生起业的差别等相似且同类，故合为一。因此，由于所说内容较少而先说。意地与此相反，故单独显示，因为有所说内容而后说。
关于'自性'等，为何不说其他善等，而只说自性等五义呢？因为这些是它们的自性，且由此摄集一切。即是说，由于是其自性、从何生起、是何义等，也能了知自性、因、果、助伴、业，因此显示这五义也摄集其他。
善等本身也是助伴等，所以善等的分类也包含于此，故未另外显示。因此，由这些摄集一切。所以后来也说：'由此五法不仅摄集蕴善巧，乃至也摄集佛语九事。'
关于'眼识'等，其中眼是以因所成的色，由于与虚空同处，故与身、地、色、香、味、触六种实体不异住。或者，即使未安立阿赖耶识，也具有十一种种子，即五境、四大种、身和眼。
词源解释偈为：'未尽而行色，动摇及刹那，四相所共知，从妙业所生。'识被称为事、作用和所依。

 ། དེ་ནི་བྱེད་པ་པོར་ཡང་སྣང་སྟེ། ཟས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་ཤེ་ན། གཟུགས་རྣམས་དང་སྒྲ་རྣམས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མིག་གི རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་མིག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བས་དབང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་སེར་གྱི་ནད་ལ་སོགས་པས་བཏབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གང་མིག་གི་ཕྱིར་མཐུན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མིག་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ས་བོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་གིས་མིག་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མིག་གི་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་ན་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ མིག་ལ་ཞེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དག་ནི་མ་བསྟན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དུ་མས་བྱེད་པས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་སྤང་བར་མི་བར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་སྤྲེའུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ མདོ་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་དེ་དག་ཀྱང་གང་གིས་བྱས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་དང་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་དང་པོར་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་སླ་བས་ན་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངེས་པར་བསྟན་མི་དགོས་སོ། ། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སེམས་ནི་རྩེ་བའི་བདག་གི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་ནི་མ་བསྟན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་གྲུབ་མོད་ཀྱི་གཟུགས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་སྙེགས་པས་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚན་ཉིད་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་འོག་ནས་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་ནས་ཁ་དོག་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ནི་འཛིན་པ་ཙམ་དུ་གྲགས་པའི་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ངེས་པར་འབྱིན་པའི་སྐབས་ནས་ ཀྱང་ཡུལ་རྣམས་དམིགས་པར་འདོད་པ་ཞེས་སྨྲས་ནས།རྟེན་དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ཀྱང་དྲི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་སྐྱེས་ན་ལུས་གསོན་པོ་ཡང་རོ་བཞིན་དུ་རུལ་བར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བ་དང་།དེ་ཡོད་ཀྱང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

此亦显现为作者，如'食喻经'中所说：'由于能了别且能使了别，故称为识蕴。何所了别？色声等。'
所谓眼识，是依眼根的识，故称眼识。或者是指能对眼根作利益损害的识，因为与识相应的受能对根作利益损害。
或者是能改变眼识，因为被黄疸等病所侵者，由眼根而识也发生改变。或者是随顺于眼，因为随顺于眼的损坏等。
又所谓眼识，是由于与自种子相关联，故由其力而从眼根成就。或者为了区别耳等，故说为'眼的'。或者由于在处所生起识，故说'于眼'。
为何唯识界以自性而说，而其他眼等界则未说？由于识以多种方式作用，故于每一刹那不应舍离差别自性，此如'猿猴喻经'中所说。
若问这些行相是由何造成？为此说处所、所缘等。眼等最初生起的自性如何，即如是运行，故易于了知，因此不必确定说明其自性。
又一方面，心是游戏自性的实质基础，故为主要，因为由此成办其他诸法。因此由诸识而说，而非由眼等。
关于'依眼了别色'，虽然说'依眼而了别'已成立，但说'色'是为了显示影像行相的自性。
或者'依'字也涉及所缘，为了遮除与意识特征混淆，如下文缘的特征中说：'色、香、味、触是唯取识的所依'。
在出离品中也说'欲取诸境'后说'由此依而生起染污受'。
阿赖耶识为显示其与其他诸识不共的差别，故说'具一切种子'等。如是眼识非为一切法种子之所依，因为无彼时，如香等，眼等仍可显现。
也非执受身体，因为若彼不生，活体应如尸体腐烂，又虽有彼，耳等应成不执受。
也非摄属异熟，因为应成一切时无覆无记。余者亦当如是配释，阿赖耶识则具相反的特征。

།ཅི་གཞན་དགག་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྐད་སྨོས་པར་ཟད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དང་རིགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་འོག་ནས་ཡིད་ཀྱི་ས་བཤད་པའི་སྐབས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་གསུམ་གྱིས་ནི་མདོར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ལ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་གང་སྨོས་པའོ། །གནས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི། ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་ ཟིན་ན་ལུས་རུལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྡུས་པ་ཞེས་གང་སྨོས་པའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པའི་མཐའི་གཉེན་པོར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྐུར་པ་ནི་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ས་བོན་ཐམས་ ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ནི། ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། ཚིག་རེ་རེ་དང་གཉིས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་ལས་གཟུགས་རྒྱུར་བྱས་ནས་ངའོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་ལ་གཅིག་མི་རེག་པར་ཡུལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་ཡིན་ན། མིག་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་ དྲི་ལ་སོགས་པ་དང་ཡུལ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་གི་རང་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་གི་ནམ་མཁའ་ཡུལ་གཅིག་པ་ལ་ཁྱབ་པས་ན་དེ་དག་གིས་བྱས་པའི་ཐོགས་པ་ཡང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ ལ་བསྟན་ཏོ།།གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་འདས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འོག་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ལ་ཕན་ཚུན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཕན་ཚུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བར་ཡང་ལྔ་པོ་གཞན་དང་གཞན་འགགས་མ་ཐག་པ་ལས་གཅིག་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་མ་ངེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།སྔོན་གྱི་སྤྲོས་པ་དགའ་བ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་ གཅིག་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།སྔོན་གྱི་སྤྲོས་པ་དགའ་བ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཞན་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་འདི་པ་དག་གི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དག་ནི་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问是否仅仅为了遮遣其他而说阿赖耶识的相,不是这样的,还有教证和理证,这在下文意地解说时当知。其中,'具一切种子'等三句,略说阿赖耶识为因果体性。其中因体性中,能生因即所说'具一切种子'。住因即所说'执持身',因为被它执持时身体不会腐坏。果体性即所说'摄藏异熟'。
或者说是为对治增益和损减二边而说。其中损减是说'这一切都是无因而生'的说法,为对治此而说'具一切种子'。增益有二种:增益为有我体性,为对治此而说'执持身';特别增益其为常,为对治此而说'摄藏异熟',因为异熟是在业和烦恼时未生而后生的缘故。
'四大种等'等句,是显示眼根的果相、因相、体性相和差别相,以每句或两句来显示。关于'所造',所造的意思是从因所生的意思。如经中说'缘色生我慢',即是说色是我慢的因的意思。'不可示'是说因为不为眼识所见。
关于'有对',如果有对的意思是互不接触而有碍的意思,眼根不是有对,因为与香等同处虚空,眼根岂不是两者都没有吗?虽然如此,眼根自身的大种有对,由于它们遍于同处虚空,故说它们所造的有对色。
'眼识无间灭识'是指意识,如下文说'五识身不俱生二念,亦非展转无间而生,不定唯从异灭无间生一'。
'先所习气乐为因'等句显示阿赖耶识与转识及其心所是互为因。'先所习气乐为因'显示转识及其心所是阿赖耶识的因。'具一切种子'显示阿赖耶识是其他诸法的因。此中除了此法者的闻所生等识及眷属外,其他称为习气。这些即是乐,因为贪著轮回的缘故。这些也是因,因为由它们的力量而成就诸趣异熟的缘故。

།ཡང་དོན་གཞན་དུ་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་སྤྲོས་པ་དང་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་དོན་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བདག་བདེ་བར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་ལས་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་བའི་ཚེ་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བ་ནི་མངོན་ སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཐམས་ཅད་འཆི་བའི་ཚེ་མི་གསལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་མ་གྱུར་པས་ན་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པས་བདག་ལ་ཆགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་བདག་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ལུས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ དེའི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་གཅིག་ཏུ་མ་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ས་བོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པའི་སྐབས་ནས་ཀྱང་ས་བོན་དང་། བག་ཆགས་དང་། སྤྲོས་པ་དང་། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་ རྣམ་གྲངས་སུ་བཏགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲེད་པས་བསྡུས་པའི་ས་བོན་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ དོན་གཞན་དུ་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་རྨོངས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་སྟེ་ངར་འཛིན་པའོ།།འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྐབས་ནས། འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞེས། །དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་ཁས་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་བདག་ལ་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བས་སྤྲོས་པ་ལ་མང་དུ་གནས་པའོ། །དེ་ལྟར་ལས་གནས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་ནི་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ རྟོགས་སོ་ཞེས་སྔར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གཞིར་གྱུར་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚེ་རབས་གཞན་ན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནང་རྨོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ངར་འཛིན་པའི་བར་དེས་ནི་མ་རིག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དགའ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་བཞིའི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་དེས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ལ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་འབྱུང་ སྟེ།དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བར་གྱི་མཐའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མངོན་པར་གྲུབ་པས་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ལ་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།སྤྲོས་པ་དང་དགའ་བ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ནི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་གང་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། །འདིར་ དེ་གཉིས་ཀ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ནི་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་མཐའ་དག་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་ས་བོན་དང་ལས་ལས་བྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པས་ན་དེ་བག་ ཆགས་དེ་དག་ལ་ཡོད།སྔོན་མེད་པའི་བག་ཆགས་བསྒོམ་པ་ཡང་མེད་དོ། །རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ས་བོན་རྣམས་བརྟས་པར་བྱེད་དོ།

另外，所谓'展开其他意义'是指内在的诸蕴，如此下文也说'展开和我见的事物是同一意义'。对此的贪著就是对我的执著。这是阿赖耶识显现的因，因为如此想'我要获得安乐'而造作的业也是异熟的因。或者，在投生时生起对我的执著是结生相续的因，因此对展开的贪著是直接的因。如此下文说'一切临终时若未处于不明显的想的状态，则由长期串习而生起对我的执著，由此力量认为我将死亡而对身体生起强烈贪著，这是其显现的基础'等。
另外，所谓'不单一展开'是指种子，如此下文在解说种子异名的段落中也说'种子、习气、展开、因等是种子的异名'。所谓'贪著'是指贪欲，这两者都是异熟识的因，如此由爱所摄的种子是有，由爱缘而显现异熟的缘故。
另外，所谓'展开其他意义'是指内在异熟果愚痴言说的基础即我执。如此下文在解释偈颂的段落中说'将生或不生，因此承许展开'。对此的贪著是为我乐而作，由先起强烈贪著而多住于展开。如此住于业的任何业所生的习气是对展开贪著的因，因为前面说过'因'字是种子的异名。
这是以我执为基础的阿赖耶识在他世生起的因。其中从内在愚痴到我执之间表示无明。其中由贪著业所生的习气是无明缘行。由行缘而有识，是四支的种子处。该习气生起阿赖耶识。缘识而有现在时的名色等果，如此从前际到中际的异熟显现，说明了阿赖耶识的自性如何显现。
另外，在其他意义上，所谓'展开'是指展开的习气，这就是因。贪著是爱缘有所说的因，这展开和贪著二者都是因。习气有二种：有支的习气是业种子，由此生起其他异熟事物；展开的习气是自性种子。此处显示这二者都是阿赖耶识的因，说明了全部缘的聚集，因为显示从自种子和业而生。如此，由于它与其他阿赖耶识不同时生灭，所以它存在于那些习气中，也没有熏习前所未有的习气。诸缘令诸种子增长。

 །དེ་ལས་སྲིད་པ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་ཁ་ཅིག་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་བགྲང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་དེ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་རིས་ཁོ་ནར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ས་བོན་འདི་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་སྟེ།འོག་ནས་བྱུང་བའི་ཚད་མ་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་བཻ་ཌཱུརྱ་ལྟར་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་གཞན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་གཏོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་དོག་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་གཞན་དུ་འགྱུར་ བ་ལྟར་ནམ་མཁའ་དེ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལ་ཁ་དོག་གཅིག་པུར་ཟད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་དོག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁ་དོག་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། སྔར་ ནི་གྲངས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གཟུགས་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ལ་མ་ལྟོས་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་བྱའོ། །དབྱིབས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསགས་པ་ཁོ་ནའི་གནས་སྐབས་ལ་དབྱིབས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ དེ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་རྫས་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་འགལ་བ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྣང་སྟེ། འདི་ལྟར་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་སྔོན་པོ་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་།རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགལ་བར་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་ཁ་དོག་མེད་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པའི་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དེ་དག་ལས་གུད་ན་བུམ་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་རྩིང་ཞིང་སླ་སྟེ་ཁོ་བོས་ཀྱང་བརྗོད་ནུས་སོ། །ཁ་དོག་ནི་དབྱིབས་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །ཡང་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་སྦྱང་བར་བྱའོ།།གཟུགས་རྒྱས་པ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་གཅད་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིང་པོར་འཛིན་པའི་བློ་ནི་རིང་པོར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །དེས་གཟུང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིང་ པོའོ།།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །རྒྱུར་བྱས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་བུམ་པ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་སེམས་པའི་དབང་གིས་ དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་གདགས་པ་རྣམས་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མ་ངེས་པས་ན་དེ་ནི་གྱི་ནའོ། །གང་གི་ཚེ་བཏགས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་འཕེན་པར་བྱེད་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་མདོ་ནི་ལུང་ལས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྙོག་པ་ཅན་གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏི་མུག་གོ། །རྨོངས་ པའི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲེད་པའོ།

从此产生轮回，就像无始轮回中有些被计为有情的事物，有些则不是，其中有些仅成为声闻种姓等一样，此种子也是以自性成立，应当以下文所说的量来了知。
所谓'也有多种'是因为青等差别的缘故。所谓'虚空'，有些人说除了如同琉璃般显现外是由其他色法所造。又有些人说也包括它自身的状态。所谓'同一颜色'，有些人说是指非杂色。又有些人说是指不变异，就像瓶等颜色会变异，而虚空不是那样，因为没有大种的缘故。又有些人说它仅是一种颜色，如同三昧色。
以'又是何种颜色'等来确定诸颜色的自性，因为前面只是显示了数量而已。所谓'与色相似'是指不依赖形状的事物本身。形状是什么？所谓'广大色'是指唯有色尘微聚集的状态称为形状，因此说它是假有。
由于摄属于色处，是否如同青等也显现为实体？当为了成立所诠差别而立相违因时，如何显现？如此由无错乱故，如同青等非异于颜色自身，也证成无长短自性等。由无相违错乱故也非不定，如此由于声等界所不摄无色之瓶等是假有的缘故。
若说'离彼等外别无瓶等，故具能立'，此说粗浅易解，我也能说。颜色离形状外无有，故无有喻。又因无有所依故因不成。如是于'因为是眼识境'等也应清除因的三种过失。
'广大色是长等相的遍计相'中，了知为长的心是遍计长。其所取即是长。以'即彼'词也显示表业亦是假有。
因为所造是无记，表业是否如同瓶等应成无记？由于依能发起的思力安立为善等，故无此过失。又或者，诸假立并非必定随顺一切假法之事相，故此乃是另当别论。
若假立非善不善自性亦非能引发，为何安立为业？如经中说：'有因有缘有所依的经典中说，依名色生起愚痴杂染的作意。其中无明即是愚痴，迷惑的欲望即是贪爱。'

།སྲེད་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ལས་སུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་རིག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་སེམས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་ཚུལ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་པ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་ཆོས་འདི་པ་ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གནས་གཟུགས་ནི་དུས་གཞན་དུ་ཡང་གནས་པར་འཛིན་ཅིང་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དག་ཡོད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་ངེས་པའི་སེམས་ པ་གཅིག་ལས་གཅིག་བྱུང་བ་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་ལས་བསླང་བའི་རྩོལ་བས་བསྐྱེད་ནས་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་དུ་གཟུགས་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་རླུང་གིས་སོ།།བར་དུ་མཆོད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དབྱིབས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མ་འཁྲུགས་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའོ། །བར་དུ་ཆོད་པ་དང་ བཅས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པས་སོ།།འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །ཕྱོགས་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཡོ་བ་མེད་ཀྱང་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྤྱི་དང་ བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་སྤྱི་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རྒྱས་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ལས་དང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ། །བྱེ་བྲག་ནི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཁ་དོག་གསོལ་བའོ། །བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་སོ། །རིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ རྒྱས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བའོ།།ཐུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བས་ཐུང་བའོ། །སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཉེས་བར་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་རྩོལ་ཞིང་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཡོ་ བ་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རི་མོ་ལས་བཞིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེར་རྩོམ་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་སོ། །སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡུལ་དང་། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་གང་གི་བྱ་བ་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དེ་ནི་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡང་གང་ གི་བློ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཆིང་བར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཆིང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བྱ་བ་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བདག་ཏུ་སྣང་བའི་འཛིན་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་ནི་དམིགས་པའི་དོན་ཏོ། །ཁ་དོག་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དུ་བ་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་དང་། བཤད་པ་དང་། བཤད་པའི་བར་དུ་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྣམ་གྲངས་དང་། བསྡུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། མདོར་ན་ཁ་དོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྔོན་པོ་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཡང་ཁ་དོག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལ་ཁ་དོག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དབྱིབས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཁ་དོག་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ཁ་དོག་ཉིད་ཀྱི་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་བ་ཁོ་ནས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་བརྗོད་པས་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚིག་གཞན་ཡང་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གྲོགས་ཀྱི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དང་མི་འཁྲུལ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་ཉེས་ པ་མེད་དོ།

由于说'有贪著的表业即是业'，世尊说此即是明知，如思心所。或者，是随顺世间的缘故。
'已生已灭'这句话，是为了遮除一些内道有人执持表业的处所色在其他时间也存在并如此分别的说法。
'不相顺因'是指由确定造作的一个思生起另一个思，从发起心所引发的努力而生起，在该方向产生色法与不相顺的风。
'中间无间断'是指表业形态不散乱地前往其他处所。'中间有间断'是指一再散乱。
'生起'是指显示作用的本性。'在该方向也不变而生起'是指表示表业虽无动摇也是作用的本性。
'属于分类'是指显示总相和别相。其中总相是指颜色、形状、广大、表业、业和作用等。别相是指显现等。
其中'显现'是指在一处生起的颜色明显。'遍满'是指周遍。'长'是指形状广大在一处较多生起。'短'是指比那个短。
'行为'是指对已获得的对境不正当行为的身业。'动作'是指对未获得的对境努力活动的身业，这称为动作。
为显示因，如绘画一样。'周遍动作'是指对这两者都大力精进的身业。
'行境'、'境'和'所缘'这些词的意义差别是：某事物的作用无碍，即是它的行境。又是指某心识对某境的运行。
被种种烦恼束缚的对象称为境，因为被种种所束缚。或者是作用无碍，如前所说。
能生起我相执著的对象是所缘的意义。'如颜色'是指烟、尘等。
如是，所缘通过显示、解说、分别解说、自性、异名和摄义来说明。
即如'何为色'等，'略说颜色'等，'青色'等，'复次何为颜色'等，'其中颜色是'等，以及'即彼'等词的次第来显示。
其中形状和表业离开颜色外别无所有，故以'即彼'等显示唯是颜色的摄义。
'与彼俱生及相应的心所法'中，虽然仅说'相应'也能成立俱生和心所性，但为了确定唯是俱生，以及说'心所'声词表明依止于心，显示心是主要，故又说其他词。因此，这些是为了伴随义而说。
或者是总相和别相的声词，因为是不混杂于他的差别，故无过失。

།རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་རྟེན་པོ་ཡིན་ལ། དབང་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུའོ། ། འདི་ལྟར་སེམས་ལས་འབྱུང་བར་བརྗོད་པར་སྣང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་མེད་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚད་མ་གསུམ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལུས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག བསྟན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། གསུམ་འདུས་པ་ནི་རེག་པའོ། །རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་སྟེ། རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ གི་ཕྱིར་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཡོད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་དེ་ལས་ཕུང་པོ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ཏེ། རིགས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་སོགས་པའོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ལྔ་ཁོ་ན་ཞེ་ན།དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉུང་བར་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དྲན་པ་དང་། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་ འགྱུར་ཏེ།ཚོགས་པ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་པ་མེད་ན་མ་བསྒྲུབས་ཤིང་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་མེད་ན་ཡུལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མྱོང་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རེག་པ་མེད་ན་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དག་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། རེག་པ་བྱུང་ན་ཚོར་བ་འབྱུང་ལ། ཚོར་བ་བྱུང་ན་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རེག་ པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་མདོ་ལས་ཀྱང་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་འབྱུང་སྟེ། རེག་པ་མེད་ན་ཚོར་བ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་ནི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཡང་དྲིས་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་སྟེ། གཞན་ལ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་འཁྲུལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་ལྔ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་། དད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་བཞིན་དུ་དེ་དག་དམིགས་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

所谓触，是指对于可爱、不可爱以及非二者的境相的执取形态，依次是乐受、苦受以及不苦不乐受的所依，也是诸根转变的因。
如此，所说的从心所生起的作意等，若无彼等则眼识不会生起，因此彼等是实有。
或者，一切作意等也应以三量来了知。其中，如世尊所说'身为六处，若彼等作意近住'等，
同样，如所说'依眼色生起眼识，三者和合为触。与触俱生的是受、想、思'。
受等明显者为现量，因为是自证故。若依唯识宗，由于各别了别境相及业用差别，如色般异于识。
某些经部师认为，由于说受等是心所，因此触和作意等也是异体。
或者，由于是异蕴故，如色般，此等为其道理。由于彼五者是遍行故而说。
若问为何唯五？若缺其中任一者，则境受用之事不能圆满，故非太少；而念、欲等则有错乱故非太多。
其中，若无作意则必定不生识，因为聚合不完整故。世尊亦如是说：'若作意近住则生起眼识'。
再者，若无作意和思，未加功用且未造作，识如何能生起？
若无想和受，则必定无相的执取和领受，因此识的生起将毫无意义。
若无触，则受、想、思等必定不生，因为无所依故。
世尊亦于生灭经中说：'触生则受生，受生则想和行生。'
又说：'凡是受蕴、想蕴、行蕴，彼等一切皆依于触。'
同样，长老舍利子经中亦说：'以触为缘生受，若无触则不生受。'因此彼等必定生起。
欲唯于所欲事生起，于其他则不然。念亦唯于所忆事，于其他则不然。其他类似者亦有错乱故不定，因此遍行唯有五种而已。
'其他心所法'是指念、信、贪等。
为断除如其他心所般彼等所缘亦有差别的疑惑，故说'于一所缘'。

 །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དམིགས་པའི་དངོས པོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།རྣམ་པ་དུ་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་ཡུལ་དེ་ཉིད་ལ་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པས་རིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ ཉིད་ལས་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།རེ་རེ་འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་ཚན་གཅིག་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་གཉིས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་མིག་གི་ཡུལ་ཡང་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཚེ་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་པ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གང་དམིགས་པ་དང་བཅས་ན་བྱུང་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དེ་མེད་ཀྱང འབྱུང་བ་དེ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་འདི་ལ་ཡུལ་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་ན་བརྩད་དུ་མེད་དོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་ལས་ནི་མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་དྲུག་ཁོ་ནར་བརྗོད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་ལུས་དང་། གཞན་གྱི་ཡུལ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱི་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་། དུས་གསུམ་དང་། རྒྱུན་ལ་ཡང་དམིགས་པས་ན་དེ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་ སྨོས་སོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་དབང་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ལྔ་པོ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་ དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཟིན་པས་བསྐྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་དང་། མ་ཟིན་པས་བསྐྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་དང་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཟིན་པས་བསྐྱོད་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཟིན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཚིག་གསུམ་དང་། བཞི་དང་། གཉིས་དང་སྦྱར་རོ། །མ་ཟིན་པས་བསྐྱོད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རླུང་དང་ཤིང་གི་སྒྲ་གཅིག་པུ་དང་སྦྱར་རོ། །དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ སྟེ།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཐ་སྙད་མ་ཡིན་པ་དང་། གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་དང་། གཅིག་དང་དུ་མ་སྟེ་ཚིག་བཞི་དང་། གསུམ་དང་། གཉིས་དང་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐོག་མ་དང་། བར་དང་། ཐ་མ་རྣམས་སུ་ལུང་མནོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ལ་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ གར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གར་མཁན་གྱི་ལུས་དང་རྒྱན་གྱི་སྒྲའོ།།སྒྲ་བོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་འདྲེས་པ་ལས་རློམ་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲ་འབྱུང་ངོ་། །ཕུང་པོ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དེ་རབ་དབྱེ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་གསུམ་ གསུམ་སྟེ།།སྒྲ་ཚིག་བཅུ་དང་དགུ་དག་དང་། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་དེ་ཉིད་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ནི་བཞི་སྟེ། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་ འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཚིག་གསུམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཚིག་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

有人问：由于缘于自性的差别，它们的所缘不是有差别吗？虽然如此，但由于所缘的事物是一体的，所以这样说。
'多种行相'是指由于境的特征不同而有不同的执取行相，故是指自身行相的差别。如下文也说：'对于同一境，触能了知可爱、不可爱及二者相反的特征。对于同一境，想能了知言说的特征'等等。
'各自生起'是指在一组中只生起一个心所，不会生起第二个，因为已完成其作用。
关于'有所缘'，当眼的对境也是色法时，为什么只安立心所为有所缘，而眼等不是呢？答：若有所缘则生起，无所缘则不生起，这才是有所缘。若无所缘也能生起，则非有所缘。
又此中境非所缘，为什么？因为是执取的行相，故无需争论。
'应当观察其六种'，虽然它们的作用很多，但只说六种作用，是为了与意识作区别。因为意识能缘自身、他境、自相、共相等、三世及相续，为了与之区别而说这些词。
意识由自力和他力而成为善等性，而前五识仅由他力。因为无分别。对于发起业和领受爱、不爱果报也应如是说。
声的安立是依染污和清净而建立。其中从染污开始，宣说执受所动发声、非执受所动发声及其分类。其中执受所动发声又有三种：由执受和非执受所生、由执受所生，分别配合三句、四句和二句。非执受所动发声配合风与树的一句。
其分类也有三种：大种所造非言说、明了与不明了、一与多，分别配合四句、三句和二句。从清净开始，初、中、后领受教法等声的说明相配合。
其中'舞者声'是指舞者身体和装饰的声音。'大声'是指执受和非执受所生的各种声音混杂而生起的带有傲慢的声音。
蕴摄颂说：'染污及分类，清净各三种，声词十与九，余者皆宣说。'
又另一种分类是依趣入和退出而建立。其中趣入相有四种：从非执受大种因所生、从执受与非执受大种因所生、从执受大种因所生，以两个三句来说明。其分类以十三句来说明。

 །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྟེན་ཏུ་གཏོགས་པ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་ པར་བྱ་བར་གཏོགས་པ་དང་།ཚད་དུ་གཏོགས་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། འགྱུར་བར་གཏོགས་པའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བར་རུང་བ་དང་མི་རུང་བའོ། །མི་རུང་བ་ནི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་ བ་སྟེ།དེ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་དྲེགས་པ་དགའ་བའི་སྒྲ་འུ་རུ་རུ་ནི་སྒྲ་བོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། །རུང་བ་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའོ། །སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རླུང་དང་ནགས་ཚལ་གྱི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། །རྗོད་པར་གཏོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་བར་ གཏོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ།།ཚད་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་མ་འཁྲུགས་པ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒྲ་སྟེ། ཆུ་ཀླུང་གི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། །འགྱུར་བ་ནི་ཆོས་གཞན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་གཡེངས་པ་ལས་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་འབྱུང་བའི་གནས་དེ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ།ཅ་ཅོའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྱེད་པར་བྱད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་གིས་ཆུ་དག་བསྐྱོད་པ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་དེ་ལ་བྱའོ། །ལྡོག་པ་ཡང་དུས་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལེན་པའི་དུས་དང་། དེ་ནས་འདོན་པའི་དུས་དང་། དེ་ནས་འཆད་པའི་དུས་དང་། དེ་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒོལ་བ་ལ་ཚར་བཅད་པ་དང་ཕན་གདགས་པའི་དུས་སོ། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། འཇུག་དང་དེ་ཡི་རབ་དབྱེ་དང་། །ལྡོག་པ་ཡང་ན་རྣམ་པ་བཞི། །དུང་དང་སྒྲ་ཆེན་ལུང་ནོད་པའི། །སྒྲ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྟན། །གང་ནང་དང་ཕྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་འབྱུང་བདག་ནི་སྒྲ་འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྒྲའི་གནས་ནི་རང་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ཁོ་ན་སྟེ། སྒྲ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །གང་དབང་པོ་དང་ཐ་དད་དུ་མི་གནས་པའི་སྒྲ་དེ་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་པར་ འདོད་དོ།།སྒྲ་འབྱུང་བ་ན་ཡུལ་ཇི་སྲིད་དུ་གྲག་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་འཕྲལ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅིང་ཅིག་ཅར་འབྱུང་སྟེ། མར་མེའི་འོད་དང་འདྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆེ་ཆུང་དུ་འབྱུང་ཞིང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྡའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་བསྡུ་བའི་མཚན་ ཉིད་དང་།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་ངོ་བོར་གཏོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་ངོ་བོར་གཏོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། གཅིག་དང་གཅིག་ དང་གཉིས་དག་དང་།།གསུམ་པོ་དག་དང་གཅིག་དང་ནི། །ལྔ་པོ་དག་དང་བཞི་རྣམས་དང་། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན། །རོ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རེག་བྱའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གདགས་པར་བྱ་བའི་གཞི་དང་། གདགས་པར་བྱ་བའོ། །གདགས་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནི་འབྱུང་བ་ རྣམས་སོ།།གདགས་པར་བྱ་བ་དག་ནི་ཡང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྕི་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ལྕི་བ་རྣམས་དང་། དང་བ་རྣམས་དང་། དང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཆུ་དང་རླུང་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་བ་ལ་སོགས་པ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།སྟོན་པ་མ་ཚང་བ་རྣམས་ལ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དག་གོ། །དེ་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ངོམས་པ་དང་ཉམས་སྟོབས་སོ།

又有差别分类，因为有差异故有四种，即：所属依处、能诠、所诠、量度所属，以及自性、变化所属。其中依处是有情数和非有情数。有情又分为堪能清净和不堪能清净。不堪能者即是畜生等趣，如大象，大象欢喜时发出的'乌噜噜'声称为大声。堪能者即是女人和男人。非有情数即如风声和林木声。能诠所属差别即是清晰与不清晰。所诠所属差别即是有义和无义。量度即是小、中、大。自性即是法之本性无乱，依于处与非处的声音，如河流声。变化即是由其他法极度散乱而生起变化之处所依的，如喧哗声。如是，由名为'分离'之风吹动水而发出的声音亦是如此。
还有四种还灭，以四时差别而分四种：领受时、宣说时、解说时，以及为自他诤论作折伏与饶益时。摄颂曰：'趣入及分类，还灭亦四种，螺声及大声，传承声等说。'
所谓内外缘性者，内外大种是声音生起的作因，而非处所。声音的处所唯是自身的四大种，如声音本身安住。若声与根不异住，则唯住于根之四大种，因此认为是所执。声音生起时，于所闻之处立即遍满同时生起，如灯光。因此不是大小生起而行进。
以香等词句，显示标志相、摄类相、共相、饶益相、损害相、差别相、自性所属异名相、他性所属异名相，一与一与二，及三与一，五与四等，余者皆已说。味亦应如是说。
触的安立即是能施设基础和所施设。能施设基础即是诸大种。所施设即是轻性等，因为唯于如是大种上施设。其中于非重者、重者、澄净者、非澄净者、水风和合所生者，依次安立轻等。于不圆满者立饥渴及羸弱。于圆满无不平等者立饱足及强健。

 །མི་མཉམ་པར་གྱུར་པས་འཁྲུལ་བ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། ན་ཚོད་རྣམ་ པར་གྱུར་པ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་།སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་རྣམས་དང་། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཟས་ངན་པ་ཟོས་པས་ངལ་བ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ས་དང་ཆུ་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། འབད་པ་དང་ཤ་ཐང་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། འབད་པ་དང་ཤ་ཐང་བ་མེད་པ་རྣམས་དང་། མཉན་ ཞིང་སྙི་བ་རྣམས་དང་།དྲི་མས་ཡོངས་སུ་གོས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ནད་ལ་སོགས་པ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །གདགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། མི་འབྱིང་བ་དང་འབྱིང་བ་ལས་ནི་ཡང་བ་ཉིད་དང་ལྕི་བ་ཉིད་དོ། །མནབས་ན་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ལས་ནི་འཇམ་པ་ ཉིད་དང་རྩུབ་པ་ཉིད་དོ།།རྐང་པ་ཕྱིལ་བ་ལས་ནི་འདྲེད་པ་ཉིད་དོ། །ངེས་པར་བཙིར་དུ་རུང་བ་ལས་ནི་ནེམ་ནེམ་པོ་ཉིད་དོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ལུས་འགྱུར་བ་ལས་གདགས་པར་བྱའོ། །མིག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་ལས་མིག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མཉམས་ལ་ཞེས་སྨོས་པ་ ནི་གཅིག་མ་ཚང་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ལས་ལས་གྱུར་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་པའོ། །ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམུས་ལོང་ལྟ་བུའོ།།གཟུགས་ཀྱང་སྣང་བར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་གང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཕྲ་མོ་མ་ཡིན་པ་དང་། མ་རེག་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཧ་ཅང་བསྐལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་དང་འོག་མའི་ས་པ་ དག་གོ།།ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མུན་ཁུང་ན་ཡང་མཐོང་སྟེ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་མཚོན་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཡུལ་རགས་པས་སོ། །དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་རང་གི་བག་ཆགས་སད་པས་གནས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་དེ་དང་། གཟུགས་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །སེམས རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པའི་རིགས་པ་ལས་དམིགས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བགྲང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་དོ།།འོག་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྩོལ་བ་མེད་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་ཤིང་མ་འདྲིས་པ་ལ་དམིགས་པ་ན། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བར་ བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།འོན་གང་འདོད་པ་ཁོ་ན་ནས་དང་པོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དང་པོ་ཉིད་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ བཞིན་ནོ།།ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བའི་ལུས་འདས་པ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་བྱའོ། །གསལ་བ་དེ་ཉིད་འདི་ནི་སྔོན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་འབྲེལ་བའི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དོན་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ཚོལ་བ་པ་ནི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་མ་ལ་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་དང་མཐུན་པའོ། །ངེས་པ་ནི་དོན་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དང་།དེའི་མིང་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའོ།

由不平衡而产生的错乱诸病，以及年龄变化所生诸病，以及命根阻塞诸病，以及血液失调所生诸病，以及食用不良食物而生疲劳诸病，以及地水交杂所生诸病，以及具有劳累疲惫诸病，以及无劳累疲惫诸病，以及柔软温和诸病，以及远离污垢染著诸病等，皆是病等所依。
所依诸法的建立也是如此，即由不沉与沉而有轻性与重性。由穿着利益与损害而有柔性与粗性。由脚踝扭伤而有扭曲性。由可挤压而有柔软性。其余诸法则由身体变化而建立。
所说'眼亦损坏'的道理中说'眼亦损坏'，是为了显示若缺一种，则识亦不生。眼的分类也有五种：具足余分、具有损坏、俱生、业力所成、内外所损。俱生是指如生盲。
'色虽现起'是指色法若是可见、非极微细、未受触碍、未被遮蔽、具有光明、非极遥远，以及属于自地及下地者。有些具天眼者于暗处亦能见，应随宜配合。
'彼与生起作意亦近住'中，作意由五种而近住：欲求、串习、他所显示、忆念及粗大境界。'彼与生起作意'是指由自习气力而生起的心行，处所未损坏，与彼色法显现、眼识共同成就。
所说'三种心生起'的道理中说'所缘'，是为了与眼识一同计数。'从近住所生'是指仅由境的自性近住故。如是意识亦成如是相，故许为从近住所生。
如下文所说：'于彼中，意识无功用、散乱、不熟悉所缘时，无欲等转起的意识，亦说为从近住所生。'若问：'岂非唯从欲求，初者是眼识'之说？应观察为'初者即是眼识'，因为彼恒时无分别故。'初'是如从近住所生。
'寻求'是指对已被眼识所见的过去境，以显明方式寻求。'明了'即是与'此是青色'等想相应，具念的意识生起，此即称为'决定'。
其中，从近住所生是缘取境的自性，即是境之影像体性。寻求是有分别于境，即随顺考察影像之相。决定是分别于境，并缘取其名。

 །ངེས་པའི་སེམས་ཕན་ཆད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་ཏུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་ པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།འདིར་ཚོལ་བ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་གི་ངེས་པའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། ཡུལ་གསལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།འོན་ཚོལ་བ་པ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། འཁོར་ལོ་དང་པོ་ལ་འབྱུང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་རྣམ་པར་མ་བཞག་ན་ཚོལ་བ་པ་ཡིན་པར་ལྟའོ། །རྣམ་པར་བཞག་ ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་བཞག་ལ། གཞན་ནས་ནི་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། འདིར་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བག་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པར་བཤད་ ལ།གཞན་ནས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ནི་ཚུལ་རྣམ་པ་བཞིས་ཟབ་པ་ཡིན་གྱི་མ་རྟོགས་བཞིན་དུ་སྤོང་བར་མ་བྱེད་པར་སྡོད་ཅིག་།རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ནི་འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཆུ་ཀླུང་གི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཀྱང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ བུའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་ཚུལ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞུག་པའི་ཚུལ་ནི་ཁ་ཅིག་དོན་ཞིབ་མོ་དག་ལ་ཁད་ ཀྱིས་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཉིད་དུ་འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་ཀྱང་དེའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མ་བྱས་ཏེ། དམིགས་པ་ཕྲ་བ་དང་། གྱ་ཚོམ་དུ་འཇུག་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བར་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ མ་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ།།མདོ་སྡེའི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའི་ཚུལ་ནི་འོག་ནས་བསྒོམས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ལས་མཐའ་དག་ནི་བྱམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྐབས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་ཞེས་ རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་རྟོགས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སའི་བཤད་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་རྣམ་པར་བཤད་པ། ཡིད་ཀྱི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་དང་ཡིད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་མ་རྟོགས་པ་དག་གཟུང་བར་བྱའོ། །གང་གི་ ཚེ་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་འདས་མ་ཐག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཁོ་ན་ལ་བྱའོ།།ཡང་ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །གནས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ས་བོན་གྱི་གནས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འབྱུང་བའི་གོ་འབྱེད་པའི་གནས་ནི་འདས་ མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

所谓'从决定心以后'是指它就是分别，与自己的贪著等相应，并且立即增长眼识等的贪著等，因此以'其同类因'来说明。
此处寻求者仅在第一轮中出现，而不会在决定之后出现的眼识等之后的第二轮等中出现，因为境相变得明显的缘故。
若问寻求者是否必定随后出现？因为是就依靠第一轮中出现的眼识等而说的，所以无过失。
若未安立俱行，则为寻求者。若已安立，则不是，因为已被俱行本身明显显示的缘故。
此处虽无俱行仍安立，而在他处则说'与俱行一起'，此处说阿赖耶识是习气之所依，而他处则说是色等，难道不是与一切论典相违吗？
瑜伽师地论有四种甚深之理，不要在未理解的情况下就舍弃。
随顺之理如《转法轮经》所说：'诸菩提分是修道'等，以及《摄抉择分》中说：'转识和色的差别是心的习气之所依，因为未安立阿赖耶识的缘故'等。
真实性之理是为了宣说圆满且非密意的真实性相，如《摄抉择分》中所说的俱行等。
引导之理是为了渐次引导某些人趣入细微义理，如在此安立中虽提及阿赖耶识，但未作其所缘等的分别，因为所缘微细且乐于随意趣入的缘故，如同也未分别俱行一样。
经典密意之理如下文所说：'一切修所生业是慈'，以及在缘起品中分别说：'什么是识？是六转识'等。因此，在未理解论典密意的情况下舍弃是不应理的。
以上是五识身相应地的解释。
瑜伽师地论解释：关于'什么是意'，'意'这个词是一切识的异名，如《摄抉择分》中说：'这一切识也称为心和意'等。
此处应理解为上述未了知的五识。
当作为特殊异名时，仅指等无间意和染污意。
或者，'意'是指作为所依的识。所依有四种：种子所依是阿赖耶识，开启生起之门的所依是等无间识。

།མཚན་མ་ལ་འཆིང་བའི་གནས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཀྱང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡིད་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་མ་འགགས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱང་མཚན་མ་ ལ་བཅིངས་པ་ལས་མི་འགྲོལ་ལ།།འགགས་ན་དེ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཐམས་ ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞི་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ ཚིག་སྔ་མ་ཕྱི་མས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ཟིན་པ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ་གནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་རོ། །དེ་ལ་གནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེས་ཟིན་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་འབྱུང་ལ། མ་ཟིན་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དག་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ཟིན་ན་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་མཐོང་བ་དང་གནས་པ་དང་འཕེལ་བ་ དང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཚིག་བཞི་པོ་དག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་ཀུན་གཞིའི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དེ་ལ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའམ། དེ་དག་ལ་དེ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་དང་པོ་ཁོ་ནར་མེར་མེར་པོར་ཞུགས་པ་ན་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེས་ལུས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལེན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞི་ཞེས་ བྱའོ།།དོན་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཚིག་བཞི་པོ་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཀུན་གཞིའི་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་གྲུབ་པར་ཟད་དམ།འོན་ཏེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ཅེ་ན། ཏེ་པོར་ཡོད་དེ། རེ་ཞིག་ལུང་ནི་ཐེག་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདུལ་བ་སྒྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུལ་བ་ཟབ་མོ་ལ་ མོས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།རིགས་ཀྱི་བུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ས་བོན་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། ཡང་དེ་ཉིད་ལས་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཤེས་བྱའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པར རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ཏོ།

执著相的所依是染污意，如《摄抉择分》中说：'彼意识亦名依止于意，若意未灭，诸识亦不能从相缚中解脱，若已灭，则从彼得解脱。'
染净所依是意识，因为是贪等和信等的所依。因此，'意'字所摄一切。
关于'具一切种子'等四句的安立，云何是具一切种子？因为成为所依事。云何安住所依事？因为是能执受，以后句解释前句故。
又另一义，因为是五蕴所摄诸法习气之所依，及执受所缘等所依事，如《摄抉择分》中说：'阿赖耶识以二种方式作为转识的缘的作用，即给予所依及种子体性。其中给予所依，谓于彼所执受的有色根上五识生起，于非所执受者则不生。'
识与名色如束芦相依而住，成为所依事，由彼所执受故色亦成为有情数。
又另一义，由见、住、增长、不失坏的差别，显示四种因，此等亦由四句依次显示。
又另一义，阿赖耶义有四种：由诸有为法于彼成为果体，或彼于彼等成为因体故名阿赖耶；由诸有情执彼为我故名阿赖耶；由最初入胎时即成就及安乐一味故名阿赖耶；由彼执受身故名阿赖耶。执受义即是阿赖耶。
此四种义与四句依次配合。如是由彼四句唯显阿赖耶义，余者则显其体性。
关于'摄异熟阿赖耶识'，岂仅由如是所说阿赖耶识相的言词而成立？抑或为令通达故亦有某些方便？确实有之。首先教证有二，其中大乘《调伏声闻经》中，菩萨调伏深解脱者请问世尊：'无明根本安立云何？'世尊答言：'善男子，于取识中以无始时来前际现行无明习气为种子摄持的方式。'
又彼经中说：'善男子，异熟识是诸行种子所依。'《阿毗达磨经》中亦说：'佛世尊宣说所知处的殊胜差别'，由此广分别显示即是所知处。

།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་བཀོད་པ་ལས་ཀྱང་། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་དེ་ལྟར་ལུས་འདི་ཉེ་བར་བཟུང་ཞིང་བླངས་ པ་ན་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དེ་ནི་ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་དང་རབ་ཏུ་འབྲེལ་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་འབྱུང་ བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ཡངས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུ་ དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།རིགས་ཀྱི་བུ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ན་མིང་དང་གཟུགས་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་གྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་གདགས་པ་ཉིད་ཡིན་ ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་བཞི་དག་གིས་འབྱུང་ངོ་། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྤྲོས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཟུགས་ ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱུ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆུའི་ཀླུང་ལྟ་བུ་ལས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རླབས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཡང་དེ་ཉིད་ལས་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་བཀག་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱང་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འགགས་བཞིན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་མ་འགགས་པའོ། །ཡུལ་ ལ་འཇུག་ཅིང་འཛིན་པ་མེད་པས་ནི་འགགས་སོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཞིང་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་གཞན་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་སླ་བ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཟླ་བ་སྐར་མའི་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་མཁའ་ལ་གནས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ལུས་ལ་གནས། །རང་གི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པས་དབང་པོ་རླུང་ གིས་ཁྱབ་ནས་ལྟར།།རྣམ་པར་ཤེས་པའང་རླབས་བདུན་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དེ་བཞིན་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་ཤེས་བདུན་གྱི་བག་ཆགས་དང་། །རྟག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་གནས་ཤིང་འབྱུང་ཡང་ཉོན་མོངས་འགྱུར་བ་མེད། །ཅེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སྟོན་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་སྟོན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཐབས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ ལ་ཡང་གསུས་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མདུང་ཁྱིམ་གཉིས་ནམ་མཁའ་ལ་བསྒྲེངས་ཏེ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་འདུག་གི་ཇི་སྟེ་གཅིག་ཕྱུང་ན་ནི་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་འགྱེལ་བར་འགྱུར་རོ།

在《圣者海慧所问经》中也说：'识是有漏的种子。'
同样在《圣宝严经》中也说：'广慧啊！当此识如是执取此身时，称为取识。如是，由于此识与此身成就及安乐一致的缘故，由于相连及极相连，也称为阿赖耶识。广慧啊！依止并安住于彼取识，六识聚得以生起。其中，依于具识之眼与诸色，眼识得以生起'等等。
在《极广大品广行仪轨经》中也说：'世尊，何为识唯具果之相？'当如是问时，'善男子，若无熏习识，则无名色成就之缘的诸想，如是，被诸行所熏之识即是名色之缘。'
同样在《圣楞伽经》中也说：'大慧，眼识由四因而生。何为四因？即：不了知自心显现，从无始以来执著戏论习气处的色之习气，识的自性体性，以及执著种种色相为稀有。大慧，由此四因，从如江流般的阿赖耶识中生起转识之波'等等。
又在此经中说：'瑜伽师们虽作是念：我等遮止诸识而入定，然彼等实是在识未灭时入定，因习气种子未灭故未灭。由于不趣入执取境故说为已灭。大慧，如是流转运行的阿赖耶识极其微细，除如来及安住地的菩萨外，其他声闻、缘觉及外道瑜伽师们难以了知。'
同样在《圣密严经》中也说：'如月与星众共住于空中，如是阿赖耶识亦与身共住。如被自业所引遍及诸根风，识亦与七浪同时而生起。'
又在此经中说：'如是阿赖耶识与七识习气，常时俱住生起然无烦恼变。'
大乘诸经并非非佛说，因为如从一处延伸的教言等一样，宣说菩提分、宣说人无我、宣说三宝功德、宣说断除烦恼的方便等无量因故。
在声闻乘中，如《大腹经》所说：'具寿舍利子，譬如竖立两根标枪于虚空中，互相依靠而立，若抽出其一，另一也将倒下。'

 །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་གཅིག་ལ་ གཅིག་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ བཞི་པོ་དེ་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་།གང་དུ་ཡང་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་བཞིར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བཙུན་པ་འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་འབྱུང་ལགས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བགྱི་ལགས།དགེ་སློང་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ པ་དང་།མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་འགགས་པ་རྣམས་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གར་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་དགེ་ འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་དང་།གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་དང་། གོས་དམར་སྡེ་དང་། ས་སྟོན་སྡེ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའི་སྡེ་དག་ལས་ཀྱང་། རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཀུན་གཞི་དང་། འཁོར་བ་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་རང་གི་སྒྲ་དང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཅི་རིགས་སུ་བསྟན་པ་དག་གིས་ལམ་པོ་ཆེ་བཏོད་པས་དེ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་སིལ་བུ་རྣམས་ཀྱང་སྔར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་ཁོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་ཡིན་པར་ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།རེ་ཞིག་ལུང་ནི་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་ཡང་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་གསལ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་སེམས་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཟུགས་ཙམ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལྡོག་པ་ནི་རི་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་རེ་རེ་ནས་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་གཅིག་ཅིང་དུས་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ལྡོག་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་ནི་བདེན་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཚིག་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁོ་བོས་གཞན་གྱི་ངོར་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་ཞིབ་མོ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་རྟོག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

同样地，这两种法也是互相依靠、互相依存而存在的，即：以识为缘而有名色，以名色为缘而有识。
又在诸经中，世尊对名色的分别中说到：'即是四种非色蕴'。在其他处也未说别的，因此应当承认除了与名色同时生起的四蕴外，还有另一种识。
同样在《初分别品》经中也说：'尊者，如是诸行与六识聚及与识相应而同时生起，为何说行缘识？比丘，如是六识聚与福行、非福行及不动行同时生起并相应，未灭者以转生他世识的方式，在异熟识中留下诸行的习气。'
同样在圣大众部、上座部、说一切有部、赤衣部、说地部、分别说部等部派中，也都以根本识、有支、阿赖耶、轮回蕴等各自的名称和异名，随其所应地开示，由此等开辟了大道，并在《大乘集论》等论中予以确立。
对于零散经典，也应当以前述理由理解其确实是佛说。以上是教证。
理证则是：意识必定与所依的心同时运行，因为其行相明显，如同依于它的想等；相违的情况则如灭尽定中的心。
同样，关于眼识方面，因为只缘于色而现前，如同依于它的受，应当如是说。相反的情况则如山等。同样地，对于耳识等也应当逐一阐述。
又关于五识聚方面，因为缘于色的一分，应当如前所说。同样，意识依于同因同时的识而存在，因为它能熏习习气，如同与之相应的贪等。相反的情况如前所述。
同样，阿赖耶识的教说是真实义，因为是如来所说。如同蕴等的教说，因为本就是如来所说等。
我仅是为他人而说此比量，至于细微的自证法不应以分别来安立，如经中所说：'世尊善说诸法，是诸智者各自证知。'

།ཡང་གྲོགས་པོ་དག་ངས་ནི་ཟབ་མོ་མཐོང་བར་དཀའ་བ་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ བཞིན་དུ་ངག་དང་ཚིག་གི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་།ལུང་མ་གཏོགས་པར་རྟོག་གེ་ཡིས། །ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་གནས་མ་ཡིན། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་གང་། །དེ་ཡང་ལུང་ནི་སྔོན་དུ་བཏང་། །ལོང་བ་རྐང་པས་ནོམ་བྱེད་ཅིང་། །ཉམ་ངའི་ལམ་དུ་བརྒྱུག་རྣམས་ལྟར། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཙོར་འཛིན་རྣམས། ། རྣམ་པར་ལྟུང་བ་དཀའ་མ་ཡིན། །ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་དག་ཁ་ཅིག་གསུང་རབ་མཐའ་དག་ལས་འབྱུང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྟོག་གེ་སྐོམ་པོ་ཙམ་གྱིས་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་གཟུ་ལུམས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། དེ་དག་གིས་རྟོག་གེ སུན་དབྱུང་བར་བྱས།སྐབས་དེ་རེ་ཞིག་གཞག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ལ་རྟག་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ པོ་ཁོ་ན་དག་དང་རྟག་ཏུ་མཚུངས་པ་ལྟར་གཞག་ཅེ་ན།དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ན་ལུས་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངར་འཛིན་པ་ཕྲ་མོ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བར་བལྟའོ། །དེ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བདག་ལ་སྲེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྨོངས་པ་མེད་ ན་གཞན་དག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཉུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མང་དུ་ཡང་མེད་དེ། རྒྱ་ཆེར་ནི་འོག་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྡུ་བར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨྲས་ པ་དེ་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ལུང་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ནི། །མཚན་ཉིད་དོན་དུ་རབ་ཏུ་བརྟགས། །བརྒྱད་པོ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་མིན། །མཚན་གཞི་མེད་ཅིང་ མཚན་ཉིད་མེད།།ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དེ་བཞིན་རྣམ་ཤེས་བདུན་པོ་ནི། །སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པའོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་སྐབས་སུ་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས་ བྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སྨོས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་སིལ་བུ་དག་ལས་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིད་རྟག་ཏུ་ཡང་། ། ཉོན་མོངས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་། ཉོན་མོངས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགག་།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས། །གྲོལ་བར་མ་གྱུར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། རིགས་པ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་ལས་གཞན་པའི་གནས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་གཅིག་དུ་དེ་མ ཐག་པའི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་རབ་བཞིན་ཏེ་ཕྱོགས་ནི་དེ་ལྟའོ། །གཞི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་པས་གཏན་ཚིགས་ འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་དེ།ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་དག་གིས་ཀྱང་གནོད་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བའམ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་པས་དེ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཀྱང་གནོད་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།

复次诸友，所说'我已证悟甚深难见、不可思议、非寻思境界之法'等。同样，在为语言文字所作中也说：'除经教外，以寻思理论，诸法不得安立。圣者们的智慧，也是以经教为先导。如盲人以足探路，在险道上奔跑般，执著推理为主者，其堕落并非难事。'是故说此。因此，有些人仅凭干瘪的理论对一切经典中所说的阿赖耶识加以破斥，这些人实在是极不公正，如《瑜伽师地论·摄抉择分》中说破斥他们的理论。暂且搁置此事。
关于'染污意'等，其中我见缘于阿赖耶识而同时生起，恒常现行，其他烦恼亦复如是。为何染污意唯与四种烦恼恒时相应？因为在行善等时，与身俱生的微细我执相随，故应知有我及我所见。由于无此则不生，故生我爱及我慢。若无愚痴则其他烦恼不生，故有无明。因此不会太少，瞋等烦恼与此相反故也不会太多。详细内容将在下文《摄抉择分》中解说。
所说染污意的特征也应通过经教和理证来理解。其中经教包括大乘和声闻乘。如《楞伽经》中说：'心意识等相，为义故分别，八种无别相，无所相能相。'又于彼经中说：'如是七识等，与心俱和合。'同样，前文阿赖耶识抉择时所引《密严经》的两个偈颂也应在此提及。
如诸零散经典中说：'染污意恒时，与烦恼俱生，与烦恼俱生灭，若未从烦恼，解脱则不得。'理证方面，意识具有异于种子依处的俱有所依，因为有善等诸多差别，如眼识，相违例如虚空等。又因从等无间意生起，如前。同样，因为能执著色等境，如前。或者因为能遍知法界，如依此的智慧，此为论点。
不能说因为所依是色法而有相违过失，因为一切有部和圣上座部已予以破斥，且意识具有俱有所依，因为有分别故，或因为以法界为境故，如依此的心所，以此等推理亦予以破斥。

 །འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡིད་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟག་པ་དང་བཅས་ཤིང་འཇིག་ རྟེན་པའི་ཡན་ལག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་པོ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཀར་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གཟུང་བར་བྱའོ།།བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་། བཏགས་པའི་ཡོད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དེ་ལ་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཡང་ མེད་ལ་ས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དེ།འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། །དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་འོག་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེར་ནི་བརྟེན་པའི་འབྲས་བུ་ རྟེན་གྱིས་བརྗོད་པར་ཟད་དེ།བདག་གི་དོན་དེ་རྣམ་པ་འདི་དག་གིས་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ས་གང་དང་ལྡན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཀྱང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུའི་གཟུགས་གང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་དེ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་ བརྙན་ལ་དམིགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི།དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྤོང་བའི་སེམས་པ་ལ་གདགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཟུགས་སུ་བརྗོད་པ་ནི་སེམས་པ་དེའི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་བསྐྱོད་པ་ལ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་མ་གཏོགས་པས་ས་བོན་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་ཤེ་ན། དེ་དག་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་མ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དེ་ དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་ཡུལ་རྣམས་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སའི་སྐབས་སུ་འཆད་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་རྟགས་ ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ལུང་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུན་པའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་གི་སེམས་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལ་བདག་མེད་པར་མོས་སོ།

不是圣道所不确定的，有些人说因为是意识所转变。又有些人说因为有漏且是世间支分的差别，因此意识是成立的。
所谓'缘于了别所缘而安住'是指生起了别所缘，虽然这也是一切识的特征，但由于从七识的差别中分离出来，所以应当单独执取意识。
关于'无见无对色'，这有两种：实有和假有。由三摩地殊胜所成就的果即是实有。
此三摩地是世间有漏的，而不是出世间无漏的。因为它是无分别的缘故。此色是由有分别的三摩地所成就，因为它仅仅是显现而已，其中既无香等，也无地等，因为无大种作因，且无作用。
若问：下文不是说'三摩地所行境之色是由具有彼三摩地者的大种所造'吗？那里只是依所依而说所依果而已，如说'以这些方式听闻我的义理'。
是说具有某地的大种所依的三摩地，即是那些大种的果，这也仅仅依于等至，而非依于大种。
如《抉择分》中也说：'等至果色若属法处者，应知唯依等至，不依大种。因为缘于相似影像而成就三摩地的缘故，说是以大种为因而已，并非依彼而生。'
无表色是假有，因为是假立于断心思。说为色是因为由彼心思差别所生的风界令身语动作而说。
又因为不相应，不摄在行蕴中，为了别说种子，故说'一切种子'。
若问：为何不说前所未有等和瓶等？因为它们不异于心心所，仅是心心所的影像相而已。或者如同表色一样，因为不异于诸境，所以仅仅是言说而已。
关于'作意'等，作意等五法在五识身相应地中已经解说完毕。其余诸法的现量和比量如前所述。
经证当说，如世尊所说：'一切法皆从欲为根本而生。'同样，'愿我心于此内六处悟无我。'

 །དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དྲན་པ་དང་། ཉེ་བར་དྲན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉིད་དང་། མི་བརྗེད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། སེམས་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་གནས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། མི་གཡེང་བ་དང་། མི་འཕྱར་བ དང་།བསྡུས་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་བར་རྟོག་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བློ་དང་། མཁས་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དད་པས་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གཉིས་པོ་ནི་འཇིག རྟེན་སྐྱང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །ཡང་ངོ་ཚ་བར་བྱ་བས་ན་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་ལ། ཁྲེལ་བར་བྱ་བས་ཁྲེལ་ཡོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ བརྩམས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་དགའ་བས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་ཇི་སྙེད་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བག་ཡོད་པའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་བསལ་ བའི་ཕྱིར་སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་དོ།།བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཁས་པ་ཉེ་བར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་པས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་ཅན་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་ཟིལ་གྱིས་ གནོན་པ་ཡིན་ནོ།།རྨོངས་པ་ནི་གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཆེའོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དེས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གསུམ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་གནས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མེད་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དེ་ནི་ཆད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཚངས་པའི་དྲ་བ་ལས་ཀྱང་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཆལ་པར་འཛིན་པ་ནི་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་ པ་ནི་ཅི་ནད་མེད་པའི་རྒྱགས་པས་མྱོས་པ་དང་།ལང་ཚོའི་རྒྱགས་པས་མྱོས་པ་དང་། གསོན་པའི་རྒྱགས་པས་མྱོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཐོ་འཚམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངོ་ཚ་བར་བྱ་བས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པས་ངོ་ཚ་བར་མི་བྱེད་དོ།།ཁྲེལ་བར་བྱ་བས་ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པས་ཁྲེལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ལུས་ཀྱི་རྨུགས་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཆེ་བ་ནི་ལུས་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་པ་ནི་རྒོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ཇི་སྲིད་དུ་མ་དད་པས་སེམས་ལ་ཁྱད་པར་བྱས་ཏེ་མི་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པ་ནི་ལེ་ལོ་ཅན་ཡིན་ནོ།

同样地，所谓念、随念、正念、近念、念性、不忘失法性、意言表述。
同样地，心住、正住、安住、近住、极住、不散乱、不掉举、摄持、止、三摩地、心一境性，这就是三摩地。
同样地，于诸法简择、遍简择、法遍简择、正观察、近观察、开示、遍观察、执持、意直、慧、智、观察、毗婆舍那，这就是般若。
同样地，如说'以信仰如来而执著'等，同样地，'二法护持世间，即惭与愧。又以应惭故生惭，以应愧故生愧'等。
同样地，无贪、无嗔、无痴是善根。同样地，如说'住于精进修习者即具有力'等。
同样地，'以喜故身极轻安'。同样地，'所有一切生起的善法，皆从不放逸根本而生'。
同样地，'为断除贪欲与忧恼故，心保持舍。住于舍者具足正念与正知'。
同样地，'智者近知即是不害'。同样地，如偈所说'以贪故不知诸法'。
同样地，'嗔者为嗔所胜，愚者为痴所胜'。
同样地，'此三者是慢的种类，即我大等'。同样地，'彼已断除三种结使，即身见、戒禁取见、疑'。
同样地，如说'迦旃延，此世间住于有无二边'，此说为边执见，又说'彼即是断见'，梵网经中说'是常见'。
同样地，'颠倒见即是邪见'。同样地，如说'执持邪法即是住于执著自见为最胜'等。
同样地，'忿怒、怨恨、诳、谄'。同样地，如说'无闻凡夫为无病慢所醉、为年少慢所醉、为寿命慢所醉'等。
同样地，'以加害他人为性者即是害'。同样地，'对应惭之事无惭，对所生恶不善法不生惭。对应愧之事无愧，对所生恶不善法不生愧'。
同样地，'彼身将生昏沉。又昏沉睡眠即身重'。同样地，'彼即是掉举'。
同样地，'于此若有人乃至不信未令心特殊安住之时，彼即不能断除诸善法'。同样地，'精进薄弱即是懈怠者'。

 །དེ་བཞིན་དུ། བག་ཡོད་བདུད་རྩིའི་གནས་ཡིན་ཏེ། །བག་མེད་འཆི་བའི གནས་ཡིན་ནོ།།ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་ནི་བརྗེད་ངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བསྟན་པ་དང་། འགྱོད་པས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དེ་ ནི་ལུས་ཞིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མང་དུ་ཟ་བ་དེ་ནི་གཉིད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚིག་སྨྲ་པར་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བས་མ་སྨྲས་སོ།།ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་འོག་ནས་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་སྐབས་ནས་འབྱུང་ངོ་། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཁྲོ་བ་ནི་གཟུ་ ལུམས་སུ་སྨྲ་བ་སྟེ།ཁོང་ཁྲོ་བས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའོ། །འཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་ནང་གི་བསམ་པས་དགྲའི་དངོས་པོར་འཛིན་པའོ། །འཆབ་པ་ནི་སྡིག་པ་མཁྱུད་པའོ། །འཚིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ་ཡོངས་སུ་གདུང་བའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་ཕ་རོལ་འབྱོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཏེ་མི་བཟོད་པའོ།།སེར་སྣ་ནི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའོ། །སྒྱུ་ནི་སླུ་བའི་བསམ་པས་གཞན་དུ་གནས་ལ་གཞན་དུ་སྟོན་པའོ། །གཡོ་ནི་སེམས་དྲང་པོ་མ་ཡིན་པས་མི་གསལ་ཞིང་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །རྒྱགས་པ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཁེངས་པས་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་བྲེད་ངས་པ་ལ་ཐོ་འཚམས་པར་རྩོམ་པ་སྟེ་སྙིང་རྗེ་མེད་པའོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི་བདག་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་མི་འཛེམ་པའོ། །ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པས་སོ། །རྨུགས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་བློང་བའོ། །རྒོད་པ་ནི་ཉེ་དུའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་མ་ཞི་ཞིང་འཕྱང་བའོ།།མ་དད་པ་ནི་དད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པའོ། །ལེ་ལོ་ནི་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་ཞིང་དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་བར་མི་སྤྲོ་བའོ། །བག་མེད་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་ མི་སྲུང་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་བསྒོམ་པའོ། །བརྗེད་ངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་མི་རྟོག་པའི་རྒྱུ་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའོ། །ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །འགྱོད་པ་ནི་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་མ་ བྱས་པ་ལ་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་ནས་ཡིད་ལ་གཅགས་པའོ།།གཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །རྟོག་པ་ནི་ཤེས་པ་དང་སེམས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་གོ་བར་བྱ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་གོ་བར་བྱ་བའི་ རྣམ་པས་རགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཡིད་ལ་བརྗོད་པའོ།།དཔྱོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཞིབ་མོར་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བརྗོད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུ་གདུག་དང་འཕྱ་སྨོད་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གནོད་པའི་ངང་ཚུལ་ནི་རུ་གདུག་ གོ།།འཕྱ་བའི་ངང་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕྱ་སྨོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གཞི་བསྡུ་བའི་སྐབས་ནས་གཟུང་བར་བྱའོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་ འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སའི་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ཟིན་ཏོ།

同样地，有偈颂说：'谨慎是甘露之处，放逸是死亡之处。'
同样地，不具正知而安住则会变得忘念。
同样地，随顺趋入五种欲妙是心散乱，以此说明散乱。
以追悔而死亡的人，身体毁坏后等等。
同样地，偈颂说：'过度饮食的人会伴随昏沉。'
也说：'具有寻伺者能说话，无寻伺者则不能。'
作意等的特征与《阿毗达磨集论》等相同，故未说明。
烦恼根本等下文在有寻等地中烦恼广分品中出现。
其余诸法的特征差别当说明：其中忿是凶暴语言，由嗔恚缠缚。
恨是由此内心意念执持怨敌之相。
覆是隐藏罪过。
恼是具烦恼性的热恼。
嫉是对他人富足的不随喜对治，即不能容忍。
悭是对资具的执著。
诳是以欺诈心住于此而显示为彼。
谄是心不正直，造作不明晰且不清净。
慢是由任何圆满而生起傲慢的具烦恼心。
害是对众生发起伤害，即无悲悯。
无惭是不顾自己而不避恶行。
无愧是不顾他人。
昏沉是身心沉重。
掉举是依于亲友寻思等而不寂静且飘动。
不信是与信相违，即对善法心不信解。
懈怠是视欲乐安逸为功德而对善法心不欢喜。
放逸是不护心于遍染污，不修清净。
忘念是具烦恼的念。
散乱是身语行为不思维的因，即心散逸。
不正知是具烦恼的慧。
追悔是缘已作未作的可意不可意而心中懊恼。
睡眠是令五识蕴收摄。
寻是智慧和思维的自性，在现证时依次依于慧心，以应知和别别应知的行相粗略寻求的意言。
伺是如是别别观察的行相，即细致随观的意言。
所谓如是相应是恶毒和讥讽等，其特征为：恶毒是损害他人的性质。
讥讽等是讥讽的性质等，应从摄事品中理解。
这些心所法也安立为遍行、别境、善、烦恼、随烦恼等。
其中遍行诸法已在五识身相应地中安立。

།སོ་སོར་ངེས་པར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། འདྲིས་པ་དང་། བརྟག་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ བྱའོ།།དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དུས་དྲུག་པོ་ངེས་པའི་དུས་དང་། སྡིག་པ་ལས་ལྡོག་པའི་དུས་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་བྱ་བའི་དུས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ དུས་སུ་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ནས།གཅིག་དང་། གཉིས་དང་། བཞི་དང་། གཅིག་དང་། གཉིས་དང་། གཅིག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པས་སྔར་སྨོས་ཤིང་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་བཟའ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཟབ་མོ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་བཟའ་བར་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་ བ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཟ་བ་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཏེ། དེ་ལ་བདག་ཏུ་རབ་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ངེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ལོག་པར་ ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པའོ།།དེ་གཉིས་ཀྱང་ལྟ་བ་རྣམས་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་གཞི་རྣམ་པ་དྲུག་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཐབ་མོ་དང་རྩོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་དང་། རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་གཞི་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནོད་ པའི་གཞི་དང་།ཞི་གནས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་གཞི་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དྲི་མའི་གཞི་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་བཞི་དང་། དྲུག་དང་། གཉིས་དང་། གཉིས་དང་། དྲུག་དང་། བཞི་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་བག་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ནི་འགྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་འགྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ པར་མ་དག་པར་ཤེས་པ་ན་རྒྱུན་དུ་འགྱོད་པའི་དྲི་མས་གོང་དུ་མི་རྩོལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདིར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གང་ཉེས་པ་བྱུང་ན་སྐད་ཅིག་ཉིད་དུ་འགྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དྲི་ མ་ཡིན་པས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་དྲི་མ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་པོར་ངེས་པར་རྟོག་པ་དྲན་པ་རྨོངས་པ་དང་བློ་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཀྱང་། དེ་གཉིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་དགེ་བའི་ཆོས་མ་ཕྱེ་བས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོགས་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་དེ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རེ་རེ་ཡང་མི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་སྟེ།གང་དུ་གཅིག་འབྱུང་བ་དེར་གཉིས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་གཉིས་སོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྨུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འགྱོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།

各别决定遍行者即是欲、决定、熟习、观察、所缘境之各别决定趣入性，应当依次安立。
诸善法之安立，是从六时即决定时、离恶时、行善时、离世间贪时、离出世间贪时、利益有情时而趣入，依次为一、二、四、一、二、一。
诸烦恼是随烦恼之所依，故为根本，因此随烦恼以别相先说而另外显示。彼等亦是于所食、甚深及其颠倒中邪行故而安立。
其中所食即是乐受、苦受及不苦不乐受，于彼等邪行即是贪、嗔、痴，依次配之。
食者即是有情，于彼执我而邪行即是慢。
于彼无颠倒即是正确决定，于彼邪行即是邪决定及不决定。此二即是诸见及疑，依次配之。
诸随烦恼是因六种所依而安立，即斗诤等所依、利养等世间法所依、戒律损害所依、与止相违品所依、五根不相应品及果所依、三学垢染所依，彼等依次为四、六、二、二、六、四。
其中信等五根之不相应品即是不信等，彼等之果即是放逸，因为彼等不修诸善法故。
戒律垢染即是追悔，极度追悔者知戒律不清净时，因常被追悔垢染而不向上精进，故此处承许为随烦恼。若有过失即刻追悔则是善法，故非随烦恼。
如是睡眠亦应说是三摩地垢染。
慧之垢染即是寻伺二者，如是长时决定寻思则成念惑乱及心散乱故。
因此于决择摄中亦应说彼二即是随烦恼性。若不如是，则因未分别善等善法，随烦恼性将难以了知。
复次，另一分类，彼等是因四种相应而安立，即一一皆与不善及有烦恼心相应故有忿等十，因为何处生一则第二不生故。
因与一切不善心相应故有无惭、无愧二者。
因与三界一切有烦恼心相应故有昏沉等八。
因与有烦恼及无烦恼心相应故有追悔等。

 །འཇུག་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དང་དེའི་སྐད་ཅིག་མས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དག་གིས་སོ། །དེའི་ རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་གོ། །དེའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཁྱད་པར་གྱུར་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སྔ་ མ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ར་རོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆང་འཐུངས་ཏེ་འཁྲུགས་པར་བྱས་པས་འབྱུང་བ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལུས་འགྱུར་བ་དང་སེམས་འགྱུར་བར་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདུན་པོ་དག་རྣམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདས་པ་གསལ་བར་མྱོང་བའི་མཚན་མ་ཡུལ་དུ་བྱས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མཚན་མ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་ཡུལ་མཚན་མ་བཀྲ་བར་ཡོད ཀྱང་དམིགས་པ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་ཅན་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་དག་ནི་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཆད་དེ། སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་དང་འདྲ་བ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཁོ་ན་དག་ལ་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ མཚན་མར་བཟུང་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་ཅན་ཡིན་ཏེ།འདིར་ནི་གང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མངོན་པར་ཕྲད་པ་ནི་མཚན་མ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མཚན་མ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་མར་བྱ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མངོན་པར་ཕྲད་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ལྟོས་པས་གཉིས་ཀར་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མཚན་མར་བྱ་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་ཉིད་དང་མངོན་པར་ཕྲད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདིར་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་ཡུལ་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་ཉེ་བར་གནས་པ་ཙམ་ལས་སོ། །ངེས་པ་ཕན་ཆད་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་བྱའོ།།མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན། རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མི་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན།དགག་པ་ཙམ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་དེ་གཉིས་ཀའི་གཉེན་པོར་དབུ་མར་བསྒྲུབས་པ་གཟུང་བས་ན་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་བདག་གིས་སྤྱོད་ལམ་དང་བཟོ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ།བདག་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་རྣམ་གྲངས་དག་གིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རང་གི་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལུང་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་གནས་ པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་རང་རང་གི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ་བྱའོ།།རྟོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།

所谓'随后趣入'是指由因所引发以及由其刹那所引发。
'由其因所生而随顺因缘引发'是指意识即是从其因所生而随顺因缘，即是善与不善的眼识等。其引发即是生起善与不善性。
'殊胜业'是指前业不共于五识聚。
'令醉'是指饮酒后扰乱而使大种紊乱，因此身心发生变化。
七种分别由相、自性及相应而安立，依次为二、三、二。
缘过去的分别是以明显经历过去的相为境，因此称为'有相'。
未来境虽有明显之相，但因未经历所缘，故唯是'有相'，这是因为它不明显。
'自然灭'等是由近住所生等自性差别，故有三种。
相应也有二种：染污和非染污。
其他人则作别解：'对于先前经历过的诸境'是指对现在与先前经历相似的境，随顺先前经历而增益，执为相而趣入，故为有相。此处认为凡是实有且现前接触的即是殊胜之相。
因此，缘未来的分别非有相，虽有所相但非实有且未现前接触。
缘过去的分别就相对而言不可说为二者，因为所相不明显，且非实有现前接触，故此处未说。
如此则非缘境分别，将导致一切聚集不应理。
'唯由境力'是指即使无欲等，仅由境近及安住。
决定之后所有反复分别皆是择法。
'无记'是指已说染污故，是指无覆无记。
关于'不增益无'，无记既非应理亦非不应理，因不增益摄于不应理，于此岂不有过失？答：因欲说唯遮故，以二边对治而成立中道为所取，故无过失。
或者无记也是增益，即'我的威仪及工巧'等，但不执著增益为'我是常'等。
以理所生的诸种解释，依次显示由自分别所生、由教所生、由证悟所生的智慧。
'法住'是指诸法各自安住于自共相等。
'分别'是指在加行位中执相。
'遍知'是指由此必将获得。

 །ར་རོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཚིག་ གཉིས་ཀྱིས་ནི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་བསྟན་ཏོ།།སྐྲག་ཅིང་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆོག་ཏུ་སྐྲག་པ་ནི་སྐྲག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁྱད་པར་སྨྲ་བར་མི་འདོད་པ་ནི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་པོས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མ་ཡིན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་སྟེ། སྐྲག་པ་མེད་ཀྱང་དེ་སེམས་རྣམ་པར་ གཡེང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མུན་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། མུན་པའི་མཚན་མ་ལ་ཡིད་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་ལ་བྱའོ། །གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའོ། །ཆུང་ངུས་ནི་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་མི་གསལ་བར་འཇུག་གོ། །འབྲིང་གིས་ནི་སེམས་དང་བཅས་བཞིན་དུ་གཉིད་ལོག་གོ། །ཆེན་པོས་ནི་རང་གི་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པའམ་ཤུགས་ཀྱིས་སད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མི་ བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པས་དཀྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ནི་རྒྱུའི་གཙོ་བོའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནི་གྲོགས་པོ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཟད་དོ། །བརྒྱལ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བརྒྱལ་བས་ཟིན་གྱིས་ནོན་པ་ཡང་ཀུན་ནས་ དཀྲིས་པ་གཞན་དང་འདྲ་བར་སྟོན་ཏོ།།བརྒྱལ་བའི་དུས་ཀྱི་འོག་ཏུ་རང་གི་ལུས་སོ་སོར་རིག་པའི་ངོ་བོའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བརྒྱལ་བ་ལས་ལྡང་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱའོ།།ཚིག་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བརྗོད་དོ་ཞེས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །གནས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རྒྱུ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་ལྟ་ བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྣམ་པ་དང་རྟགས་དང་མཚན་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དང་རྟགས་དང་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དག་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་ སུན་འབྱིན་པའི་རིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་གཞི་ལ་སོགས་པའོ། །རྟགས་རྣམས་ནི་གང་དག་གིས་བདག་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའམ། སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའམ། ལྡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ ཤེས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།གྲོང་དུ་འཇུག་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་གཞིའོ། །ཡང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ འདོད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་སྐྱེད་མཆེད་དྲུག་གི་མདོ་ལས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་ངས་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་ རྟོག་པ་རྣམས་དང་།སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་དང་། ཆགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ན་དགེ་བ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པས་ བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པའོ།

关于'使之破坏'，此处两个词表示业的过失。
关于'恐惧畏怯'，极度恐惧称为恐惧，不愿说明细节称为畏怯。
'被鬼神所附'是指被非人加持，虽无恐惧但因其是心散乱的因故。
'作意黑暗相'是指无论有光明与否，都将心专注于黑暗相。
关于'其缠缚不堪忍'中，此处'其'字是指睡眠。睡眠的缠缚有三种：小、中、大。小的使所缘不清晰；中的是带着意识入睡；大的则使自心断续或猛然醒来，因此称为其缠缚不堪忍。
关于'风胆搅动'，胆是主要因素，风仅是辅助而已。
关于'昏厥的缠缚'，'缠缚'一词表示被昏厥所压制，如同其他缠缚一样。
昏厥之后必定生起能了知自身的意识本性的意识，因为意识专门具有从昏厥中醒来的作用。
'如身语业处的意识'是指生起'应当做如此行为'、'应当说如此言语'这样作为身语业因的意乐。'如处'一词表示是因，如经中所说'近住诸法是欲贪的所依处'。
关于'不作意其行相、标志、相'，是指由于不作意任何行相、标志、相而退失。清净即如欲界离贪、呵责欲界的道理等，以及对初禅的欢喜所依等。
诸标志是指能知'我不久将入初禅'或'已入定'或'将出定'的标志，这是入定的标志。
相有二种：所缘和所依。或者指三摩地境界的影像。
关于'退失之法'，退失之法即是对欲的寻思等，如六处经中所说：'诸比丘，我为汝等说退失之法'等，以及'依眼所识色而生起欲寻思、相应、贪著，诸比丘，若对此生起欢喜，则于善法退失'等广说。
'烦恼所障'是指贪等重大的禅修者。

།སྡིག་པའི་བསམ་པ་ཤས་ཆེན་པོ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པའི་བསམ་པ་དང་སྡིག་པ་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེས་ནི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་རྒུད་པར་སྟོན་ ཏོ།།ལྷུན་སྟུག་པར་བྱེད་པས་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷུན་སྟུག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་བསྟན་པ་སྟེ། དེས་ཆད་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱོད་པར་མི་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་གྱུར་པས་ཕྱིར་བླང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིད་ལ་གཙིགས་པའི་ གནས་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་ཞིང་ངེས་པར་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ངེས་པར་བཅོམ་ནས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའམ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚེའི་ཚད་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་འཆི་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསམས་ནས་ ཚད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གང་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཁོ་ནས་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་བར་འགྱུར་གྱི་བསོད་ནམས་ཟད་པས་ནི་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ལོ། །མ་ཞུ་ བ་རྩ་བ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསད་པའི་དོན་དེ་དགྲ་བསད་པ་དང་འདྲའོ། །མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་པས་ཁམས་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་སུ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་ དབབ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་དགེ་བཞིན་དུ་འཆི་བ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་ཡང་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཟུགས་མཐོང་བ་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མཛའ་བཤེས་དང་ཉེ་དུ་ལ་སོགས་པ་ངོ་མི་ཤེས་པས་ལོག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཆོག་མ་བྱས་པའམ་མང་དུ་མ་བྱས་པའོ། །གང་ལན་མང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བྱ་རོག་དག་ལས་ཞོ་བསྲུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་ བར་མཚོན་པའི་དོན་ཏོ།།ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་དང་ཉེ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་སྤྱད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྤྱད་པ་ལ་བྱའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་ལྟས་རྣམས་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་གྱི་སྔར་བྱས་པ་འདི་དང་སྦྱར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱེ་མ་རེད་ཀྱི་དུས་སྨོས་པ་ནི་ཕྱེ་མ་རེད་ཀྱི་ དུས་ན་གྲིབ་མ་ཆེ་བ་བཞིན་དུ་དེས་འདས་པའི་ལས་སྔོན་རབ་ཏུ་ཉལ་བ་ཡང་དེའི་ཚེ་ན་ལྟས་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བས་རྣམ་པར་མཆེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འབབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ ཡིན་ཏེ།ཚིག་ཕྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཆུང་བ་དང་། ལྷག་པ་དང་། མངོན་དུ་ཤས་ཆེ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉིད་མུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ནག་པོ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ ཆད་པར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་མ་འོངས་པའི་ལུས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའོ།།མངོན་པར་སྤོང་བར་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བག་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བདག་ཏུ་ ལྟ་བ་དེ་གང་ཡིན།།རེ་ཞིག་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'具有极大恶念而过分行持之法'，是指同时具有恶念和过分行持恶法这两者，这表明其思想和行为都已堕落。
'持续不断地趋向终点'中，'持续不断'是指连续不断，因为这将导致趋向最终的堕落。
'不生悔意'是指由于无慈悲心而成为挽回的因缘，表明没有值得重视的心理基础。
'生疑而确实了知'是指摧毁邪见后生起怀疑，或者是因为生起了正见，这是其词义。
'寿命有限'是指考虑到两者都是死亡的因，所以说'有限'等。
有些人说一切众生唯有无量寿才是殊胜的，这与经中所说'有些是因寿命尽而死，而非因福德尽而死'等说法相违。
'未消化则拔除根本'中，'拔除'意为杀害，如同杀死敌人。
'行非梵行'是因为过度贪欲会导致精气耗尽。
关于'住于无记心'，如果说声闻决择中提到'生起欲界善心之后会生起上地烦恼'，那么如同善终所示，生时也是如此，因此无过。
'见色迷乱'是因为无法认出亲朋好友等而产生错误认知。
'即使不做也可以'是指未行善恶之最或未多行。
'多次习惯所作'是比喻性的含义，如同'防护乌鸦偷食酸奶'一样。
'极为沉重且临近'是指此时具有极大力量。
'若行此'是指大多数的行为。
'此处'是与'将经历预兆'相连，而非与前面所作相连。
提到午后时分是因为如同午后影子变长一样，那时过去的业虽然早已沉睡，但在此时会因预兆显现等事而广大展现。
'流注'等词依次为小、中、大三种程度，因为细微词语表示小义，超胜和明显表示大义。
'是不善业果'是指贱民等即是黑暗，因为与黑法相应。
'念我将不复存在'是指思维'我将断灭还是不会断灭而会转生'，并对未来之身生起欢喜。
'明显舍弃'是指破坏趣入，因为放逸行为软弱。
关于'我将不复存在'这种我见是什么？首先不是遍计所执，因为预流果等已断除此见。也不是俱生我见，因为已遮除其运行。

 །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགལ་ ཏེ་འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། འོག་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ ནི་དེའི་ཚེ་བདག་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཀུན་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པ་དང་།གྲོགས་ཕལ་ཆེར་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ནི་འཆི་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །དབང་པོ་ཉམས་པ་རྣམས་ནི་རིམ་ གྱིས་ཤི་བ་ཡིན་ནོ།།ལུས་འདོད་པ་ནི་ལུས་གྲུབ་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། གནས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལུས་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲས་མ་ཐག་པའོ། །རང་གི་ས་བོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། ཡང་ དང་ཡང་དུ་རང་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་འཐོབ་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ལས་སོ།།ཕྱར་བ་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ར་བལ་ལས་བྱས་པ་སྟེ་མི་ཕལ་པའི་གོས་ཡིན་ནོ། །དེ་རིགས་ནི་མཐུན་པའི་མིག་ཇི་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ལྷའི་མིག་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།བདག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པས་སྐྱེས་པའི་ལྟ་བུའོ། །མིག་ནི་ཐུར་དུ་གསལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དུད་འགྲོ་རྣམས་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་མཐུན་པར་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འོག་མར་རོ།།བསོད་ནམས་བརྟེན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་གོང་མའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འགྲོའོ། །ངེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཞག་བདུན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་ཕྲག་བདུན་ གྱི་བར་དུ་ཡང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ལས་ཀྱི་ཤུགས་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་ཚེ་ན་ལས་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་ན་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལས་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གལ་ཏེ་སྔོན་བྱས་པའི་ལས་གཞན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་གང་བྱས་པ་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དགྲ་བཅོམ་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ ན་ནི་སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བས་དེར་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལས་འདས་པ་ཕན་ཆད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་ལས་རྣམས་ཀྱི་ཆོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་བདུན་པ་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ཙམ་ གྱིས་ན་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རབ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེས་གཟུང་བར་དཀའ་བའི་སྟོབས་ཀྱི་རྐྱེན་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞག་བདུན་གྱིས་ཤི་འཕོས་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞག་བདུན་ཕྲག་བདུན་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་གིས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་གཞན་དུ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་བ་སྟེ།འདིར་བར་མདོའི་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་སམ་གཞན་གྱིས་ཡིན་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་སོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་དང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་འདི་ནི་ ཁོ་བོ་ཅག་གི་མ་ཡིན་ནོ།།སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་ཡོད་པར་སྨྲ་བར་ཆོས་མངོན་པ་ལ་འདྲིས་པ་ལས་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བས་ན་དྲི་ཟ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨརྷཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

不还者没有与染污意相应的集起，这种说法是矛盾的，因为它是经常集起的。
它既不是遍计所执，也不是依染污意，它是另一种与分别俱生、应当以修行断除的，下文将会理解。
不还者们那时不会执行对我的贪著，这是因为已生起对治力，并且大部分助缘不具足。
地狱众生除了对死亡欢喜之外。诸根损坏者是渐次死亡。
所说身欲是身体形成的所依，因为是住处的主要因，因此说'对身生起贪著'。
所说'这两种因'即是刚才所说的。'从自种子'是指本性成就，即从能生起中有存在获得集起的力量、反复成为自果的种子。
'黑毛毯'是指用山羊毛制成的，是普通人的衣服。
问：此类成为何种相似眼的境界？答：说'是极为清净天眼的境界'。
'与我同等者'是指如男人对男人。
'眼向下明亮'是就地狱众生而言。
诸旁生随其所生处相应，往下界世间。
依福德者是由业力以上界想而去。
'无定'是因为它已显现。
'又住七日'是因为寿命仅有如此。
'乃至七个七日'是因为到那时中有业力将尽，因此那时被其他业力压制而转生到其他种类。
'若其他业的作用转变'是指若先前所造的其他业现前，则由住于中有的异熟所作而圆满。
有些人说：'自认为是阿罗汉而实际上会生于地狱的人，在死有时必定会看到生相，因邪见而生于彼处'。
有些人说：'超过那个之后'是指那时为成办诸业的聚集。
问：为何不从第一个七日就做？答：因为那时业力已完全成熟到达极点，由于其力量难以把握而引生缘起。
'七日死后转生者'是指任何一个七日期满后死去，转生为其他中有，这里不确定是由中有本身所造业还是其他业所致。
圆满中有业以及现世受报这一宗义并非我们所持。
前述诸多内容大多来自有部阿毗达磨的熟习。
'因趋向香故称为食香'中，'arha'是'去'的意思。

 །དྲིས་བརྟས་པར་འགྱུར་བཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དེའི་ཟས་ ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ལུས་ཀྱི་འགྲོ་བས་འགྲོའི་དམིགས་པའི་འགྲོ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའང་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ནི་ཡུལ་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ལ་འཛིན་པ་ལྟ་ བུས་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ནི་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་མི་རིགས་ཏེ། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིས་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ལས།བཟང་སྐྱོང་གང་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིས་ལུས་བོར་ནས་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱའི་འབུར་ལྟ་བུར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསྟན་པ་དེ་ནི་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་འཇིག་ རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འཕོའོ་ཞེས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཉིད་དང་།རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་གོམས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ཡོད་པས། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་གཞན་དག་རྒྱའི་འབུར་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་པས་ན་དེ་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། མདོ་སྡེ་དེའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མི་བཞེད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དོན་གཞན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ག་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡི་གེ་བསྒྱུར་བ་ཙམ་གྱིས་མདོ་སྡེ་རྣམས གཞན་དུ་དྲང་དུ་རུང་ན་ནི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་འཆོལ་བས་ན་ཡིད་བརྟན་དུ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ལུང་དང་རིགས་པ་ཡོད་པས་ན་དེ་དག་གིས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ལུས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དེའི་དོན་དེ་ལྟར་དྲང་དུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རིགས་པ་ནི་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །ལུང་ཡང་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་འོག་ནས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་མནར་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་ཡང་མཐོང་བ་རྣམ་པར་འཁྲུལ་ཅིང་སྣུམ་ཟད་པའི་མར་མེ་བཞིན་དུ་དེའི་བར་མ་དོའི་ སྲིད་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་བྱིས་པ་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ཙམ་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དགའ་བོ་འདི་ལ་ཕ་དང་མ་ཆགས་པར་གྱུར་པ་དང་དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པའི་བར་དུ་གྱུར་ན། དགའ་བོ་དེ་ལྟར་འཇུག་པར་འདོད་པའི་ དྲི་ཟ་ནི་བར་མདོའི་སྲིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ལུང་དག་ལས་ཀྱང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སྲིད་པ་བདུན་པ་ཞེས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ བར་དག་སྟེ།དྲི་ཟ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གནས་གསུམ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་ཉམས་བདེ་ཞིང་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕ་དང་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིང་ཕྲད་པ་དང་། དྲི་ཟ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་ཀྱང་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཚུལ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲང་གི་མགོ་མཇུག་མཐོན་དམན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུའོ། །དེ་དེར་ལོག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་དགས་བཤོར་བར་བྱའོ། །རྩེད་མོ་བྱའོ་སྙམ་པ་ལས་དེའི་འོག་ཏུ་བརྡེག་པ་དང་དུ་བར་ འགྱུར་བའོ།།ཡོངས་སུ་ཚ་བ་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་མེས་སོ། །དེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེར་དགའ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གོམས་པ་བཞིན་དུའོ།

所谓'将成为询问'是说明那个就是它的食物。'以身体的行走而行走，而不是以所缘的行走'是说如同瓶子等物一样，虽然与其他处所相应也是以身体行走，而仅仅是无色的识，因为没有境界的运行，所以不是以如执著所缘那样的方式行走。
众生相续不应中断且不合理，因为如同谷物等一样是以相续而转。因此，这就否定了说'在生处的生起仅仅是所缘而已'的说法。
那么，大乘经中《识转经》说：'贤护，如你所说，这识如何舍身而转移前往呢？就像镜中影像和印章的印记那样前往。'这是什么意思呢？那个教说是为了否定那些从长久以来习惯于执著识为我和常的凡夫等众生，他们认为从此世间转移到他世间。为了否定这种观念，所以教导说依靠这些蕴而生起其他蕴，恰如印记一样，而不是为了否定中有的存在，因此有什么矛盾呢？
如何知道这部经的意思就是如此，而不作其他解释呢？应当理解为其他意思，说是没有任何矛盾。如果仅仅通过改变文字就可以随意解释经典的话，那么一切经典都会混乱，就不可信赖了。
为什么会这样呢？因为有教证和理证，由此证成中有身的存在，所以可以如此解释那部经的意义。其中理证已经说过了。教证方面，声闻乘的教证将在下文说明。
现在说大乘的教证：在《圣正法念处经》中，从无间地狱开始说：'如同见到油尽的灯火那样迷乱，其中有身显现为无障碍的八岁孩童形态。'同样在《入胎经》中也说：'庆喜，在此若父母生起贪欲，而且有香阴近住，庆喜，那欲入胎的香阴就是中有。'
在其他教证中也提到中有，如在《七有经》中说：'所谓七有是指地狱有、业有、中有等，称为香阴。'又如说：'三种条件具足时则入胎：母体健康且有月经，父母生起贪欲并交合，以及香阴近住。'
'生灭的方式如前所述'是指如同秤杆高低升降的方式。'于彼处颠倒'是指本想打猎玩耍，但随后遭受殴打和烟熏。'并且以大热恼'是指地狱之火。'然后如前所说于彼处欢喜'是指如同往昔习惯那样。

 །མ་ཉམས་བདེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་གྱིས་འཛིན་ནུས་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཅི་འདྲ་ཞེ་ ན།ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་ཉམས་བདེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྨོས་སོ། །དེ་ཇི་སྐད་དུ་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དགའ་བོ་ཟླ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་དུས་ཚོད་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བུད་མེད་ཁ་ཅིག་ནི་ཞག་གསུམ་ནའོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཉེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཉེས་པ་ནི་གློ་བུར་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །གློ་བུར་ནི་རླུང་གིས་མ་རུང་བར་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་ནི་དབྱིབས་གྱུར་པ་དང་། དབྱིབས་མ་གྱུར་ན་ཡང་པགས་ཤུན་ལ་ སྐྱོན་ཡོད་པའོ།།དེ་ལ་དབྱིབས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་ཁུ་ཆུ་གཞི་བས་ནས་ཕྱིར་འཛག་པའམ་མི་འཇིབ་པའོ། །པགས་ཤུན་གྱི་སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ན་རྣག་དང་ཆུ་སེར་ལ་སོགས་པ་འདྲེས་པ་ཡོད་ན་ཁུ་ཆུ་དེ་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐ་བ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་སྐ་བར་གྱུར་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐམ་པར་འགྱུར་བས་ནལ་ནལ་པོར་མི་འཇུག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེར་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ན་ཕ་མ་གཉིས་པོ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པར་སྟོན་པའོ། །གལ་ཏེ་བུད་མེད་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མངལ་དུ་དབང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དོ།།ཉལ་བར་འདོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སྤྱོད་པར་འདོད་པའོ། །བུད་མེད་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་བུད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལ་བྱའོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ།།འཇུག་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སེམས་ལ་མི་བྱའི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ན་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དེ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ན་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་སྐྱེ་གནས་ན་གནས་པ་ཁོ་ནའི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་མངལ་གྱི་གནས་སུ་འཇུག་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཆ་ཕྲ་བ་དང་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་མེད་པའི་གོང་བུ་སྔ་མ་དེ་ལ་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་དབང་པོའི་གནས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཆ་ཕྲ་བ་དག་དང་འདྲེས་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་དང་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་དེའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་པོ་སྟེ།ཐ་མི་དད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དག་གོ། །དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་ སྦྱར་རོ།།ལུས་ཀྱི་ནི་གཞན་དག་གི་རྟེན་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་མ་གཏོགས་པར་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གུད་ན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བས་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུས་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་དཔེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ས་བོན་ ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི།དེའི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'未损且安适'是指能够受胎的身体状态。如何理解呢？说'具有月经'，因此未说'父亲未损且安适'。如同《入胎经》中也说：'贤者，所谓月经是指时节，其中有些女人是三日'。
那么，生处有何过患？生处的过患有暂时的和俱生的。暂时的是指被风损坏等。俱生的是形状改变和形状未改变但皮肤有缺陷。
其中'形状改变'是指生殖器积存精液而外漏或不能吸收。'皮肤缺陷'是指有伤口的意思，如果那里混有脓液和黄水等，精液就会腐败。
'有硬结'是指如果变得坚硬，会反复干燥而不能行淫，因此精液和血液会耗尽。'父母二人未行淫'是表示颠倒。
'如果想转为女人'是指胎中将出现的根据器官而言。'生起欲求交合'是指想要双修。'生起远离女人的欲望'中，此处'女人'是指母亲。
'如前所知'是指中阴身消失而成就生有。'入胎时'不是指生有的心，而是指处于中阴有时的心，因为那时没有如此清晰的意识。
'将入胎'是指由于识的力量，精血滴入生处中已有精血的胎位。'与其他根大种微细部分相混'是指与前面无根团相比，除了已有的大种外，与其他根处的微细大种相混合。
'与之相应'是指具有根的自性也舍弃了它的形相。'那些根大种'是指作为眼等色法所依的，不相离而产生的。
'诸根所依大种'是指如眼球白色的大种等，其他也应如理类推。身根则除了其他根的所依大种外，没有单独的所依大种。
'相互成就且安乐入住'如《象腹经》中以箭筒为喻所说。'种子圆满'，有人说是指有漏法和无漏法的功能。
有人说：阿赖耶识中没有出世间法的种子，因为如论中说：'出世间法是从缘真如的种子所生，而非从其习气积累的种子所生。'

 །དེ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་དག་གིས་ལན་བཏབ་པ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་བརྟས་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་བསགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་མེད་ན་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཅན་དང་།དེ་དག་གི་རིགས་མེད་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཡང་མི་རིགས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་ས་བོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་དོ། །འབྲས་བུའི་ བྱེ་བྲག་བྱང་ཆུབ་རྣམ་གསུམ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ན་འདི་ལྟར་གཅིག་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་ལ། གཅིག་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་ བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྨྲས་པ། བསྟན་བཅོས་ནི་གཞན་དུ་དྲང་བར་མི་ནུས་ཏེ། གལ་ཏེ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་དེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ས་བོན་གང་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་རྒྱུ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ས་བོན་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྒྲིབས་ཏེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས་བསྟན་ཏེ། གང་དག་གི་རྒྱུད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པ་རྟོག་པར་མི་ འགྱུར་བ་གཏན་དུ་བའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་རིགས་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ནི་མེད་ལ།གཏན་དུ་བའི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཁ་ཅིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པ་དང་། །ཁ་ཅིག་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ རིགས་ཅན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གང་དག་ལ་དེ་གཉིས་ཀ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ས་བོན་གང་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ནུས་པ་དང་རིགས་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་མཇུག་ཐོགས ཁོ་ནར་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལུང་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ལ་རིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་བཞིན་ཏེ། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་ནམ་མཁའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་ནམ་མཁའོ། ། ཇི་ལྟར་བཀོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་དྲང་བར་མི་ནུས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་ནོ། །འགལ་བ་ཡང་མེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་མཇུག་ཏུ་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对此前论者们回答说：论典的含义是这样的，以真如为所缘的诸缘的种子得以增长，这是它们的因，而不是积累恶习的习气，因为这是恶习的情况。
如果识中没有无漏种子，从一开始就不应该建立声闻种性、独觉种性、如来种性以及无种性的区分，因此由无漏法生起的因而有种子差别的种性。
果的差别三种菩提也将不存在，因为所缘无差别的缘故。对于真如若有随意作为，如此一者为断烦恼而安住，一者为断所知障而安住，因此应当承认相续中有因的存在。
第二方论者们说：论典不能作他解，如果恶习的习气包含一切种子，那么出世间法生起的种子是什么？因为它们的因不应该是恶习的种子，这样遮蔽而说。
种性的建立也从此而说：凡是相续中有永远不能观察真如的障碍种子的人，是不般涅槃种性；相续中无烦恼障种子而有永远的所知障种子的人，有的是声闻种性，有的是独觉种性。
凡是两者都没有的人是如来种性，这样出现，果的建立也由此而说。
其他人说：如果完全没有菩提种子，三种中哪一种没有而成为三种菩提的种子都没有且不般涅槃的法性呢？
在菩萨地中说利根等是因，认为是能力和种性。因为下文说'信等种子相续即是恶习'这样的说法也是不存在的。
教证不是决定的，但有正理：无漏心和心所是从异熟识中安住的种子所生，因为是有生起的缘故，如同一切有漏心和心所，相违法是虚空。
缘真如是出世间种子，因为是道的缘故，如同世间道，相违法是虚空。
如此安立的论典不能作他解，因为非常明显地广泛分别的缘故。因此两者都可以建立，如同建立真如和四谛的现证。
也没有相违，因为在五识身相应中已说理由。

།ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་གཞག་ན་དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་ནི་དྲང་བ་ཡིན་ལ་གཅིག་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བདེན་པ་བཞི་དག་རབ་ཏུ་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན།དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་གང་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་གང་ནས་གསུངས་ཏེ། ལུང་དང་རིགས་པ་དག་གི་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་པས་འདི་ལ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་མེད་དོ། ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་བརྗོད་པའི་དི་ནི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ངེས་པར་བྱ་བའོ། །ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་བར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་གི་རྒྱ་ཆེར་འགྱུར་བ་ནི སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་མང་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་བསམས་པའོ། །དེ་ལ་སའི་ཁམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡུལ་གནོན་ཅིང་སྐྱེ་སྟེ། དེ་དང་ནམ་མཁའི་ཡུལ་གཅིག་ པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེའོ།།འཛག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་ཁམས་ཀྱང་འཛག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ཏོ། །སྤྲོས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ལྟའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ས་བོན་ཉིད་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་ན་ལས་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་དག་གོ། ། མངལ་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ ན་ལས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གང་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་ནི་ཆེད་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ སོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གསོས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་ སོགས་པའི་ས་བོན་གྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་ས་བོན་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་། །ལུས་རང་གི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བར་སྨྲས་ནས། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་རང་གི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར། རང་གི་ས་བོན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ བསྟན་ཏོ།།འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྟེ། ལུས་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་ཟད་པ་ནི་འདིར་ས་བོན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །གང་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེས་ནི་དེའི་སྔ་རོལ་དུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་ས་བོན་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ནུས་པ་ནའོ། །གཅིག་ལ་ཆགས་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རང་གི་ལུས་ལ་ཆགས པ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་སྤངས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཆགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ནི་འདོད་པའི་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ།

有人说：如果两者都成立，那么这两者中一个是方便，一个是主要的，就像在此教法中广泛建立四谛，虽然也建立了如是性，但说'如是性的建立才是真实的'，所以那是主要的。同样在这里，哪里说明了什么是主要的呢？由于有教证和理证的机会，在这里是没有必然的出路的。
过分推论的说法应当在《决择分摄》中确定。'任何身体成就'是指非圣者们，这是其意趣。'两者都极为广大'中，名称广大是因为从六处门中多有生起。'直到身体圆满成就而生'是指思维物质圆满成就。
'以地界为因'是指它占据处所而生，因为它与虚空处所相同，所以以因所造色的生处受损而生。'以不漏泄的方式使之坚固'是说人界也会漏泄，所以特别指出。'见到戏论欢喜性是主要因'是说一切种子识为其所生。
有些人说：由于种子本身是因缘，所以业是增上缘。'圣者们执为苦'是指入胎者。'住胎时是自然的'是指本性，因为阿赖耶识与之相应。'是从境缘所生'是指从境界力而生，如烦恼等。
有些人说：唯从境界力所生的，如出世间见那样。关于'从境缘所生'，若问：境界现前时是否必定生起？对此说'乐与苦有时'等。
'从无始时来存在'是说言说熏习的种子体性已经成就。'觉醒'是指获得另一圆满状态。'已经受用果报'是指眼等种子的第一刹那，此后从异熟种子中生起。
说了身体从自种子生起后，圆满也唯从自种子生起，以'自种子也'等来说明。'其他果报生起'是指外在的，因为异于身体。'寿命尽时此种子'是指将成熟的。
其因在先前生起时已受用果报，因为将生起异熟种子。'彼种子也是彼之种子所在'是指能出生果报时。'若执著一处也应说执著一切'中，若问：色界有情执著自身时，如何会执著已舍弃的欲界身？色界身是欲界身的种子，这是就凡夫而言。

 །དེ་ཆགས་པ་ན་དོན་གྱིས་དེའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་ལུས་ལ་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ལུས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རང་གི་ལུས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཁམས་གསུམ་པའི་ལུས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ ན།ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྒྱུར་གྱུར་པའི་ལུས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྨྲས་མ་ཐག་པ་ཐམས་ ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལོ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཇི་ལྟར་འདིའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ས་བོན་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དག་གི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །གནས་ངན་ལེན་ཞེས་ བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་དོན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ས་བོན་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ས་བོན་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་གཞན་པ་དག་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བག་ཟན་གྱི་རྟ་བཞིན་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་མཐའ་དག་ལ་གནས་ངན་ལེན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མི་འབྱུང་བས།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དུ་ འདོགས་པར་མཛད་དོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་དེའི་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བས་དེ་དག་ལ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པའམ། རང་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འཛིན་པས་ན་ཁམས་སོ། །དེ་ལས་བྱུང་བས་དོན་གྱིས་ རིགས་གཞན་དང་འདྲ་བས་ན་རིགས་སོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ན་རང་བཞིན་ནོ། །བྱེད་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འཇུག་ཅིང་འགྲོ་བས་ན་རྒྱུའོ། །འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པས་ན་འཇིག་ཚོགས་སོ། །འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ནི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་ པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཀྱང་ས་བོན་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སོ་སོ་སོ་སོར་དབྱེ་ཞིང་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །སྤྲོ་བར་བྱ་བ་དང་སྤྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་སྤྲོས་པ་སྟེ། གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ཉིད་ས་བོན་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་དེ་ནི་ལུས་དེ་ལ་འབྲེལ་ཞིང་རབ་ཏུ་འབྲེལ་བ་ན་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ས་ བོན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའོ།།འབྲས་བུར་གྱུར་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་བསྟན་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ལས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །བྱེ་བྲག་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་དང་། ལེན་པར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བླང་བར་ བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ།

当生起贪著时，实际上也贪著其果报所欲之身。或者说是因为对作为因的身体直接贪著。
关于'从一处离贪时也称为从一切处离贪'这句话，如果欲界有情对自身离贪就等于对三界之身都离贪的话，为什么还要为了离色界和无色界的贪著而精进呢？因为虽然对作为因的身体离贪，但为了断除作为果报的贪著而精进修行。或者说刚才所说的是从一切处离贪的意思。
有些人说这就如同仅仅离欲界贪一样。
'凡是种子烦恼分'是指烦恼及其眷属的种子。
'也无随眠'是指因为没有不堪能性的随眠。
因此说'如是'等。
摄抉择分中说:'一切种子都是阿赖耶识中的随眠'，这是因为善法的种子具有随眠，其他业是随眠的自性。
'自性'是指本质，如同面团中的马一样。
'因此'等词是这样说的：由于如上所说的特征，一切身都无随眠，所以不会生起苦性，因此如来们为了摄受有漏的信心等，安立为行苦性所苦。无漏法永远不随之而行，所以对它们不会有过失。
由他所生或能持自类果故称为界。由彼所生故义同其他种类故称为种性。以自性成就故为自性。作为能作因而运行故为因。是坏灭自性的聚集故为坏聚。
那些是坏灭性质的蕴称为种子，如摄抉择分中说:'种子虽然不能在诸行中各别分开安立，但是如是生起的诸行本身即称为种子'。
由所增益和能增益故称为戏论，即所取能取的处界等。这些即是种子，如前所说。
由与相续相关故阿赖耶识称为根本，如说:'如是它与彼身相关及极相关时称为根本'。
彼种子性能取果故为取。若成为果时即是行苦性所苦。或者说从彼所生诸法是苦。
因为是身见和我慢的所缘故是彼等之所依。
这些异名的安立也是显示体性和差别。体性是以因、果、自体、业来显示。差别是以所取和能取的差别分为二种，所取是蕴界处等。

།ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་གཅིག་དང་གཅིག་དང་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བྱེད་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། ། རྐྱེན་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་གྲོགས་ཉམས་པས་ན་ཡོད་ཀྱང་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་འགྱུར་བའི་ནུས་པ་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །ནང་གི་རྐྱེན་ལ་དབང་བ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་ལ་ནང་གི་རྐྱེན་རྣམས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡུལ རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ལ་བྱའོ།།མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བོ་དེ་ལ་བུ་དེ་ནི་ཞག་བདུན་པ་དང་པོ་ལ་མའི་མངལ་དུ་མེར་མེར་པོར་འགྱུར་ཏེ། མེར་མེར་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འབྲས་ཁུའམ་ཞོ་ག་ཆུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ མདོ་སྡེ་ལས་རབ་ཏུ་མང་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཞག་བདུན་པ་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་དང་ལྟར་ལྟར་པོ་དང་མཁྲང་གྱུར་དང་ཡན་ལག་འབུར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་བཞིས་ནི་རྐང་ལག་འགྱུས་པ་དང་། མཁྲེགས་པ་དང་། བུ་ ག་དགུ་དང་།ནང་གྲོལ་རྣམས་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཆུ་རྒྱུས་རྣམས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་དྲུག་གིས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། དང་བ་དང་། གསལ་བ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་རིམ་གྱིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ རོ།།བཞིས་ནི་རུས་པ་དང་། རུས་པ་སྦོམ་པོ་དང་། ཁྲག་དང་། པགས་པ་དང་། པགས་པ་གསལ་བ་དང་། ཁྲག་གསལ་བ་དང་། སྐྲ་དང་དེ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྒྱད་དང་། པགས་ཤུན་དང་། མདོག་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། ། གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དྲུག་གིས་ནི་མི་གཙང་བ་དང་། དྲི་ང་བ་དང་། མུན་པ་ལ་མི་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་གསུམ་འབྱུང་ངོ་། །གསུམ་གྱིས་ནི་རླུང་གི་དབང་གིས་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ལོགས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ་འདུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ནས་ཞག་བཞི ལོན་ན་བཅའ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་ཟླ་བ་དགུ་ཚང་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཕལ་ཆེ་བས་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ། །དངས་མ་སྐ་བ་དེས་བརྟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟས་ཞུ་བ་ན་དེ་ལྟ་བས་ན་འཇུག་པའོ། །མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ་ན་ནི་སྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏོར་བས་བརྟས་པར་འགྱུར་ རོ།།ཡང་བ་མ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མས་སོ། །བྲང་ལོགས་སུ་མདུན་གྱིས་ཕྱོགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་དང་བསྟེན་པར་འདོད་པས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་གན་རྐྱལ་དུ་འཇུག་པ་ལ་བྱའོ། །སྒལ་ཚིགས་ཕྱོགས་སུ་མདུན་གྱིས་ཕྱོགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དང་བསྟེན་པར་འདོད་ པས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་དང་རྗེས་མཐུན་པར་འདུག་པ་ལ་བྱའོ།།སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟོ་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུག་པའོ། །སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རེག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ།།འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྡའོ། །སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེས་པ་ནི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ་བྱའོ། །གཞན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་དང་མ་དག་ལས་གཞན་པ་ དག་གོ།།སྨྲ་བའི་ཐ་སྙད་དག་སློབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ལས་བོར་ཏེ་ངག་གི་ལས་ཁོ་ན་བསྟན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བསླབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྤྱི་ལ་སྙེགས་པས་ བརྩད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གདགས་ཏེ་བསྟན་ཏེ། གང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་ཡུལ་དང་དུས་ནའོ། །སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་དེ་ལས་གཞན་པའོ།

能取者是阿赖耶识，它通过自性、因和果，即以一、一、三数来说明。'如是相应者'是指习气和作因等。'使其不具诸缘'是指由于助缘衰败，虽然存在但因无力故，对后来不能产生结果的功能。'也获得内缘的自在'是指对眼等内缘，不被心和心所法的境界所夺。
'如入胎经中说'是指：'难陀，其子在第一个七日中，在母胎中成为凝酪位。凝酪位的自性是什么呢？譬如稀粥或者乳汁水'等，经中广说的内容，这里简要说明。其中各个七日依次成为凝酪位、胞胎位、血肉位、坚肉位和支节位。
接下来的四个七日出现手足蠕动、坚实、九窍、内脏、饥渴感、筋脉和眼等。其他六个七日则是眼等处所的分别、清净、明显，以及眼等四根逐渐获得。
四个七日形成骨骼、粗骨、血液、皮肤，以及皮肤明显、血液明显、毛发及其明显。八个七日产生园林等八种想，以及表皮和肤色。两个七日使肢体发育。六个七日产生不净、臭秽、厌恶黑暗三种想。三个七日由风力使其转向产门而住。
然后'过四日即将出生'是指满九个月的缘故，大多数如此说。'由精液滋养'是指食物消化后因此而进入。在成为凝酪位等时，因为没有坚实性，所以由滴注而得滋养。
'未舍轻者'是指母亲。'胸向前'是指因想依附父亲而入胎，故仰卧而入。'脊向前'是指因想依附母亲而入胎，故其心与之相应而住。
'属于生分'是指出生的阶段称为生，因为与之相应的缘故。'住于腹中'是指安住。'属于生分的触'是指出生阶段所生起的。
'施设'是指世间的名言。'生起的因'是指名色生起是诸根成熟的随顺因。'其他'是指除父母之外的其他。
'使其学习言说名言'中，为何舍弃身业只说语业呢？有人说因为身业不是必须学习的。又有人说'名言'一词是通指，所以无需争论。

 །ཅི་ཡང་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུའམ་ཕུ་ནུའོ།།བདག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྟེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ ཀྱིས་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞིག་པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ནང་གི་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚེ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཉིད་མེད་པས་ན་ཟད་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་ལ་སྲོག་ ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་བ་མེད་དེ།སེམས་ཅན་གྱི་ཆོས་སུ་གྲགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་མི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་དེ་དག་གི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཆོས་སུ་གྲགས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་ པོ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ལས་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་སྣོད་ཀྱང་ དེ་དག་གི་ལས་ཁོ་ནས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ལ་རིགས་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་དེ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ནི་བསྐལ་བ་ལས་ལྷག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་གི་སྣོད་ཀྱི་གནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གྲངས་ཀྱི་གདགས་ པས་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་ཆ་དེ་ཙམ་ལ་གྲངས་གཅིག་ཏུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འཇིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེས་འཇིག་པ་ལས་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཆི་འཕོས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ ཚེ་སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ལ་བྱའོ།།དུད་འགྲོ་འཇིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་སྨྲ་བར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཡི་དགས་འཇིག་པ་བས་སྔར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་འདི་དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་བསམས་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་ མདོར་བསྡུས་པའོ།།ཐན་པ་བྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆར་འབབ་ན་ཚ་བ་ཆེན་པོ་མེད་དེ་ཆུ་འབྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་སྟོང་པ་ཁོ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷའི་བུ་མི་གནས་ཤིང་ དེས་སྟོང་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་རླུང་གི་དབང་གིས་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ།།ལུང་ལས་ཀྱང་ལྷའི་བུ་ཉི་མ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ལྷོའམ་བྱང་གི་ངོས་གང་དུ་དེ་མཐོང་བ་དེར་སོང་ནས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དྲུག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པོ་དག་གིས་ བསྐམས་པའི་ལྷག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲུག་པ་ཤར་བ་ན་ཉིན་མོ་ཁ་ཅིག་གིས་ཟད་པར་བྱེད་དོ།།མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མར་རམ་འབྲུ་མར་ནམ་མཁའ་ལ་བསྲེགས་ཤིང་ཚིག་པ་ན་དུ་བ་ཡང་མེད་པ་བཞིན་དུ་ས་ཆེན་པོ་འདི་ དང་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ཀྱང་བསྲེགས་ཤིང་ཚིག་པ་ན་དུ་བ་ཡང་མེད་ལ་ཐལ་བའི་ལྷག་མ་ཡང་མེད་དེ།དགེ་སློང་དག་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་མི་བརྟན་པ་སྟེ། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་ཉིད་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ ཕྱེ་བས་ན་མ་བྲིས་སོ།

'无有任何'是指儿子或兄弟。对于'我也'等词也应当如是解说。
'极难理解'是指世间的，因为对我执极为熟习的缘故。
'由众生坏灭与生成之业而成'中，'坏灭'因为是不可示现的缘故，仅是坏灭的自性，那么如何是由业因而生呢？譬如由不与取而无受用，如是因为是与彼相违的果报的缘故。由'内'等词是以不相顺的比喻来说明的缘故。
'并非如寿命耗尽'是指因为无有寿命自体所以也无有耗尽，这是立宗。为什么呢？'如是'等词是因，因此对于主张外道有命者们来说，他们没有因寿尽而死，因为无有众生法的名声，如虚空。不相顺法是如人等，这是显示他们的论证。
为了分别无有众生法的名声，说'外在诸事物是有色'等，因为唯是有色事物的缘故。对其他也应当如是说明是与众生相违。
'如是彼等造作种种业'中，如是器世间虽然也是由他们的业而成就，但在此是由同类而生。
因此'于彼等超过劫'是就众生类而言，并非是指他们的器世间住处。
'那是以数目安立称为大劫'是指对如此时分以一数目安立名言的意思。
'那是最后一切坏灭'是就火灾而言。
'当彼等一切死亡时'是指当无有一个众生时。
'畜生坏灭'是因为不愿说次第，所以比饿鬼坏灭先说。或者这是就畜生而言。
'乃至第二禅'是略说经中所说。
'因干旱发生'是指若下雨则无大热，因为水会消除。日轮唯由无众生而生起。若不如是，则日轮一切时中无天子住而唯空，由风力而转。经中也说：'日天子于须弥山南面或北面何处可见即往入彼处'。
'第六之一分令干涸'是指被前五所干的余留，当第六出现时，由某些日子而令尽。
'如经中所说般广说'是指：'诸比丘，譬如酥油或胡麻油在虚空中燃烧时无有烟，如是此大地与山王须弥燃烧时亦无有烟，亦无灰烬余留。诸比丘，一切行如是无常不坚，不可依靠'等如是说。其他因在此已极为分别，故未书写。

།ཐལ་བའི་ལྷག་མ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དཔེར་ན་ཐལ་བ་ས་ལ་གནས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་རླུང་གིས་གཏོར་བ་ན་ས་ལ་གནས་པའི་ལྷག་མ་དེ་ནི་རྡུལ་གྱི་བག་གམ་རྟགས་ཙམ་ཡང་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཚུན་ཆད་ཆུས་འཇིག་ པ་ལན་བདུན་འདས་པར་གྱུར་བ་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་མེས་འཇིག་པ་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེས་འཇིག་པ་ལན་བདུན་འདས་ཤིང་ཆུས་འཇིག་པ་ལན་རེ་རེ་འབྱུང་བ་ལན་བདུན་དུ་བགྲངས་པའི་འོག་ཏུའོ།།འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རླུང་གིས་གཟེགས་མར་འཇིག་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་པས་སུ་ཡང་མ་རྟོགས་ཤིག་ཅེས་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་སྣོད་འཆགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་གཅད་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་པ་གསུམ་པའི་རྩེ་མོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་མ་རྣམས་ སུའོ།།མི་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐྱོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ལ་བྱའི། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་པར་མི་བརྗོད་དོ། །དེའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་བཞི་པོ་དག་གི་གཞལ་མེད་ཁང་ནམ་མཁའ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་ནས་འཐབ་བྲལ་གྱི་བར་གྱི་གཞལ་མེད་ཁང་རྣམས་ལ་བྱའོ།།ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩལ་བའི་རྒྱུན་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་ཤིང་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་བཀོད་པ་མེད་པ་བཀོད་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ཁོ་ ན་ལས་འབྱུང་བའོ།།དེ་དག་ཏུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྲུབས་པ་ལ་བྱའོ། །སྟེང་གི་ཆུའི་འཁྲུག་པ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུས་ལྕགས་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་གསེར་ནི་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོག་ཆུའི་འཁྲུག་པ་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཆུས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྟེང་ན་གྲུ་བཞིར་བསྐོར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རི་དེ་དག་གི་མིང་རྣམས་ནི་དེ་དག་གི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་མོ་ཉི་མའི་ཤིང་རྟའི་གཉའ་ཤིང་འཛིན ནུས་པ་དང་།རྩེ་མོའི་དབུས་བཏུད་པ་དང་། རྩེ་མོ་རྟའི་རྣ་བ་འདྲ་བ་དང་། རྩེ་མོ་བལྟ་ན་སྡུག་པ་དང་། རྩེ་མོའི་ཤིང་སེང་ལྡེང་གི་འདྲ་བ་དང་། རྩེ་མོ་ཤིང་རྟའི་མངལ་ལྟ་བུའི་རྟའི་རྒྱ་ཡོད་པ་དང་། རྩེ་མོ་ནི་མི་དབྱིབས་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མིང་གཉའ་ཤིང་ འཛིན་ལ་སོགས་པར་བཏགས་སོ།།རི་རབ་ཆུའི་ནང་དུ་ནུབ་པའི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟར་སྣང་བ་ནས་ཆུ་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲི་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ཡོད་པ་ནའོ། །དེའི་འོག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གངས་ཀྱིའོ། །ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་ ཕལ་ཆེ་བར་ཟད་ཀྱི་དེ་དག་ནི་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །བསིལ་དང་ཡང་དང་འཇམ་པ་དང་། །ཞིམ་དང་གསལ་དང་དྲི་ང་མེད། །འཐུངས་སམ་འཐུངས་པར་བྱེད་པ་ན། །ལྟོ་དང་མགུལ་ནད་མི་འབྱུང་བའོ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འབྱུང་བའོ། ། རི་རབ་དེའི་དྲུང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བའི་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནའོ། །རྫིང་བུ་དེའི་ནས་པདྨའི་རྩ་བ་དང་རྩ་ལག་བླངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲངས་པ་ལ་བྱའོ། །བཟང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི མིག་ཏུ་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཛེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ཆུ་རླུང་བཞི་གྱེས་ཏེ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོས་བཞི་ནས་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ། །རི་རབ་དེའི་སྟེང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟེང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་ལ་བྱའོ། །རི་རབ་ དེའི་ཕྱོགས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ལ་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཅིག་ནི་སྲིན་མོའི་གླིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྔ་ཡབ་གླིང་ལ་བྱའོ།

'灰尘的残余也不会存在'这句话，有些人说，比如灰尘在地上，被风吹到空中时，留在地上的残余连微尘的痕迹也不会存在。
在水劫七次过后，随后会有一次火劫发生，这是指在火劫七次过后，每一次水劫发生七次的计数之后。
以'如此某些'等词，是表明风将摧毁成碎片，任何人都不要执着。
'如此器世界形成'是指有情众生的区分。'从第三灭顶'是指从第二禅开始。'同样也要应用于一切'是指下面诸处。
'变得不喜'这个词是厌烦的同义词，不是指不悦。'其心造作'是指生于梵天的因。
'欲界四类天众的宫殿出现在空中'是指从三禅天到离诤天的宫殿。
'如同在空中幻化般出现'是指力量的相续不住于任何处，无需其他作为而安立，具有种种庄严，仅从虚空中显现。
'在那里也如前'是指寿命尽等。'普遍无边'是指搅动。
'能抵挡上方水的搅动'是指水能毁坏铁等，但不能毁坏金。'能抵挡下方水的搅动'是指金等界的水环绕在风轮之上成四方形。
'这些山的名称应从其峰顶形状的差别来看'是指因为峰顶能承载日车轭、峰顶中间下垂、峰顶如马耳、峰顶悦目、峰顶如紫檀树、峰顶如车胎形状宽度、峰顶如人形，因此依次命名为持轭等。
'在须弥山沉入水中之内'是指从表面看有八万由旬深的水，那是在须弥山边际处。'在其下'是指雪山。
'孤独地狱'是指那里大部分结束，但其他处还有。
'具有八支'是指：'清凉轻柔且甘美，清澈无臭饮用时，不生腹部喉咙病'这个偈颂所说的。
'在那须弥山脚下'是指仅在显现部分的周围一方。'从池中取出莲根和枝'是指拔出。'善妙'是指最为庄严。'可爱'是指悦目。'美丽'是指能生信心。
'从那里分出四道水流'是指从四边流出。'在须弥山顶上'中的'顶上'是指最上方。'须弥山四方'中的'方'是指方位，如说'这只是方位'等。'一个是罗刹女洲'是指仰布洲。

 །སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲངས་པ་ལ་བྱའོ། །ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་པའོ། །འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཏེ། གསར་བུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་ དུའོ།།གཞན་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་བཟང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མཆོག་ཏུ་མཛེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཙམ་ལས་ངེས་ པར་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མདོ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་དབང་པོ་དམན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་འཇོག་པའི་སྟེང་ཆུས་གཅིག་ཏུ་ ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ལ་རླུང་གིས་སྤྲིས་མར་བྱས་པ་དེ་ནི་སའི་བཅུད་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཁ་དོག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མར་སར་ལྟ་བུའོ། །རོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྦྲང་མའི་སྦྲང་རྩི་མ་བསྐོལ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་དུས་གཞན་ཞིག་ན་སེམས་ཅན་བརྐམ་པའི་རང་ བཞིན་ཅན་ཞིག་གིས་དེ་སོར་མོའི་རྩེ་མོས་མྱངས་ཏེ་ཟོས་ནས་གཞན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་དེ་དག་གི་ལུས་སྲ་བ་དང་ཕྱི་བར་གྱུར་ནས་ཁ་དོག་ཀྱང་ཡལ་ལོ། །སའི་བཅུད་དེ་ཡང་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་སའི་ཞག་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱུང་ནས་མེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ པ་དག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཕན་ཚུན་མིག་གིས་མིག་ཚུགས་སུ་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་མངོན་སུམ་དུ་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པས་ཉལ་བོ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀྱི་དབང་པོ་གཉིས་སྤྲོད་ཅིང་གཅིག་ཏུ་ སྦྱོར་བའོ།།གཞན་ཡང་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བྲམ་ཟེ་དང་རྗེའུ་རིགས་དང་དམངས་རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་འཇོག་དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ནི་ནད་དོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་འབྲས་སོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་ པའི་ཟུག་རྔུའོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་ནས་དགོན་པའི་གནས་སུ་དོང་ཞིང་། །སྤྱིལ་པོ་དང་ལོ་མའི་སྤྱིལ་བུ་དག་བྱས་ཏེ་འཁོད་ནས། དེ་དག་ནུབ་མོའི་ཟན་འདོད་ན་ནི་དགོངས་ཀར་ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲོང་དུ་འཇུག་གོ། །དྲོ་ཀའི་ཟན་འདོད་ན་ནི་སྔ་དྲོ་ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་ གྲོང་དུ་འཇུག་གོ།།དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གིས་བསམ་གཏན་དེ་དང་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དེ་དག་མངོན་པར་མ་རྟོགས་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དོང་སྟེ། སྤྱིལ་པོ་དང་ལོ་མའི་སྤྱིལ་བུ་དག་ཏུ་འཁོད་ནས་འདིར་བདག་ཅག་གིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་དག་བྱའོ། །རིག་བྱེད་དག་སྦྱར་ བར་བྱའོ་ཞེས་དེ་དག་དེ་ནས་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་དག་བྱེད་ཅིང་རིག་བྱེད་དག་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གིས་བསམ་གཏན་དེ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དེ་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་དེ་དང་། རིག་བྱེད་སྦྱར་བ་དེ་དག་མངོན་པར་མ་རྟོགས་ནས་ཡང་དགོན་པ་ནས་ ཕྱིར་གྲོང་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཁྱིམ་སྒོ་བཞི་པ་དག་བྱས་ཏེ་འཁོད་ནས་འདིར་བདག་ཅག་གིས་སྦྱིན་བདག་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་བྱའོ།།དེ་ན་འདི་དག་ནི་གྲོང་ནས་དགོན་པར་བརྟེན་པས་ན་ཕྱི་རོལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པས་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་བྱུང་ངོ་། །ཡང་འདི་དག་ནི་བསམ་གཏན་ མི་བྱེད་པས་ནི་ཚིག་འདོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གྲོང་ལ་བརྟེན་པས་ན་གྲོང་མི་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་ཏེ། གནས་འཇོག་སྔོན་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ནི་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་སྟེ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྱར་རོ།

'如前所说'是指引用。'灭尽'等也是如此。'唯'这个词，因为说'如前'，所以是表达众所周知的意思。'从光明天'是指初禅等，因为是新生的缘故。'将生于此'是指瞻部洲。'不在他处'是因为无有无量寿等。'形貌端正'是因为形貌最为美妙，譬如说提婆达多具有端正相貌。'意生'是因为仅从意识中产生。'如是一切皆如经中所说'是指无有缺陷、诸根无损、端严等。'应当如经中所说详细阐述'是指地基被水完全覆盖，被风凝结成膜，那是大地精华，具有殊胜的色香等，色泽就如同新鲜的酥油，味道就如同未经煮炼的蜂蜜。后来，有一个贪婪本性的众生用指尖尝了尝并吃了，其他众生也如此效仿。之后，他们的身体变得坚硬粗糙，肤色也褪去。地之精华也消失了。同样地，地之脂膏等也出现后消失，这些也应当阐述。'此后互相凝视'是指彼此直接观察并执着相貌。'此后二二交合行淫'是指男女二根相合为一。另外，如经中所说，婆罗门、刹帝利、首陀罗种姓出现于世间，是指如《安立经》中所说，其中一些众生认识到'执取即是病，执取即是疮，执取即是刺，执取是苦根'，便前往寂静处，搭建茅舍和树叶小屋居住。若想要晚餐，则傍晚入村；若想要早餐，则清晨入村。之后，一些众生未能证得禅定和远离，便前往一处，住在茅舍和树叶小屋中说：'我们在此当造咒术论，当修习吠陀。'于是他们便造咒术论，修习吠陀。之后，一些众生未能证得禅定、远离、咒术论和吠陀修习，便从寂静处返回村中，建造四门房舍居住，说：'在此我们当行布施'等等，应当广说。因为他们从村落依止寂静处，称为'外道'，故有'婆罗门'之名。又因为他们不修禅定而诵经，依止村落而住，故称为'村民'。如《安立经》中说，昔日婆罗门种姓如是出现于世间，其他种姓也应当如是阐述。

 །དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་ འཁོར་ནི་ཆེས་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་ནི་ཟླ་བ་གཅིག་གས་ཁྱིམ་ལས་འདའ།ཟླ་བ་ནི་ཉིན་ཞག་གཉིས་དང་ཉིན་ཞག་གི་བཞི་ཆ་གཅིག་གིས་ཁྱིམ་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འགྲོས་བསྣན་པ་ལས་བསམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། འགྲོས་ཕྲིན་ཡང་ཉི་མ་བས་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་བསམ་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་ནི་གླིང་གཉིས་ཅིག་ཅར་སྣང་བར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་ཡང་སྣང་མོད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་མཐར་གྱིས ནུབ་པའི་ཆ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཤར་བར་ཟད་ཀྱི་ཆ་ཉིད་གསུམ་ཆར་སྣང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་གཅིག་ཏུ་ཉི་མ་ཕྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཉིན་ཞག་མཉམ་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལྟར་བགྲང་གི་གཞན་ན་ནི་ཆ་གཞན་ཡོད་པར་ལྟའོ། །དེ་དག་གང་གི་ཚེ་རི་རབ་ལས་ཐག་རིང་དུ་རྒྱུ་བ་དེའི་ ཚེ་ནི་དགུན་དུ་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་ལོགས་སུ་རིང་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་རྒྱང་རིང་བའི་ཕྱིར་ཚ་བ་ཡང་མེད་ལ་གྲིབ་མ་ཡང་བྱང་ཕྱོགས་ལོགས་སུ་གཞོལ་ཞིང་མ་བསྒྲིབས་ཀྱང་མྱུར་དུ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཉི་བར་རྒྱུ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཚ་བའི་ དུས་སུ་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླིང་འདི་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཚ་ཞིང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་སྣང་ངོ་། །ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡིད་ཙམ་གྱིས་སྟེང་དུ་འཛུར་བས་ན་ཟླ་གམ་དུ་སྣང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཟླ་བའི་འགྱུར་བའི་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ འཕྲོ་སྟེང་རོལ་ན་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་གྲིབ་མས་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་ཟླ་བ་ཤས་ཆུང་བའི་ཚེ་ན་གྲིབ་མས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་འཕྲོ་སྟེང་རོལ་ནས་སྣང་བ་ཡིན་ན་ཚེས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྣང་སྟེ། འདི་ ལ་སྣང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་རྫས་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་པར་སྣང་སྟེ།དཔེར་ན་ཁྱིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །རུས་སྦལ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་རི་བོང་གི་གཟུགས་བརྙན་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཡོད་དོ་ ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་བསྡུ་བར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལས་དགོངས་པའོ། །མདོ་སྡེ་དག་ལས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལྷ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་ དམྱལ་བའི་སྲུངས་མ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སེམས་ཅན་དག་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལ་བྱའོ།།ཆུའི་རྒྱུན་ལ་རྒྱུན་འཆད་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །བར་མཚམས་མེད་པར་འབར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གཞན་དང་ཡུལ་གྱི་ གོ་སྐབས་རིང་པོ་མེད་དེ་རྒྱུན་གཅིག་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བར་འཚམས་མེད་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མཉམ་དུ་འབྱུང་ཞིང་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཞིང་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཉི་ཚེར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པར་མ་ཟད་པའི་ཕྱིར། དེར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྨོས་སོ།

在这两者之中，月轮运行更快这句话是说：太阳一个月过一宫，而月亮两天零四分之一日就过一宫。
如果说这是根据增加的运行速度来考虑的，那么即便是运行速度，月亮也确实比太阳快，所以这种考虑是没有意义的。
太阳轮同时照耀两洲这句话，虽然也照耀三界，但因为说明其作用而如此说。或者说，逐渐落下的部分正如升起的部分一样，但三个部分并非同时可见。
因此，说'太阳在正午'是指昼夜平分时如此计算，其他时候则有其他部分。
当它们远离须弥山运行时显现为冬季，这是因为远离南赡部洲向南方而去，所以因为距离远，既没有热度，阴影也向北方倾斜，即使没有遮蔽也很快就不可见了。
当太阳近处运行时显现为炎热季节，这是因为接近此洲，所以炎热且太阳轮也长时间可见。
月轮因稍微向上弯曲而显现为月牙形这句话，如果月亮的变化显现是这样的话，为什么光芒会在上方呢？因此毗婆沙师们说这只是被阴影遮蔽。
如果说月亮变小时是因为被阴影遮蔽而光芒在上方显现，那么为什么在初八等时不显现呢？在这里，可见物质无论以何种形状都能显现，就像有在家人等一样，在那里也有。
'龟等'中的'等'字，也包括经中所说的兔子影像及其他形象。
其后'任何众生'这句话是从随顺方式来理解的。在经中说是菩萨。有些人说是天人。
其后'地狱守卫如幻化般出现'这句话是指非众生而显现如众生。
水流不断这句话是指相续不断。
无间断燃烧这句话是指没有其他相续和长的空间间隔，如同单一相续般无间断。
说'这是一佛土'这句话是指如来出现之处。因此，同时生起和灭尽的一切，因为是一个作用，所以称为一佛土。
不仅仅是为众生利益而已，所以也说了'如来出现于彼处'等。

 །འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ལུང་བར་མ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ལས་བརྩམས་ ནས་ཁྱིམ་པ་དག་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཁྱིམ་བདག་འདི་ན་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཁ་ཅིག་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་བསྒྲུབས་ནས་ཀྱང་བདག་ཀྱང་ ལེགས་པར་བདེ་བར་ཚིམ་པར་མི་བྱེད་ལ།ཕ་མ་ལ་ཡང་མ་ཡིན། བུ་དང་ཆུང་མ་དང་བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་ལས་བྱེད་པ་དང་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་མ་ཡིན། མཛའ་བཤེས་དང་ཉེ་དུ་དང་བློན་པོ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ལ་ཡང་མ་ཡིན། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་ཡང་ གོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་།སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་མཐོ་རིས་སུ་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་དག་དུས་དུས་སུ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱིམ་བདག་དེ་ནི་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་པོ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་འདོད་ པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཁ་ཅིག་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེས་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་བསྒྲུབས་ནས་ཀྱང་བདག་དང་ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ཀྱི་བར་དག་ཀྱང་ལེགས་པར་བདེ་བར་ཚིམ་པར་ བྱེད་ལ།དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དག་ལ་ཡང་དུས་དུས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་དེ་ནི་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཁ་ཅིག་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེས་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ དག་བསྒྲུབས་ནས་ཀྱང་བདག་ཀྱང་ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ཀྱི་བར་དག་ཀྱང་ལེགས་པར་བདེ་བས་ཚིམ་པར་བྱེད་ལ།དེ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དག་ལ་ཡང་དུས་དུས་སུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་དེ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པས་གསུམ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དང་བབ་ཅོལ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་གསུམ་མོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་གཞན་ཡང་འདི་ན་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཁ་ཅིག་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དང་བབ་ཅོལ་མ་ཡིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དང་ བབ་ཅོལ་མ་ཡིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་དག་བསྒྲུབས་ནས་ཀྱང་བདག་ཀྱང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱིས་བབ་ཅོལ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དགུ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མ་ལ་མཐོ་རིས་སུ་འགྱུར་བའི་བར་དུ་བརྗོད་ ནས།ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་དང་ཞེན་པ་དང་། མདུད་པ་བོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པར་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའོ། །བཅུ་པ་ཡང་དགུ་པ་དང་འདྲའོ། །བྱེ་བྲག་ ནི་ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པ་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་ས་བོན་དང་འབྲས་བུ་བསྡུས་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་ དེ་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་འདྲེས་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།མི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་། དེའི་ལས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་སུས་སྨྲས། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཙམ་གྱིས་འདྲེས་པ་ནི་མི་འདོད་དེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། དེའི་ས་བོན་ ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲོ་བ་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །ཤ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུའི་དཀྲིས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དག་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་སམ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ལ་བྱའོ། ། ཐུར་དུ་མི་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུའི་དོན་ནི་གཞིའི་དོན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།

关于十种享受欲望，如同在《中阿含经》中所说，以无依食施为例，在家人享受欲望有这十种。什么是十种呢？在家人，有些享受欲望者以非法胡乱获取享受，他以非法获取享受后，既不能使自己善妙安乐满足，也不能使父母、子女、妻子、奴仆、工人、佣人满足，也不能使朋友、亲属、大臣、姻亲满足，也不能对沙门、婆罗门布施能够上升、获得福报、得到善果报、来世生天界的布施。在家人，这是第一种享受欲望，是世间所存在的。
又有些享受欲望者以非法胡乱获取享受。他以非法胡乱获取享受后，能使自己和亲属乃至姻亲善妙安乐满足，但不能对沙门、婆罗门随时布施，如前所述，这是第二种。
又有些享受欲望者以非法胡乱获取享受。他以非法胡乱获取享受后，能使自己和亲属乃至姻亲善妙安乐满足，也能对沙门、婆罗门随时布施，如前所述，这是第三种。
如同以非法的三种情况，以法与非法胡乱与不胡乱也有三种。其中区别是：又有些享受欲望者以法与非法胡乱与不胡乱获取享受，他以法与非法胡乱与不胡乱获取享受后，自己也不行等等，如前所述类推。
同样以法不胡乱等其他三种。其中第九种的区别是：说到来世生天界为止后，对这些享受贪著、执著、系缚、昏迷、极度贪著、极度贪著性、不见过患、不知出离而受用。
第十种与第九种相似。区别在于对这些享受无贪著乃至知晓出离而受用，如是所说。
关于'地狱众生的蕴、种子和果报所摄'等，如果地狱道业的种子也是地狱道，那么怎么不会成为混杂的道呢？谁说非道与其业无差别呢？仅仅由生起而混杂是不承认的，因为色界、无色界的禅定及其种子也会成为欲界性的过失，因此诸道不会混杂。
'尸摩'是指胎衣。'任何六处生起'是指恶道有二处或三处等。'不堕落的因'中，因的含义表示是基础的意思。

 །འཛག་སྣོད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཆེད་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེད་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྣམ་གྲངས་འོག་མ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལས་ཀྱིས་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གསོ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཞིང་གི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕ་རོལ་དུ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ།།འདི་ལ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོ་བྱད་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཐར་གྱིས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གནས་པའི་ཡོ་བྱད་དང་ལྟ་བའི་ཡོ་བྱད་ དེ།གཉིས་དང་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཡང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། འགྲོ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པའོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གཞོན་པའོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་ནང་པར་ནས་བརྩམས་ཏེ་བྱ་བ་ གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་རང་གིས་བྱ་བ་དང་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱོར་དུ་གཞུག་པར་བྱ་བས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །པ་ཅ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་བའི་གནས་གཡོགས་པའོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པ་ཅ་ར་ལ་སོགས་པ་དང་ངོ་། །སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོང་ནས་དང་པོ་ཁོ་ནར་འཛུམ་པའི་ བཞིན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་ཚིག་བརྗོད་པའོ།།གཏམ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བབ་ཅོལ་དུ་སྨྲ་བའོ། །སོ་སོར་མགུ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་བྱོན་ཏམ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་རི་མོར་བྱ་བ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བས་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །བག་ མ་གཏོང་བ་དང་བག་མ་ལེན་པ་ནི་ཉི་མ་བཟང་པོ་རྟོགས་ནས་ཡོ་བྱད་སྡུད་པའོ།།ལྷག་པར་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་ན་ཆེར་ཟ་བའོ། །འདུས་ཤིང་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་ནས་ཟ་བའོ། །འཕགས་པ་ཡེ་བྱད་བསྙུངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ བསྙུངས་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའིའོ།།སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་གཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པའིའོ། །རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་གཏམ་དང་། འདོད་པ་ཆུང་བའི་གཏམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉེས་རྩོམ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སྨད་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ པར་གྱུར་པ་དང་།རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མ་ཐོབ་པའི་ཡུལ་རྣམས་བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒྲུབས་པ་རྣམས་བསྲུངས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྲུང་བ་ཉམས་པ་དང་། ཕྲོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ ཏེ།ཚིག་བཞི་དང་། བཞི་དང་། བཅུས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་རྩོམ་ནི་གཡོ་བྱེད་པ་དང་སྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ཡང་འདྲིད་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་སྒྱུ་དང་གཡོ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལུས་ ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་ན་དྲག་ཤུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ངག་གི་ནི་བརྫུན་ཟེར་བའོ། །གཞལ་བླུགས་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཀཱཪྵཱ་པ་ཎ་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཞལ་བ་ནི་བྲེ་ཡིན་ཏེ། གཞན་བྲིད་པའི་ཕྱིར་དེའི་དབྱིབས་འཆོས་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཏུ་རུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པར་གཞག་གོ།

所谓'漏器'，是指蚊虫和长嘴虫等。所谓'故意'，是因为由身体造作而生。所谓'非故意'有两种，即与下面两种情况相应者。
所执持的事物是依四种因相而建立：业系缚因是我等；其治疗因是田地等事物；后世安乐因是福德事；现世安乐因是业边加行事等。
资具是依一相而建立，即渐次而作。又依二相，即住处资具和观看资具，以此二者及其余者。又依三种苦相，即俱生苦、趣生苦、贪欲匮乏苦。其中趣生苦是年少。
相续不断随行者，是指从早晨开始所作之事，这也依自作和令他作而建立。
'遮障'是指遮蔽羞耻处。'具有彼'是指具有遮障等。'言说'是指前往后首先以带笑容的面貌说话。'谈论'是指随意说话。'互相欢喜'是指说'善来'等并以礼仪相待的言语等令人生欢喜。
'嫁娶'是指选择吉日聚集资具。'过量食'是指各自大量进食。'聚食'是指聚集一处而食。'圣者少欲具足'是指具足身等资具少欲之义。
'除心障之谈'是指为断除心的障碍业而住。'如经中广说'是指如戒律之谈、禅定、智慧、解脱、解脱知见之谈、少欲之谈等。
二十二种过失的建立是入于诃责，这也包括因果和为因。其中具因果者有三种：从获得未得境界而生、从守护已得而生、从守护衰损和被夺而生，分别以四句、四句、十句来说明。
为因者也依身语意差别分三种：其中意的过失即诡诈欺骗，也以诱惑之声说明。身的诡诈欺骗唯从身业所生，即说明为身业即是粗暴。语的是妄语。
'度量欺诈'，有人说是对迦利沙波那行骗。有人说度量是指斗，为诱骗他人而改变其形状。
六十四种有情类是依一切有情差别的烦恼和清净、趣入彼等、唯入清净三种差别而建立。

 །དེ་ལ་དང་པོ་ ནི་འགྲོ་བ་དང་རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།སེམས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ་ཚིག་བཅོ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། བྱ་བ་དང་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བསྡུ་བར་གཏོགས་པའི་བྱེ་ བྲག་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིག་གཉིས་དང་།གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། གཉིས་དང་། གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པ་ནི་སྡོམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཏེ། སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཚིག་བདུན་གྱིས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྡོམ་པ་ཅན་མཆོག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །སྡོམ་ པ་ཅན་མཆོག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཅན་ཡང་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་ལྔའི་ཕྱིར་ཏེ།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སྡུད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། བསྟན་པ་ལ་གནོད་པ་དང་ཕན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། མིའི་ལུས་ཐོབ་ནས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་མཆོག་བརྙེས་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ།ཚིག་གསུམ་དང་། དགུ་དང་། དྲུག་དང་། བཅུ་དང་། གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བདེན་པ་ མཐོང་བ་རྣམས་ལ་སོགས་པའོ།།འཚོ་བ་རྣམས་ནི་ཤ་ཐང་བ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུས་འཚོ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིག་འབྲུ་རྣམས་སོ། །གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་རེ་རེ་ནས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤོད་དགོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲང་ བ་དེ་ཉིད་ས་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཤོད་དགོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་གོང་དུ་སྤང་བ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྩིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྡོམ་པའོ། །ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་རྣམས་ནི་གང་གིས་གང་བསྲུང་བ་དང་། གྲོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།དཔུང་བུ་ཆུང་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམག་མིའོ། །ནོར་གྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ནི་རང་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཞན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ང་ རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཕ་རོལ་དམན་པ་དང་།འབྲིང་དང་། ལྷག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་བླ་མ་དང་ངན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཆུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ལྷག་པ་ལ་བཞུགས་པའོ། །རྒྱགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ལ་བཞི་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་ འཆི་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་ཆོས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ནང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ལ་ལྟོས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའོ། །རང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དག་གི་རྒྱུད་གཞན་དག་རྣམ་ པར་གཅོད་པའོ།།ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གཟུང་བར་མི་ནུས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་རྟོག་པས་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོ་སོར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞི་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ།ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཤེས་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་ངོ་བོའི་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཉེས་པའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་ གཞི་མང་པོ་དག་གང་ཞེ་ན།དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་གཞི་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། །ངེས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་མཐུན་པས་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲོས་པའི་གཞི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་རབ་འབྱམ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་བསྡུས་པའི་གཞི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན། །དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གིས་ནི་གཉིས་གཉིས་སོ། །གཞིའི་ཚོགས་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་པ་ནི་གཅིག་གིས་སོ།

关于第一点，即以十五句阐述了众生、种类安立、有情分别以及业的差别。
第二点，即以二句、二句、三句、二句、三句阐述了烦恼和清净的所依、作用、摄受、果报以及摄集所属的差别。
第三点，即关于律仪的差别，为八种律仪而说七句。其余诸句则说明具律仪者殊胜的分类。具律仪者殊胜的分类又有五种差别：善法方面的差别、所摄对境的差别、于教法有害与有益的差别、教证与证悟的差别、获得人身后世间与出世间殊胜的差别，分别以三句、九句、六句、十句、二句来阐述。
其中关于教证与证悟的差别，说明了凡夫与圣者如何安立，以证悟的差别说明见谛者等。
生计者是以极大、中等、微小的辛劳谋生而安立。
'文字'是指字母。'数目'是指从一、二等逐一增加等。'排列'是指将这些数目排列在地上。
有人说'排列'是指向上除去总数。'计算'是指增加等的总和。
诸守护是依据谁守护何物以及何人为伴侣而安立。
'小队伍'是指士兵。'财力'是指库藏。
诸苦是依据自生、他生以及不知足而生的痛苦来安立。
七种我慢是依据他人低劣、中等、殊胜、无我、上师及恶法而安立。'稍胜慢'是安住于殊胜中。
七种憍慢中的四种是对生、老、病、死的观察的对治。其余是对内外所成就法的观察的对治。
'内'是指排除外在的。'自'是指排除内在的其他相续。
或者说是世间无法如是把握的，因为未曾经验，以及以自己的分别遍断他人的分别。
关于'别解'等，'别解'等四句是四种过失的对治。四种过失是：邪解的过失、心不专注境界的过失、阻碍真实性的过失、隐蔽的过失。
何为众多言说之基？即所谓'词源之基'等。'词源'是指依义安立名故。'广说之基'是指世间言说广大繁多之所依故。
关于'摄义之基'，以'地'字摄一切。以'根'等六者各摄二类。彼等基聚以一句显示。

 །བཤད་པ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུལ་བ་དག་ལ་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ།།འདུལ་བ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱ་བ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ ལ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱ་བ་དང་།གནང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཐོབ་པ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བདུན་པོ་གང་གིས་ཚིག་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་། གདགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་དོན་ངེས་པར་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །གདགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དུ་གདགས་པ་ལ་ བྱའོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་དོན་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕ་དང་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་གང་གི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་ གཟུང་བའི་ཉེས་པ་འཁོར་བ་ཡུན་རིང་དུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས།རྒུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དེ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་དེ་ལ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བས་ཡང་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དོན་རྣམས་ཡང་དག་ པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དོན་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མངོན་དུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་གིས་བསྟན་ཏོ། ། ཤེས་རབ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ན་ཉམས་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བསྒྲགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཁྱིམ་བདེའི དོན་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྟེ།དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྩོད་པ་བྱུང་བ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཚེ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་བསད་པ་དང་བཅིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྙོག་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་ བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དག་འབྱུང་བས་ན་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་སྟེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱིམ་ལ་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གང་གི་མཐུས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཆེས་བའི་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་ནི་མཇུག་ཏུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་གང་གི་མཐུས་བྱ་བ་དེ་དག་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། མུ་སྟེགས་ཁྱིམ་པ་དགེ་སློང་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ བཤད་པ་ནི།།ཇི་ལྟར་གང་གི་མཐུ་ཡིན་པ། །དེ་ངག་བསྟན་བཅོས་ཚིག་གིས་བཤད། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལས་བར་གྱི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གནས་དང་དམིགས་པ་དང་གྲོགས་རྣམས་བསྡུའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་བཏགས་པའི་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པ་ཞེས་ཟེར་རོ།།མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱུང་བའོ། །དེ་དག་དབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་སྐབས་དེའི་རྩོམ་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་ ཀྱང་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ།འདིར་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་དང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ན། གཟུགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་ས་བོན་གྱི་གཞི་ ཡིན་པར་དེ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

解说是以其余诸法，这也是从菩萨调伏入手而说的。这些调伏有两种：外道和其他。其中，菩萨与外道共同所作，以及对我等诸法所应确定，以及所获得的开许等，以及所应断除，以及以七种分别所应造作的语言，以及以施设等所应确定的义理，皆为此处所说。所谓施设是指名称的安立。
其他的也分在家和出家。其中在家者以种姓想等，如何如实成办诸义，以及为摄受父母等而如实成办的目的，以及由于摄受彼等过失而长期轮回受生等，乃至最后所说衰败等过患，菩萨为令彼等厌离而为宣说。
出家者如何如实成办出家的义利，菩萨也如是宣说，出家的义利即是三学。其中增上戒和定，是从'现前'等乃至'无戏论'等所说。慧即是如实了知所应成办和成办之理，即以'修习力'等，'相杂'等，乃至'宣说'等来说明。
又在家的如实成办，即是所谓'需要'等言说，如是对于言说诤论所生的'无畏'等成办，于此世间过患有杀害、束缚等乃至'混浊'等过患，为遮止彼等而为宣说。所谓住处是指具念等之家。
又菩萨以何等力而决定及宣说法，彼等可信的教证和比量最后宣说，如是略说如何作有情利益及以何力而作。总结偈颂：'对于外道在家僧，菩萨解说如是说，如何以及何等力，此说论典之言词。'
从自性等中间五种，以'等'字摄住处、所缘和伴侣。其他假有诸法，有人说无为法也是假有。'除外'即是排除。彼等排除是因为从非色等相而生起彼时的造作，或者自身也如是等而配合。
此中内外诸法最初从阿赖耶识种子而成就，从无色界死后生于欲界天时，色法的成就即是种子之基，因为彼明显故。

།ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། འབྱུང་བའི་གཟུགས་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རང་གི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རང་གི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་གཉི་ གའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལས་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པ་ལ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའོ། ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་སྨྲས་པ། སྐད་ཅིག་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞིའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་སེམས་ནི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག གིས་ནི་དེ་ལས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པའི་རྩ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ།རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པའི་རྩ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་དེ་མ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐྱེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་དེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདིར་འདུས་པ་ནི་སྔ་ཕྱི་མེད་མོད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ནི་སྔ་ཕྱི་ཡོད་དོ། །ཡང་ན་དུས་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་ཡོད་དེ། འདིར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེས་པ་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་དང་ཐ་དད་མེད་པར་གནས་པའི ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་ནམ་མཁའ་ཡུལ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་ན་གནས་པར་རུང་ཞེ་ན། འོ་ན་ལྷ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་གཟུགས་དང་སེམས་མཚུངས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། ལྷའི་བུ་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ ཀྱང་ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་རུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པའི་ཕྲ་བ་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཕྲ་བ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གསལ་བས་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། སྐྱེས་པ་ཕྲ་བ་ཉིད་དང་། དབང་སྒྱུར་བ་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་ལས་གཟུང་བར་ བྱའོ།།གཟུགས་འདུས་པ་ལ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ནམས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རེ་རེ་ནས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བྱུང་བས་ན་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན་ནི་ཆ་ཤས་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་བློས་ཚད་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་ སུ་བཅད་པ་ལས་འདོགས་པར་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པ་ལ་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་དེ་དཔོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་བཤིག་ནས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་བཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ།བློས་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་རྣམ་ པར་གཞག་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ཕྱོགས་ནི་དཔག་ཏུ་རུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ ན་རེ་འདུས་པ་རྣམས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།

如《抉择分别摄论》中说：'物质性的大种是作为所造色之种子，也具有自身的种子'等论典中说明，大种从最初就具有二者的种子，心与心所也都具有一切种子。这是从随顺一切的方式来思维的，如是在未安立阿赖耶识时所说的具有戏论的差别。
唯识论者说：一切刹那的色法唯从阿赖耶识的种子所生，因为生起如是显现的心故。有些人说心仅是谷物等的增上缘而非因缘，他们未见'由此阿赖耶识是有情世间成立的根本，因为能生具依处的诸根及转识故；也是器世间成立的根本，因为能生器世间故'等论典。
'以其生起为先故'是说大种的生起是其生起。这是作为所造色的先导，因为有此则所造色生起故。此处虽无先后，但因果是有先后的。或者时间上也有先后，因为此处大种不是在无所造色时不生起，故无决定。如是所造色生起时与大种方位无别而住故，是说大种与虚空同处故。
若问有对碍者如何能同处而住？那么中阴身色与天众相应，以及八手天子有对碍的色身又如何能同处而住？因此应当承许是生起的微细性。这如《抉择分别摄论》中说：'微细性有三种：即明显的微细性、生起的微细性及自在的微细性'，应当从此处理解。
'于聚色中极微亦永不生起'等，是说极微不会单独生起，因为无义故。若生已而结合，则成有分故。极微仅是由慧所度量边际而假立，是说于聚色分析时推度彼，即超越破坏乃至究竟边际等行境，称为极微，仅是由慧度量而安立的意思。
'极微亦有方分'中，方分是指可度量，因有此故说有方分，并非有部分的方分。又有人说'为调伏诸聚故说极微亦有方分'。如是则能说成有部分。

 །ཡུལ་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་ཡུལ་འདབ་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བཟུང་ན། ལྷག་མ་ཡང་དེའི་རང་བཞིན་ལྟ་བུར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་པ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འདུས་པ་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གང་དག་གནས་པ་ལ་བྱའོ། ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གང་འབྱུང་བ་དང་ཐ་དད་པར་འཇུག་པ་ཡང་ལ་ལ་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན་མར་མེ་དང་རིན་པོ་ཆེ་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མར་མེ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད ཀྱི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་གནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་འདུས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྫས་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་དེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དཀར་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཐོབ་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལྷག་མར་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བགྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཉིད་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདུས་ པར་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་འདིར་མི་བགྲང་ངོ་།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྫས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་དེ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཅི་རིགས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་བར་དབང་པོ་ གཟུགས་ཅན་གྱི་གནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོས་བསྡུས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དབང་པོ་དང་སྤྱི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གནས་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ནི་མདོར་ནས་ བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུས་པ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་རང་གི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ནི་རང་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་བས་ན་འོག་ནས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ནི་ས་བོན་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ས་བོན་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས། རྫས་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་ དག་ཏུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་འདུས་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མིག་གི་འདུས་པ་ལ་རྫས་བཅུ་བཞི་པོ་དག་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་འདུས་པ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དབྱེ་ན་མིག་ལ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་དང་། ལུས་དང་། མིག་གི་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་ཡང་ཅི་རིགས་པ་དག་ཡོད་པར་སྦྱར་རོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ལུས་ལ་ནི་ཁ་ཅིག་ཏུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབྲི་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་རྡོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གལ་ཏེ་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུ་མེད་ན་འདུས་པ་བྱས་ཤེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས པ་བྱས་ཏེ་འགགས་པ་ན་ཤུགས་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་འདུག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཆུ་མེད་ཀྱང་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།

相邻地区是指毗邻的地区。如此，当取任何一种地区的形态时，其余部分也以同样的自性而住，因此说'微尘不能产生和合'。'以为因的一切色'是指作为因的大种及所造色中存在的和合。
有些以为因的色与大种分别而行，如灯光和宝石的光明。那么，如何说它们是由大种所生呢？因为灯光和宝石也是依靠大种而生。因此说'大种称为大种'，'大'是指能给予他者住处，因为世间上也称这样的为'大'。
简而言之，这些和合色有十四种物质。如果问白等如何成为物质？因为那些获得特定状态的大种，要从其余大种中分别计数。'除了意识所行境的色'是说它不住于和合中，所以这里不计。
'具有如上所说一切物质的界'是说如上所述的地等一切物质的种子都存在于此。身根应当如理解说。如同有色根的所依为大种所摄，这也是如此，因为它与根是一类。
因此《决择分摄》中说：'有色根及其所依处和识，这二者称为一切法。'其他的和合，除了有色根之外，具有其他界，是说所造色具有自己的种子，而大种色具有自身和所造的种子，应当如理配合。
因此下文也说：'大种色具有两种种子，即具有大种种子和所造色种子。'其中以相摄，成为那十四种物质，是指由自相而有和合的。
难道眼的和合中不是没有十四种物质吗？这是总说和合。分别来说，眼中有地等、身、眼根，以及境界等应当如理配合。其他也应当如是配合。身中某些情况要减去眼等。
关于'如石头'等，如果说石头等没有水怎么形成和合？有人说：'被水界所摄而形成，灭时以势力住于如是状态。'对此，虽然自相中没有水，但由于能作业用，所以如是生起，如是形成。

 །ཡང་ན་གང་ལ་ཆུ་མེད་པ་དེ་ལས་བསགས་ཤིང་འདུས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ཡང་ཅིའི་ཕྱིར།རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྡུལ་དང་བཅས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འདུས་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་ཞེ་ན། རྡུལ་ནི་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་གཅིག་ན་ཐ་མི་དད་པས་ན་དེ་ནི་འདུས་པ་ཡིན་པར་མི་བགྲང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་གང་ལ་གང་དམིགས་པ་ དེ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ལ།བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྒྲ་ནི་གཟུགས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁམས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །མུན་པའི་གཟུགས་དང་། སྣང་བའི་གཟུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་སྟེ།སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་སྡེ་ཉིད་ལས་གང་གི་ཚེ་འདིའི་སེམས་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ན་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཁང་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་དང་མུན་པའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྦུབས་གང་ཡིན་པ་ལ་བྱའོ། །གང་དག་སྣ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཁང་སྟོང་ཁོ་ནར་འདོད་ལ། གྲིབ་མ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ནི་ནམ་མཁའ་ཡིན པར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ།།སྣང་བ་དང་མུན་པ་དེ་ཡང་ཁ་དོག་ཤས་ཆེའི་འདུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མར་མེ་དང་ཉེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེའི་ཁམས་ཡོད་ཀྱི། རིང་བ་དེ་ན་ནི་དེའི་སྣང་བ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །ཁ་ ཅིག་ན་རེ་ཟླ་བ་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཆུའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལ་ཡོད་ཀྱང་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དང་འདྲ་བའི་རྐྱེན་ཡོད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེ་ འབྱུང་བར་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྲ་བ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གཞན་བརྗོད་པ་ནི་དོན་དེ་ཁོ་ན་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲ་བར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སའི་ཁམས་ཀྱི་སྲ་བ་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ས་བོན་ལ་བྱའོ།།སྲ་བར་གྱུར་པ་ནི་སྐྲ་ལ་སོགས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱུར་པའི་སྐྲའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ནི་སའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ ཞེ་ན།ཟིན་པ་ནང་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་ཏུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཟིན་པར་གྱུར་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་ཟིན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་གཞི་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ཏུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་བདག་གོ། །འདི་ནི་ངའི་བདག་གོ་ཞེས་ལུས་བདག་གིར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་གཤེར་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། ། དེ་ལ་བསགས་པ་ལས་བྱང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་གཉིས་ནི་རྫས་མང་པོ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་གཉིས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དག་ནི་འོག་ནས་སོ། །འགྱུར་བའི་རྒྱུ མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་ལས་བྱུང་བའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།

或者说，对于无水之处，不会产生积聚和和合，为什么这样说呢？关于'风轮与尘相俱'这句话，如何是唯一的元素所生之和合呢？因为尘与之相应，处于同一处所而无差别，所以不计为和合。如是，某法为某所缘，彼即以彼相而有，作用则以自相而有。声于一切色聚中以界的方式而有，这说明元素和所造色也都是有为法。
关于'暗色和明色'，是有漏的，因为经中说是应断除的。因此，世尊也在经中说：'当其心从五界离贪解脱时，唯余其识。'经中说：'所谓虚空，即是明暗色的异名。'这是指明等处所而言。有些人认为鼻等相关的只是虚空，而影子等时是虚空，这与经说相违。
应当观察明与暗也是色彩占主要的和合，这并非对一切都适用，因为靠近灯火处有火界，远处则仅有其光明而已。有人说月亮太阳等也有水界等。有人说虽有彼等，但因如中阴身生起般微细而不可得。
'由有如是缘'是指能生起小等和合的种种因缘。关于'何为坚性？即地'等，是依上下文引用相关经典片段。说其他词是为了确定那个意义。'何为坚性所成？即其种子'是指阿赖耶识中存在的能生起地界坚性的种子。
'坚性所成即毛发等'是说转变的毛发等差别的异名，因为毛发等是地的差别。'何为所执？即内所执'是指由阿赖耶识成就并同一所取。又心与心所的种子所执是相执持，因为是彼等种子之所依。
'彼等执受'是指这是我，这是我所，因执身为我所。水界等也应如是随理观察，即水与湿性等。关于'从积聚所生有二种'，从积聚所生的两种是多事物所成和极明显所成。其中色有二种。其余下文所说的在下文。
'从变化等流所生'是从不相似而生。'从自性等流'是从相似而生。'异熟生'是指阿赖耶识及其相应法。'从异熟所生'是指眼识等。

།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའིའོ། །ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་དེའི་དོན་ནི་གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ཙམ་ལ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་གཞན་དག་མི་འབྱུང་ལ། རེས་འགའ་ནི་གཉིས། རེས་འགའ་ནི་གསུམ་འབྱུང་གི་།ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ དང་།གཟུགས་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་དད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་ངེས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལའོ། །ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དམིགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་གཟུགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དག་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། ། བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦར་བར་བྱའོ། ། གསུམ་པ་ནི་ཤར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་སོ། །བཞི་པ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །ལྔ་པ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་གཟུང་བའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དྲུག་པ་ནི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གཟུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །སྒྲིབ་གཡོགས་ཀྱིས བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་ལ་སོགས་པས་སོ།།མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་སྐར་མ་དག་བཞིན་ནོ། །མིག་སླུ་བར་བྱེད་པས་མ་བསྒྲིབས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ གསང་སྔགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་སོ།།ཆུང་ངུས་བསྐལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་པོ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །གང་དུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མང་པོ་འདུས་པ་ཡོད་ཀྱང་གང་འདོད་པར་རོ། །གང་དུ་ཤིན་ཏུ་མཚན་མར་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཛིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཤས་ཆེར་འཇུག་པ་ལ་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་བཀྲ་བར་བཟུང་བ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་མང་པོས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེར་ཡིད་དུ་འོང་བའམ་ཞེས་བྱ་བའམ། ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་བཟུང་ངོ་། །ཤིན་ཏུ་འདྲིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡས་གོམས་ཤིང་འདྲིས་པར་ གྱུར་པའོ།།ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའོ། །ཡང་ན་བརྡས་འཛིན་པ་ལ་གོམས་པའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྒྱུ་བཞི་པོ་དེ་དག་མེད་པར་གྱུར་ནའོ། །དམིགས་པ་གཅིག་ལ། རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་པུ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་པོ་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་ལན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་མེད་པ་ ལ་བྱའོ།།ཕན་ཚུན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཕན་ཚུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་མེད་པ་ལ་བྱའོ།

'此处'是指由三处所摄的五种事物本身。'一切心'是指善、不善和无记。关于'非一切'，此处其义为：当仅生起欲时，其他则不生起，有时二者，有时三者生起，应知并非一切必定生起。'遍一切地'是指欲界、色界、无色界和无漏地。'非一切'是指信等，因为见功德时生起信心，以及惭等各别决定的缘故。'非遍一切地'是指贪等，因为无漏地中无此等，故非遍一切地。'于一切中生起'是指于善等中。
关于'境现前如何'等，所缘有六种：第一是世间有情世界和器世界的色。第二以相、作用、状态的差别分三种：其中色的相的差别是青、黄等；作用的差别是表色和无表色；由彼等差别而有，即是状态的差别，如可意、不可意等。如是于声等亦当随应配合。第三是东方等方位。第四是过去等差别。第五是正确与不正确所取的差别。第六是一切事物一分所取的差别。
'被遮蔽所覆'是指被衣服等覆盖。'令不显现'是指被咒语、药物等。'被胜过'是指如日光胜过星辰。'未被幻惑所障'是指神通、咒语等。'为微细所隔'是指虽未遮蔽但如微小生物等。'于所贪著处'是指虽有众多境界但随所欲。'极为执取相'是指由于反复执取。或者是指多分趣入。'极为明显所取'是指以多种行相执取。'极为可意或'，'或'字表示包含不可意。'极为熟悉'是指由相识而熟习。'极为遍熟'是指从根门遍熟。或者是指熟习于相识执取。
'若非如是'是指若无彼四因。'于一所缘唯生一种一类作意'是指因无生起他者之因，唯缘第一且因近故。'五识身不能同时生起二刹那，亦不能'是指眼识刹那后不生眼识。'不能互为等无间生起'是指眼识后不生耳识等。

 །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉི་ག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལྔ་པོ་དག་ཅིག་ཅར་ཅིག་ཅར་དུ་འཇུག་པ་མེད་པའི་དོན་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཕན་ཚུན་དུ་འབྱུང་བར འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེས་ནི་རིགས་མཐུན་པ་རྣམས་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་དགག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པ་ ནི་དུས་གཞན་ན་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ནི་བརྡ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཉི་གས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཉིད་ལོག་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་ནི་སྔོན་གྱི་འཕེན་ པས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའམ། ཚུལ་བཞིན་གྱི་མཚན་མ་བཟུང་ན་འདོད་ཆགས་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་སྟེ། ལུང་ལས་ཀྱང་། །དྲུག་པ་བདག་པོ་རྒྱལ་པོ་སྟེ། །ཆགས་པར་གྱུར་ན་ཆགས་ཅན་ ཡིན།།མ་ཆགས་ཆགས་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། །ཆགས་ན་བྱིས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་སེམས་གཅིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དག་ལས་སེམས་གཅིག་བསྐྱེད་པས་བདེ་འགྲོར་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་སེམས་གཉིས་སམ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལ་བྱའོ།།ཚིག་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་ཇི་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་བ་དེ་ཙམ་ལ་སེམས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ནི་སྟོན་པའོ། ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ནི་སྟོན་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ནི་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚིག་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ངེས་པ་དེའི་ཚིག་འདིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་དུས་ཇི་ཙམ་གྱིས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཅིག་ཡིན ཏེ་དོན་གཅིག་བརྗོད་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་ལ་ཡང་གཅིག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ངེས་པར་གང་ཡིན་པའི་འོག་ཏུ་རིགས་མཐུན་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྩོལ་བ་མེད་ ཅིང་རྣམ་པར་གཡེངས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་གཞན་ལ་གློ་བུར་དུ་འཇུག་པ་སྟེ།དེས་ན་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། རྩོལ་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་འདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་འདྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དྲན་པ་དང་གོམས་པ་དག་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ ན་འདས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའམ།ལན་ཅིག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འདྲིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་འབྱུང་བར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉེ་ བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་རེག་པ་ཙམ་ལས་གཞན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ནི་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཐོས་པ་ལ་འདྲིས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ དུ་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས། སོ་སོ་རང་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྩོལ་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

又有人说，在那些之后眼识也会生起。又有人说，'同时不生起'这句话是表明眼识的两个刹那不会同时生起。又有人说，是指五者不会同时进入的意思。关于'互相之后不会互相生起'等所说的，是在遮遣同类相续生起。
意识必定会生起，是因为它是由寻求境的相续心所思维。确定不会在其他时候生起，因此生起是依赖于语言等明显的体验。关于这点，意识是由两种因而生起，意识在睡眠等状态时是由前世的牵引而生起。
'彼等是无分别的'是指如此：若非如理或执取如理相，则会生起贪欲、信心等，如经中所说：'第六自在王，有贪即贪者，无贪非贪者，有贪说愚者。'
关于'何为一心'是指经典中所说'生起一心则往善趣'等。'其后分别'是指论中所说'以二心或三心而现证'等。'依一句而于一事物在某时间内所生起的了知，称为一心'，如世尊所说：'如是生起心：善逝是导师，善逝是导师。'
其中'善逝是导师'是一句，依此而确定义理，此句所显示的，在某时间内生起的是一种表示，因为说一义是其果。'与此相似的运行也称为一'是指仅限于此喻例中，后必定生起同类。在三摩地等其他方面也是如此。
关于'意识无功用且散乱'是指突然趣入其他所缘，因此表示无欲等，因为功用的主要因是欲。'所缘熟悉'这句话表示无念和习气。或者，已经经历过的或曾一次经历的称为不熟悉。'无欲等趣入'是因为那五种决定是于欲等境确定生起。
'说彼意识是从近住而生'是因为除了触及义理之外不作他事。关于'唯缘过去'，有人说：从近住所生的那个不缘未来，因为它是熟悉于所闻。否则，对此不会生起识。也不缘现在，因为那是从眼等门中、从自证等中生起，对此必定有功用。

 །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཞན་གྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་གློ་བུར་ དུ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པས།དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འོག་མ་དང་ སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཡང་། ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གཞན་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བའི་ཡིད་ཚོལ་བ་པ་མ་ངེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཚོལ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་དང་པོ་ ལའོ།།ངེས་པ་ནི་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་ངེས་པས་འཁོར་ལོ་དང་པོ་སྤངས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། མཇུག་ཐོགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉེ་བའི་དོན་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཇུག་ཐོགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚོལ་བ་པ་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་བྱས་པ་ ཡིན་གྱི་ངེས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་བྱེ་བྲག་གི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་བྱེ་བྲག་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆུ་སྐྱར་དཀར་མོ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་གང་ཡང་རུང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་བྱེ་བྲག་གི་སྦྱོར་བ་བྱས་སོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་ བ་ལ་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྒྱུན་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པས་ད་ལྟར་གྱི་ཉིད་དོ།།ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ནི་འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆར་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡུལ་མཐའ་དག་གི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མ་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གང་གིས་ཡུལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའོ།།དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་གཟུང་ནས་དངོས་པོ་རུང་བ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་བརྗོད་པ་འདི་ ནི་རྟོགས་སླ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ།།དུས་མཉམ་ན་ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཙུན་པ་རེངས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཞན་ལ་གཏོད་པའི་ཚེ་ན་དེའི་ནུས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ་ཚོགས་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་ཆོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་ནི་མེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་མ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པས་འདིར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་རྫས་གཞན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལ་རེག་པས་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ནི་རེག་པའི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྡུག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་གཞན་དུ་བཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བའི་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཟ་བ་པོས་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་ཡིད་དུ་འོང་བས་དྲངས་ནས་ཡུལ་དེ་མྱངས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རེག་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡིན་ནོ།

又有人说：'由于他人加持力的缘故，突然见到他人的心等，虽然没有欲望等，但是缘于如是生起等而安住所生的情况是存在的，因此所说的这个并不好。'
又有人说：'所说的『唯缘过去』这一点应当与下文相连，虽然是缘过去，但『唯是现在境』这一点是由于其他原因的缘故。'
关于'五识身后所生寻求意不定'这一点，有人说：'寻求是指第一转法轮，决定是指第二等转法轮。'
有人说：'若是如此，则决定会舍弃第一转法轮，因此『后』这个词应当理解为接近之义。'
又有人说：'『后』这个词仅用于寻求义，与决定无关。'
如此则无差别果，因为若非如此，则无差别生起，如白鹭。或者由于有任何错乱，故作差别相应。
关于『唯是现在境』这一点，由于将相似者视为同一而连续，故是现在性。『唯』字是因为它也是『缘过去』的缘故。
其中，识能了知一切事物的相，是因为识在未作分别时能无差别地了知一切境的形象影像。
『彼未转变』是指对于彼义识的趣入依赖作意的缘故。
『所识相』是指由何特殊差别而成为识的对境。
『彼由作意而了知』是指由作意执取其所识，令心专注于所缘事物的缘故。
如是所说的执取行相，为令易解而如是观察。即使同时，也应当如是观察。
尊者令作等说'作意唯是无'这一点也不合理，因为当趣入其他境时见到其功能的缘故。
若说他们所说成立聚集性，诚然，但是聚集本身离开作意也是不存在的。
世尊自身也说过'若彼生起作意不安住'等言教，此处已作答复。
这在五识身相应地的解说中也已显示为异体。
关于'由触所了知者，即是悦意、不悦意及离二者相'这一点，执取悦意等境的行相是触的自相。
彼等悦意性等的其他差别所执取者是受的所取，譬如食者执取境为悦意性是触，如何由彼悦意所引而领纳彼境即是触生受，此二者的差别即是如此。

 །བཙུན་པ་དཔལ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་དོན་གཞན་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཚོར་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཟས་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་འདིའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། ཡིད་ལ་སེམས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་རེག་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདུ་ཤེས་བཞིན་ནོ།།ལྡོག་པ་ནི་བག་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཡང་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སེམས་པ་བཞིན་ནོ། །ལྡོག་པ་ནི་ནམ་མཁའོ། །འདི་ལ་ལུང་ཡང་ཡོད་དེ། མིག་དང་གཟུགས་རྣམ་གཉིས་ལ་ བརྟེན་ནས་སུ།།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རྣམ་ཤེས་རེག་པ་སེམས་པ་འདུ་ཤེས་དང་། །འདུ་བྱེད་གཏོགས་རྣམས་རྒྱུར་བཅས་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་གསུངས་སོ། །བཙུན་པ་དཔལ་འཛིན་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ། དེར་ནི་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བའམ། མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མིག་དང་གཟུགས་དག་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རེག་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ། དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་ཀྱི་གསུམ་ཞེས་མ་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་འདིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་རེག་པར་བཤད་པ་ནི་ཅིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བསྟན་པ་དང་།མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱང་གནོད་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་རེག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ལུང་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དག་གི་རིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ དང་ལྡན་པའི་སྐབས་སུ་སྨྲས་ཟིན་ཏོ།།འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་དག་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སེམས་དམིགས་པ་ལ་བུལ་བར་འཇུག་པ་ན་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་ རབ་ནི་ས་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཐེ་ཚོམ་དང་ལྡན་ན་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དྲན་པ་ནི་འདྲིས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་གཉི་ག་ལ་ཡང་གྲུབ་པ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པ་ལ་ནི་ལུང་ཡང་མེད་ལ་རིགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་དྲན་པ་མེད་ དོ་ཞེ་ན།དྲན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ག་ལ་ཡོད། མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་ཡང་ག་ལ་ཡོད། མ་ངེས་པའི་དོན་ལ་མོས་པ་ཡང་ག་ལ་ཡོད། བཙུན་པ་འདུས་བཟང་ནི་ངེས་པའི་དོན་ལ་མོས་པར་མི་འདོད་དེ། དེ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་ལོ། །མདོ་སྡེ་ལས་ནི་ བདག་གིས་སེམས་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལ་བདག་མེད་པར་མོས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གྲོ་བཞིན་སྐྱེས་ཀྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀག་གོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་མོས་པ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ དེ་གཉི་ག་ཡང་དྲན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འོ་ན་ནི་དོན་རང་གི་འདུན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ལྔ་ཁོ་ནའོ། །ཚོར་བས་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའི་ལས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་ལ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཕྲད་པར་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ ཚོར་བ་ནི་འབྲལ་བར་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་གཉི་ག་མེད་ཅིང་བར་མ་དོར་གནས་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ། བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

比丘吉祥持等人说'唯识即是触'这种说法也是不合理的，因为经中说识与触是俱生的缘故。凡是说与某法俱生者，必定是与彼法异体，如同识与受一样。又因为说触是异于识的食，如意思一样。又触是实有，因为有所缘故，被安立为心所，如想一样。相反的例子是不放逸等。又因为是与受俱生的心所，如思一样。相反的例子是虚空。对此也有经证，偈颂中说：'依于眼色二，心所法得生，识触思想及，诸行因俱起。'比丘吉祥持对此偈颂如是说：'此中说心所法次第生起之义，为显示识或因无则不生。由此而生，故从眼色二者生识触，然后思等心所法也俱时生起。'这是不对的，因为此处世尊明说依二缘生心所法，而未说三缘，所以在此强加解释为触是不应理的。说为显示识及无则不生，也都无害，因为我也说无识则无触，有何问题？'俱生'是经证。遍行法的道理在五识聚时已说过。
为了反驳圣多闻等人所说般若等是大地法的主张而说：心迟钝趣入所缘时，因不缘业故，如信一样无有智慧，所以般若非大地法。同样，心有疑惑时也如前。念缘熟悉境是双方都承认的，除此之外的所缘既无经证也无理证。若说'无忆念所经验的'，则'以念体验'之说何有？对不相顺事物的欲求何有？对不确定义的胜解何有？比丘善聚不承认对决定义有胜解，这与经论相违。经中说：'我心于此六处胜解无我。'在侨梵经中也说唯是决定，而遮遣说是欲求。论中也说'胜解是有所缘'。
若说彼二者都是念的对境，则成为意欲自身的对境。因此遍行唯有五种。若问受有何作用？答：有生起有及舍置的作用。乐受是欲求会遇的因。苦受是欲求分离的因。不苦不乐受的性相是无二边而住于中间的事物，是舍置的因。

 །འོ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཅིའི་ ཕྱིར་སོམ་ཉི་ཟ་བ་འདི་ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་སིམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་ནི་གདུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པར་བཟུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པར་རྟོགས་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་བཀག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀྱེ་རེག་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཅི་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཇེ་སྨྲོས་ཤིག་།དེའི་ལས་ནི་སྔར་ཡང་ཅུང་ ཟད་སྨྲས་མོས་ཀྱི་གསལ་བར་འོག་ནས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཉི་ག་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་མི་གནག་མི་དཀར་བའི་ལས་གཞན་དུ་དེ་ཡང་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལ་མང་པོ་དག་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་འདི་ནི་ལུང་དང་། རིགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། དམིགས་པ་དང་། གནས་སྐབས་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། རྣམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་གིས་གོ་སླ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུང་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས གསུངས་པ་དང་།ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སྔ་ནས་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་ བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང་།དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ སེམས་ནི་ཚོར་བའི་རྫས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གཟུགས་སོ། །ཡང་ན་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་དུ་བགྲང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་སའི་སྐབས་སུ་ཡང་ཚོར་བ་མེད་ན་སེམས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུང་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཙམ་དུ་བསྟན་པས་མཐུ་ཟད་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་ཡོད་པས་ན། དེའི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་བྱུང་བར་གསུངས་པས་ན་དེའི་རྫས་ཉིད་ དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལས་བདེ་བ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་ལས་བཟློག་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། དམིགས་པའི་དངོས་པོའི་ཆ་ འགའ་ཞིག་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ལས་བཟློག་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དག་གོ། །བག་ལ་ཉལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ་ནི་གཏི་མུག་བག་ལ་ཉལ་ལོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པ་ ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་དངོས་པོའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་འབྱུང་བའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བའི་མཐའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། བར་མ་དོར་གནས་པའི་སོ་སོར་རིག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་ཀྱང་བཏང་སྙོམས་ ནི་བར་མ་དོར་གནས་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཡང་ཡོད་དོ།

那么，什么是非苦非乐受的本质呢？为什么会产生这样的疑惑呢？因为心所的运作是由各自亲身体验的。如此，乐受是令人愉悦的，苦受是令人痛苦的，那么非苦非乐受的作用是什么呢？因此，理解到它仅仅是没有苦乐的状态，所以说是遮遣二者。
触、思等是如何由各自亲身体验的？这些是否也不存在呢？请说说看。它的作用前面已略有提及，下面将详细阐述。虽然遮遣二者，但并非仅仅是非黑非白业的不存在。
又因为对此很多人产生怀疑，所以应当从教证、理证、因、果、所缘、时位、随眠、行相、自性和分类等方面来使舍受易于理解。
其中教证是：'如实了知非苦非乐受的体验就是非苦非乐受的体验'，又说：'依靠能引生非苦非乐受的触，生起非苦非乐受'，同样也说：'他舍离了乐，也舍离了苦，先前的喜忧已灭，成就第四禅，具足舍念清净而安住'等。
理证是什么呢？处于非苦非乐位的心与受的实体相应。因为是心的缘故，如同与乐相应的心一样。不相似的法是色法。或者说，舍受是实有的，因为从三数中产生的缘故，如前所述。
在意地的情况下，如果没有受，也就没有心所，应当如是了知。并非一切有情都具有乐受和苦受，因此舍受是实有的。教证的力量也并非仅仅显示存在而已。
如此说'将会生起'的文句存在，因此佛陀说其因是能引生非苦非乐受的触，所以说从那种体验中产生，因此是实有，如同说从乐受体验中有乐受一样。
果是不离的贪爱。所缘是远离利益和损害的体验相，是所缘事物的某些部分。
时位是根的大种对身心状态无利无害的情况。随眠是所说的'非苦非乐受中有愚痴随眠'。
行相是如前所说事物的影像行相的生起。自性是远离乐不乐两边而处于中间的别别了知的自性体验。
分类是：虽然论师说无差别，但舍受由于处于中间的意义而有一种行相。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དང་། ཚོར་བའི་བཏང་སྙོམས་ དང་།ཡན་ལག་དྲུག་གི་བཏང་སྙོམས་དང་། ཚངས་པར་གནས་པའི་བཏང་སྙོམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བཏང་སྙོམས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་བཏང་སྙོམས་དང་། བར་མ་དོར་གནས་པའི་བཏང་སྙོམས་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་བཏང་སྙོམས་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བར་དག་གིས་རྣམ་པ་བཅུའོ། །དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་མི་འགྲུས། ཧ་ཅང་ཡང་མི་ལྷོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སུ་བགྲང་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་དུས་དུས་སུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། གང་གི་ཚེ་དེའི་སེམས་འདོད་པ་ན་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡན་ལག་དྲུག་གི་བཏང་སྙོམས་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ སྤངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ཡུལ་དྲུག་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་།ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་ལ་དགེ་སློང་ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ན་ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། ཡིད་མི་བདེ་ བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཏེ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཚངས་པའི་གནས་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་གནོད་སེམས་དང་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཐའ་ལས་དབེན་ཞིང་བར་མ་དོར་གནས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མོས་ཏེ། ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བཏང་སྙོམས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་མ་དོར་གནས་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ མཛད་ནས།བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་དབྱིབས་སུ་མི་འཛིན་པར་བར་མ་དོར་གནས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་དང་དེ་དག་ལས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་གི་ཕྱོགས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།།དེའི་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བྱས་ཏེ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་གི་བཏང་སྙོམས་ནི་སྤོང་བའི་ལས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་མ་དོའི་ལས་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། གང་ཡོད་པ་ དང་།གང་བྱུང་བ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་བཏང་སྙོམས་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བར་མ་དོར་གནས་པའི་བཏང་སྙོམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཉམ་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བར་མ་དོར་གནས་ པར་གྱུར་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བར་མ་དོར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བསམ་གཏན་གྱི་བཏང་སྙོམས་ནི་བདེ་བའི་སྙིང་པོ་ལ་ཡང་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བ་མི་སྐྱེད་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་ བཏང་སྙོམས་ནི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་མཐུན་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལ་སྤྱད་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཟད་དོ།།དེ་ལ་དུས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་འབྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དུས་རྣམས་དང་སྦྱར་རོ།

由烦恼和清净等差别而分为两种。由善等差别而分为三种。精进舍、受舍、六支舍、梵住舍、觉支舍、行舍、毗婆舍那舍、中舍、禅定舍、清净舍等共分为十种。
其中精进舍是指既不太过精进也不太过懈怠的精进，为此而说'他时时修习舍相'等。
受舍是如前所说的相，为此而说'当其心生起欲界舍相应'等。
六支舍是指离贪嗔的阿罗汉对六种可意不可意境相近时，具有清净自性的事物也有其相，为此而说'于此漏尽比丘见色不生喜，不生忧，而住于舍，具念正知'。
梵住舍是远离害心和欲贪二边而安住中道的特征，为此而说'以具舍心于一方遍满安住'等。
觉支舍是指与俱生法处于中道的状态，为此而说'修习舍觉支'。
行舍是对障碍等作观察而不执著形相，处于中道状态，为此而说'彼等止观分即名为舍'。虽有多种相，此处不作区分而安立。
毗婆舍那舍是断除之后安住于中道之业，为此而说'断除所有已生起者而获得舍'。
中舍是俱生诸法平等趣入，为此而说'断除欲等诸行而处中道即是诸行中道'。
禅定舍是对乐的本质也不生偏执，为此而说'具念而住于舍'。
清净舍是一切顺缘清净、违缘寂灭而无所行，为此而说'舍念清净'。
这一切由慧舍、受舍、行舍的差别而归纳为三种。
其中三时安立如何？即是死有与生有，由此配合外内诸法生起而安立诸时。

 །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལས་གཞན་པ་བཏགས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་བརྩམས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།དེ་ལྟ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚིག་ཀྱང་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། བཏགས་པའི་ཡོད་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ བ་མང་དུ་འབྱུང་ངོ་།།ས་བོན་རྣམས་ནི་ཆོས་དེ་ལས་ཐ་མི་དད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ས་བོན་གྱི་རྟེན་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ་གཟུགས་འདས་པ་དེ་ལ་ནི་ས་བོན་ཡང་འདས་པ་ཡིན་པར་གཞག་གི་རང་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ འབྲས་བུ་མ་བྱིན་པའི་ས་བོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་མ་བྱིན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་བྱིན་པའི་སྔོན་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དེ། དེ་མེད་ཀྱང་རྟེན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་ན་ས་བོན་ ནི་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་འབྲས་བུ་མ་བྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་བར་ཟད་ན་དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་བྱིན་མ་བྱིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ས་བོན་རྣམས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཅིག་ཤོས་འདི་བསྟན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ལྟར་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དེ། རེ་ཞིག་ཕྱོགས་སྔ་མས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མ་བྱིན་པ་ལས་ཞེས་ངེས་པར་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེའི་འདས་པ་ཉིད་ནི་འབྲས བུ་མ་བྱིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཤེས་བར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པའི་ཡང་འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མེད་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འགྲོ་འོང་སྒྱེལ་འདུག་པ། །ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་བྱོས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ སྟེ།དུས་དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟོན་ཏེ། འདིར་ཡང་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ས་བོན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་དང་མཚུངས་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གང་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ས་བོན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་ལ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྐྱན་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་མ་ཉམས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་བསྟན་ཏོ། རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གཞན་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ཆོས་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་འབྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་སྔ་མ་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ བ་ཙམ་གྱི་སྐད་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གནས་པ་ལས་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་སྐད་ཅིག་གནས་པ་མི་འདོད་པས་ཚིག་འདི་རྒྱུན་གྱི་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་པར་བྱེད་དོ། །དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ འཇུག་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་པར་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དང་དེ་དག་ལས་ཀྱང་དེའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །འདིར་རྒྱུན་གྱི་གནས་པ་ནི་གནས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་སྐད་ཅིག་གནས་པ་དང་། རྒྱུན་གྱི་གནས་པ་དང་། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་གནས་པ་དང་། མི་གཡེང་བའི་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པའི་གནས་པ་དག་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གསུངས་པར་ཟད་དོ།

又有其他人说，所说的'除了其他假立的诸法'是什么呢？因此这里开始讨论时间等。如果这样的话，现在时的语词也成为无果，为什么不说其他假立的存在等等，有很多这样的问题可以讨论。
关于'诸种子与彼法无别'，有人说种子所依的识或过去色法，种子也是过去的，不是从自体安立，因为无有有为相。这是就未生果的种子而言，为了成立这一点而说'未生果'。在生果之前没有如此安立，即使无彼，所依是现在的，因为已经生起。此时种子是过去的。
又有人说，如果这样，只需说'未生果'就够了，因此'已生果未生果'是为了显示种子安立为过去等的另一种情况。
又有人说，如果这样的话就需要说'或'字，因此这也不合理。
又有人说，无论如何都没有过失。首先前说也必须说'未生果'，因为需要了解其过去性唯在未生果时。第二种情况虽无'或'字也可以连接，如同世间所说'随意来去行住'等。
'有因'是遮除无为，因为这些时间是由有为相区分的。关于'如何安立'等，是显示生等，此处也如前配释。
有人说，诸种子安立生等是通过'一切识相续'等来显示与心相应。
又有人说，显示从何处生起即是种子，因此说'有因'。
'有缘'是指种子未坏，这显示因缘。'由缘力'是指其他三缘的作用。'最初何法生起即是'表示相续第一刹那生起称为生。因此说'前相续生起'。
'生已刹那生起随转即是住'是就刹那住而言。其他人不承认刹那住，将此语词仅转为相续住。'彼随转'是指仅生起相续不断。
如果这样，'仅生起'一词成为多余，因此应当承认唯是刹那住，如此在彼等处也说唯是其相。此处相续住是在五种住中——刹那住、相续住、依缘住、不散住、安立住——仅说为一种分类而已。

 །རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ནི་སྔ་ན་མེད་པའི་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས བཤད་ལ།འདིར་ནི་ཆོས་གང་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འགལ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་གཅིག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་འདྲ་བ་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་རྣམས་ ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དོ།།ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ནི་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་མཉམ་པ་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གང་དག་འབྱུང་བར་ངེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བྱའི་ཀུན་གཞི་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཡིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པས་གཅིག་གིས་དུས་མཉམ་པར་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ ས་བོན་མ་གཏོགས་པའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་གྲོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དད་པ་ལ་སོགས་ པ་དག་གི་དབང་གིས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་ལྔ་པོ་གང་དག་སྨོས་པ་དེ་དག་གིས་རྐྱེན་རྣམས་བསྡུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ ལས་ས་བོན་ལས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སྨོས་སོ།།ས་བོན་གྱིས་རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་བསྡུས་སོ་ཞེ་ན། བསྡུས་ཏེ་ས་བོན་གྱི་གནས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེ་ བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གྲོགས་ཀྱང་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་ལས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ལས་ནི་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དེ་ཡང་རྐྱེན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱི་རྒྱུའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་ཉུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས། འདིར་ཐམས ཅད་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ཡང་ན་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་མཐོ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་དགེ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཆ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་མཐའ་དག་ནི་དེ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་དག་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་དེ་མངོན་པར བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ།

在《抉择分别摄》中说道：'前所未有的生起是依赖于事物的'，而在此处说'任何法的生起即是生'，这二者如何不相矛盾呢？这是在说明其差别。所谓'等无间缘'，是指同一聚合中的一切法，因为都是各自生起，所以是平等的。因为是相似种类无间断者的缘，所以是无间缘。
又欲界诸法，因为仅与彼等相应，所以是平等的。或者说，一切聚合都是聚合缘，这是就平等而言。'某识之后必定生起某些识'这句话，仅指六识，不包括阿赖耶识，也不包括末那识。心所法也是如此，说'识'是为了以一法来表示同时无错乱的邻近法。
'增上缘是除种子外的任何缘'这句话是指除了等无间识之外的缘，因为那是等无间缘所摄。'凡是属于助伴的诸法'是指作意等法。为了显示由信等的力量而摄受欲等果报，所以说'凡是善与不善'等。
为了显示以所说的自性等五种义摄诸缘，所以说'由其业种子安立因缘'等。如果说种子未摄因缘，则已摄，因为已显示种子所依是因缘。'由自性安立等无间缘'是就大多数而言，因为助伴也是彼等。
'由助伴等安立增上缘'中的'等'字是就业的方式而言。增上缘是为了摄受可意与不可意的果报。其中业已说过。善与不善也仅是缘，因为没有能生义的因义。
'有二种：生得和加行所生'，这不完全，因为未尽涅槃的缘故。此处并非摄一切，仅是分类而已。或者是随顺经典所说而说。'随顺福分'是指非增上果。'福'是指善思。彼即是分，因为是资粮的一部分。一切资粮是与彼相顺，彼等也与此相顺。或者说，福德的果报不是福德。与彼分相顺的是心与心所，因为由彼等成办彼故。

།བསོད་ནམས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། བཀྲེན་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་ཕོངས་པ་རྣམས་དང་། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། སློང་མོ་པ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཅའ་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། སྤོས་དང་། བྱུག་པ་དང་། རྒྱབ་རྟེན་དང་། མར་མེའི་སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་དེས་མི་སྐྱེད་པ་དག་མཐོང་ན་འདི་སྙམ་དུ་ཀྱེ་མ་བདག་མིའི་སྐྱིད་པ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ སེམས་ཤིང་དེ་ལ་སེམས་རྟེན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།ལན་མང་དུ་བྱེད་པའི་བར་དུ་སྟེ། དེ་ནི་མིའི་སྐྱིད་པ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མིའི་སྐྱིད་པ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ ལྟ་བུའི་རིགས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྨོན་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་གི་ལྷ་རྣམས་དང་། ཚངས་རིས་རྣམས་སུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྨོན་པ་འགྲུབ་པ་དེ་ཡང་འདོད་པ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་བསོད་ནམས་ལས་སྐྱེ་བ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ བ་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་དེ་འབྲས་བུའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་དགེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་དེ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྔ་མ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའིའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ལ་བགེགས་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དག་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་གང་བསྟན་པ་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདིར་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་བགེགས་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། གང་ དག་དེ་ལ་བགེགས་བྱེད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ལམ་གྱི་བགེགས་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ལས་ཅན་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་བགེགས་བྱེད་པར་གྱུར་པ་དག་གི་ནང་དུ་འདུས་སོ། ། ཅིག་ཤོས་ནི་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཚིག་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཚིག་རྣམས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ནི་དགེ་བའི་ཆོས ལ་བགེགས་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ནི་བསྒྲིབས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མལ་པའི་འཇུག་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ལམ་ བྱེད་པས་འབྲེལ་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ།གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གུས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་འདྲི་བ་བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ།

关于'从福德所生八种'，经中说道：'此处有些沙门、婆罗门以及贫穷者、困苦者、行路者、乞丐等，以如是布施：即以饮食、饮品、可食物、可嚼物、乘具、衣服、花鬘、香料、涂香、坐具及灯明等。他们行此布施时，若见富贵者，便作是念：愿我也能与人中富贵者同等投生。'如是思维并专注于此等，乃至多次修习。此乃与人中富贵者同等投生之因。
其中人中富贵者即是：犹如释迦族等王族，将投生于如是等族。为何如此？因为具戒者之发愿将得以成就，这是由于清净持戒的缘故。对于欲界六天诸天以及梵天众等亦复如是。
其中差别是：具戒者之发愿成就，是离欲贪的。这些即是从福德所生的八种。'摄持可爱果'之义，是指有漏善法。
'善巧了知诸法性即是果义'中，法性即是真如。遍知即是道。善巧即是加行智和后得智。其果即是涅槃。总之，这些都是善法。或者，法性即是诸谛。善巧遍知即是道。其果即是涅槃。这是就现证四谛而言。前者是就证悟真如而言。
关于'成为善法之障碍'，其特征即是与前述两种善法特征相反之义。有些人说：'由于摄持不可爱果'等所说的即是法障，这是多余的特征。又有人说：此处所说的善即是指有漏善法。对此造障碍者即是贪等。对此造障碍者即是大道障。
无明有二种：即趣入不善业者与遮障正知者。其中第一种包含在造障碍者中。另一种则是成为遮障者。它遮障遍知诸法，因此从善词相反即是不善词，如是依次而说。
因此，由于摄持不可爱果故是成为善法之障碍，由于不能如实遍知诸法故是成为遮障，如是依次而说。
'其余是无记'是指与平常无功用的威仪相应之心，对其他也是如此。礼拜等威仪所生以及恭敬绘制如来像等工巧处所生的善法也有。

 །དེ་ནི་འདིར་མ་སྨོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འབའ་ཞིག་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པར་འདོད་པ་དེ་ཡང་རང་གི་ཕྱོགས་དག་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལ སོགས་པའི་སྐུ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོ་འཚམས་པ་ནི་ཕྱིར་སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པ་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་ཡང་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ ཡིན་པར་འདོད་དོ།།གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།འདིར་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་ཡང་སུ་ཞིག་འགོག་པར་བྱེད།ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ། །གནས་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྡ་ལས་ཀྱང་། ཁྱོད་ཀྱི་མིག་ནི་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོའི་འདབ་མ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྟེན་ཕྱི་རོལ གྱི་གཟུགས་སོ།།ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པ་ལས་སོ། །སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྔོན་ཐོབ་པའོ། ། རྣམ་པ་བཅུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དག་ལས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མདོ་སྡེ་གང་ནས་གསུངས་ཏེ། དེ་བསྡུ་བ་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་ཡང་བྱར་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་དེ་ཉིད ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་རིག་པ་ཡིན་པས་འདིར་ནི་དེ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ།།མིག་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་མདོ་ལས། མིག་གང་ཅི་ཡང་རུང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དེ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཀྱང་མེད་ལ་བདག་གི་ ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཐོས་པ་ཉུང་བ་ཡིན་པས་སྐྱོན་འདོགས་པ་ཐོང་ཤིག་།གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།ཤི་ནས་རོ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷག་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཡིད་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་རྟེན་དང་བཅས་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་བུ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་གང་ཡིན་པའོ། །བདེ་བར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དགའ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གསལ་བར་གནས་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ལ་མ་ལྟོས་པར་དབྱིབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།གནས་སུ་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་ཁྱིམ་དང་ཡང་ཏོག་ལ་སོགས་པའོ།

这里没有说明那个，只是想要表达'并非在一切处都是无记'这一点而已。想要表达这一点，也是为了在其他地方确立自宗的观点。
从变化所生的善业，是为了众生利益而变现佛等身相。
对众生造成伤害的是为了惊吓罗刹等而变现可怖的形象，那个有烦恼的也存在，如何存在呢？那是业所生。这里认为是三摩地的果。
当说异熟所生是眼识等的时候，为什么不说异熟所生也有三种呢？因为不是事物的缘故。事物是异熟识，这里认为唯有异熟才是异熟所生，因为是从异熟因所生的缘故。除了阿赖耶识之外没有其他的，所以无过失。
又若说以非事物的方式异熟所生有三种，谁能遮止？
'慧眼'是为了总的显示眼的分类。'依止于彼'即是色界有情，因为是长时安住的法，'妙'是指成为所依。'住眼'是指眼球，世间言说中也说'你的眼如青莲花瓣'等。'变化眼'是指眼根外在的色。
'已得'是指过去和现在的自相。'未得'是指未来的自相。或者是从已得和未得而来。'先前未得'是指以前未曾有的。与此相反的是'先前已得'。
'没有十种'是因为经中未说。'有十一种'是出自何经？有人说既然作了归纳，十种也应该可以，这是不合理的。因为论师通达一切佛语，所以在此是量。
'眼有十一种'是在六处经中说：'任何眼，无论是过去、未来'等乃至'于彼一切无我无我所，应当如是观察'。
同样也见到其他的分类，自己闻少莫作诽谤。
'明净'是色界有情的。'有尸'是指非化生的，因为死后有尸体显现。'无尸'是指化生的。
'随顺一切根'是因为彼处有眼等及余根。
'三种，即心、意、识'，心等摄入意处，所以它们唯称为意。
'与自所依一起显现'是指从宝石所生的光。'悦意显现'是指令眼喜悦的。'明显安住'是指不依赖光明而由形状区分的。
'处所摄'是指房屋、楼阁等。

 །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་དག་གིའོ། ། རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ཡོ་བྱད་བཅུ་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་དག་གོ། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྟེ། དེ་ནི་མི་དགེ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སིལ་སྙན་གྱི་རྣམ་པ་ལྔ་བསྡུས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་བསྒྲེངས་དང་། རྣམ་པར་བརྒྱུད་པ དང་།ཀུན་དུ་བསྒྲེངས་ཤིང་རྣམ་པར་བརྒྱུས་པ་དང་། སྡུག་པོ་དང་། སྦུབས་ཅན་ནོ། །སིལ་སྙན་གྱི་སྒྲ་དེ་ཡང་གང་དག་གིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འཇམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆོད་པ་དང་ལྟུང་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལྕི་བ་ཉིད་ དང་ཡང་བ་ཉིད་ལའོ།།བྱུག་ནོམ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་འཇམ་པ་ཉིད་དང་རྩུབ་པ་ཉིད་ལའོ། །ལུས་འགྱུར་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་གྲང་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། མདངས་བཟང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་ལའོ། །འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་མ་ཉམས་པ་དང་ཡོངས་སུ་བརྟས་པའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ངེས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པའོ།།རིགས་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དང་རང་བཞིན་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ས་བོན་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པའོ། །མིང་གི་ ཚོགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཇི་ལྟར་བརྡར་བྱས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཏེ།གཟུགས་དང་བུམ་པ་ལྟ་བུ་དག་གོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བཏགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱད་པའི་སྒྲ་རྣམས་སོ། ། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་རྣམས་སོ། །འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་ནོ། །སོ་སོར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཚོལ་བའོ། །འབྱོར་པ་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་སོ། །མགྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བའི རྣམ་པའོ།།གོ་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའོ། །དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚམས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་གཟུགས་གནས་པའོ། །གྲངས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བགྲང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའོ།།ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་མཐའ་དག་ཕྲད་པའོ། །ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་འབྱུང་བ་དང་མཚན་ཉིད་འདྲའོ། །བྱེ་བྲག་ནི་བརྗོད་པར་ བྱ་སྟེ།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། འདི་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ན་ཡང་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།མདོ་སྡེ་དག་ལས་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་ལས་གང་ཟག་འདི་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ས་བོན་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ལས་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་ས་བོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་འོག་ནས་རྒྱ་ཆེར་དགོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མདོ་སྡེ་དག་ལས་ཀུན་ཏུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དེ་ དག་རྣམ་པར་གཞག་ན་འདུ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས་གཞན་དུ་བའི་འདུ་བ་ལ་དང་འབྲལ་བ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། གསུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འགལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ།

七种，即以七种所摄的差别，是指前面所说的我与父母等。十种，即十种资具，是指前面所说的饮食等。有覆无记，是指梵世间的，因为那是决定不善的。摄五种乐器声，即竖起的、横放的、竖横放的、悦耳的、管乐器。乐器声也说明了是由何者共同作用及其本性。即是柔软等，是指供养和堕罪的合触的轻重性。抚摸的合触是指柔软性和粗糙性。身变化的合触是从冷到庄严等。获得是指种子未坏及圆满。命根是指业异熟住时的牵引。同类是指有情的种类、自性、生处等相同。异生性是指未真实摧毁见道的种子。名身是指依本性假立而如何作为名言的声音，如色和瓶等。句身是指依其本性假立的功德过失等安立的声音。字身是指依靠它们的表述。趣入是指因果相续。决定是指诸法因果未寻求。相应是指方便。迅速是指快速的行相。次第是指诸法次第趣入。时是指依生灭而作边际划分。方是指方位边际划分的色法住处。数是指诸法数量的多少。和合是指一切缘会遇。不和合是指与此相反。其余与《阿毗达磨集论》等所说的相同。差别当说：灭尽定是指此处应生起，此与色界中应现证。若安立阿赖耶识，则无色界中也有。若彼等不相应法无自相，为何安立彼等？因为诸经中假立彼等言说。经中说此补特伽罗与善法不善法相应，是依种子而说。云何显示？因为经中说：具善心者若无种子，如何与不善相应？其他也如是，此等下文当广说。若依诸经假立言说安立彼等，为何不说和合等？如经中说：'如是烟的和合与分离'等。虽说了也无任何相违。

 །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་ཞིག་གསུངས་ཤིང་ ཅིའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཅེ་ན།དེ་གཉིས་ནི་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འགག་པའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འགོག་པའོ།།དེ་དག་ནི་བརྒྱད་ལས་ཀྱང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་མ་ཕྱེ་ནའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དགག་པའི་ཆོས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཉིད་ཙམ་དགག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དག་ལ་མཚན་ཉིད་གཉི་གར་ཡང་མི་དགག་གོ།།རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་གཉི་ག་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་ བཅུ་ནི་རྣམ་པ་བཅུའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་ བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་གསུམ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པ་རྣམས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མི་རྟག་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མ་བྱུང་བ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གྲག་པ་རྣམས་དམིགས་ཤིང་འདི་ལ་གྲག་པ་རྣམས་དམིགས་པས་ན་རྣ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་པ་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་བརྗོད་པའོ།།ལུས་འདི་ནི་དབང་པོ་ཟད་པར་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བས་ན་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསགས་པའོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོས་ཤིང་བསྲུངས་ལ་བདག་གིར་གཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་རྣམས་ནི་བྱི་དོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བ་ དང་།གནོད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་དེ་དང་དེར་བརྟག་པར་བྱ་བར་རུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་བརྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མནན་ནས་འབྱུང་བའོ། །འདི་ལ་སྨྲ་བ་སྣ་ ཚོགས་གནས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་གནས་པའོ། །ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཡང་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ངེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་ མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།མཁས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ལོག་པར་འཛིན་པ་དྲུག་པོ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་དང་། འབྱིན་པ་པོར་འཛིན་པ་དང་། ཆོས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་ལྷག་པར་འཛིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྲམ་ཟེ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གང་ཟག་འཇིག་རྟེན་གཉིས་སུ་འཕོ་བར་འཛིན་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་གནས་པ་མེད་པར་འཛིན་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དབང་བྱེད་པ་བདག་ཡིན་པར་འཛིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་ལྟ་བ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་ཚོགས ལ་ལྟ་བ་དང་།གཙོ་བོར་ལྟ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དག་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དང་བདག་རང་དབང་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཆོས་བདག་པོ་མེད་པར་འཇུག་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་བཀའ་དངོས་པོ་དགུ་ཡང་བསྡུས་པར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དངོས་པོ་དགུ་ནི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ལས་ཕུང་པོ་གཅིག་གོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ཀྱང་གཅིག་གོ།

那么为什么只说这些，为什么认为是假立存在呢？这两者应从意识决定中来说明。所谓不动是指在第四禅定中灭除苦乐。所谓灭尽想受是指灭除等至识。
所说'彼等从八转为六'是指未分别三种真如时。所谓'无色及非相应所摄遮法'是仅仅为了遮遣色法而说无色，如是非相应不遮色等差别的二种性相。
九种，即以过去未来等差别。是指除内外二者外的无表色法和真如。所谓'十种是为十种相'中，法界十种是：色、受、想、思合为一，非相应词合为一，虚空、择灭、非择灭、三真如、不动、灭尽想受，依次配合。
所谓'无常不离义'是指任何法因缘不具足而未生，依similar聚合而生，因此无常不离自性即是非择灭。所谓'不离受义'是因为有舍受。
'此中闻声而缘，此中闻声而缘故为耳'中，所谓'闻声'是指众生言说。'此身随根尽行故为身'中，身是指积聚。'长时为诸愚者所修护执为我所'等词，是为了修饰、为了遍护免于损害、为了作为萨迦耶见的所依。
所谓'于彼彼境可观察'是因为可于境等观察。'于生'是指压境而生。'此中种种言说安住故名言说'中，安住是指各别安住。
'蕴善巧亦应知摄'是指缘蕴所摄诸法差别的决定慧，其自性即是蕴善巧。彼等善巧也是为了破除六种邪执：执为整体、执为能取者、执超过十二法相，因此世尊说'一切梵志'即是十二处，执为有情往来两世、执法无住、执我为境受用自在者，为破除这些而建立。
又一说是为了遍知六种见：萨迦耶见、主宰见、二受用因行见、执为能变化者见、执我自在见、执法无我而转见。
'佛语九事亦应知摄'中，佛语九事中属于蕴相续者为一，属于六处者亦为一。

 །བཞི་དང་ལྡན་པ་ལས་ནི་དངོས་པོ་བཞིའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་བཤད་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལས་ཀྱང་གཅིག་གོ། །ལམ་གྱི་སྡེ་ ཆེན་ལས་ནི་དངོས་པོ་གཉིས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འཁོར་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་འཁོར་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁོར་བརྒྱད་པོ་དག་ནི་གཙོ་བོ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རིགས་པ་དང་། ནོར་དང་། དཀའ་ཐུབ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལ་རིགས་ནི་རེས་འགའ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱལ་རིགས་བཙུན་པར་བྱེད། རེས་འགའ་ནི་བྲམ་ཟེ་བཙུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ནོར་ནི་ཁྱིམ་བདག་གོ། །དཀའ་ཐུབ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ངོ་། །ལོངས་སྤྱོད་ནི་སའི་སྟེང་དང་། རྩེ་མོ་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་དག་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཚངས་པའོ། །འདུས་པ་དང་ནི་ཚོགས་རྣམས་དང་། །དུས་དང་མཚན་ཉིད་རྐྱེན་རྣམས་དང་། །དགེ་བ་ལ་སོགས་རབ་དབྱེ་དང་། །མཁས་པ་དངོས་པོ་ཐ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞུང་ལས་དེ་ལ་རེ་ཞིག་ གཟུགས་འདུས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལ་དུས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་གང་བསྟན་པ་ལ་དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་ཆོས་ལྔ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གནས་དང་དམིགས་པ་དང་ གྲོགས་དང་ལས་འདི་དག་གིས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཡང་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ནི་ གང་།རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་གང་། རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ས་ནི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཤེ་ན། ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཁམས་གཅིག་ན་ཡང་འདྲེན་མར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བྱེ་བྲག་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ནི་འཁྲིག་པའི་འདོད་ ཆགས་སོ།།དེ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། ན་ལེ་ཤམ་གྱི་བཏུང་བ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ་འདྲའོ། །རྟག་ཏུ་མེད་པར་གཟུགས་མེད་པའོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འདོད་པ་ནི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་དོན་གྱི་སྡེ་ཚན་དང་མཐུན་ བ་དག་ལས།།ཞིང་དངོས་དབྱིག་དང་བ་ལང་དང་། །རྟ་དང་ནོར་བུ་གདུབ་ཀོར་དང་། །བུད་མེད་བྲན་གྱི་མདངས་ངན་ལ། །སྟོབས་མེད་པའམ་སྟོབས་ལྡན་པའི། །མི་གང་མངོན་པར་ཆགས་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཟག་པས་ནོན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ། གལ་ ཏེ་ཟས་དང་སྐོམ་དང་དེ་བཞིན་རོ་དག་གི་།འདོད་པ་དེ་ལ་ཁྱོད་ཡིད་དགའ་བར་མི་བྱེད་པ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ཡིན་པ་ལས་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ན་གཟུགས་མེད་པས་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ མ་བཞིན་ནོ།།ཐབས་དང་བཅས་པས་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱའོ།

从具有四种中产生四种事物。从声闻的解说和世尊所说中也是一种。从大乘道中是两种事物，这些也都按次第配合。
关于眷属受用是八种眷属，八种眷属是为五种主要而安立，即为种姓、财富、苦行、受用和离贪欲。
其中种姓有两种，因为有时在世间尊崇王族，有时尊崇婆罗门。财富是指长者。苦行是指沙门。受用有三种，因为是地上、顶峰和无量宫殿中所住者的最胜。其中离贪欲是指梵天。
'聚集与诸蕴，时间相缘等，善等诸分别，智者事物末'，这是总摄偈颂。
从论中'首先色聚集'等，'其中心与心所蕴'等，'其中三时安立如何'等，'生老住无常如何安立'等，'缘有四种'等，'善不善无记所说的差别如何'等，'其中六识蕴的五法自性、所依、所缘、助伴、作业，以此摄集蕴善巧'等，这些都按次第配合。
瑜伽师地论意地分别解说完毕。
有寻有伺地是什么？无寻唯伺地是什么？无寻无伺地是什么？
为什么这三种合为一类？因为在界等安立中，即使在一界中也有混杂存在。在如理作意安立等中，也因为义的差别有共同基础，因为无法区分差别。
界有三种：欲界、色界、无色界。欲是指淫欲。具有此欲的界是欲界，如那梨迦酒。色界也是如此。永远无色是无色界。因为具有彼而得名，如前所述。
或者，欲是指田地等，如义品相应中所说：'于田物财及牛马，珠宝环钏及妇女，奴婢容色无力者，或具力者起贪著，彼为漏所覆。'
同样也说：'若于饮食及诸味，其欲于彼心不喜。'
具有色和具有等至的界，因省略中间词而成。因为彼处无色故称无色，余如前述。
有方便断除萨迦耶见无漏界无戏论，是指具有道的涅槃。

 །འབའ་ཞིག་གིས་དེ་བསྒོམས་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྒོམ་པ་ནི་མང་མོད་ཀྱི་དེ་བདག་པོར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་བཞིན་དུ་དེར་གཉིས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྐྱེ་བ་ནི་མང་མོད་ཀྱི་དེ་དག་གི་ནང་གི་འགའ་ཞིག་གིས་ཕུལ་དུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཁྲུན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མན་ངག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ རྣམས་ཀྱི་མན་ངག་གི་སྟོབས་ལས་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་འབྱིན་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་དོན་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།ཡང་དོན་གཞན་མན་ངག་གི་ཁྱད་པར་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ། མན་ངག་གི་ཁྱད་པར་ནི་ཉེས་པར་གནས་ པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཕགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་གལ་ཏེ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ན་ས་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། །དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ནའོ།།ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། དེ་ནི་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ས་པའི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ས་འོག་མ་པའི་དགེ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད།གལ་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དགོས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །རང་གི་ས་པའི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་ བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུས་སྨྲས་ཏེ།འོན་ཀྱང་དེ་ནི་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་ནི་ཁ་ཅིག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ས་འོག་མ་པའི་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཟེར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་བརྒྱད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པའི་མི་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དཔེར་ན་ཟླ་བ་ བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་བདེ་བ་མི་སྦྱིན་མི་སྟེར་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གནས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དུད་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུད་དེ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་དགས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དེ་ན་སིམ་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་དོན་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །ལྷ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུང་མ་ངན་མ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ། །འོག་ནས་དེ་དག་ནི་ལྷ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་ པ་མ་ཡིན་པས་ལྷ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རབ་མཆོག་དག་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྩེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྩེད་མོས་རྩེ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

仅仅修习那个就能获得大梵天果位这句话是说，虽然修习殊胜禅定的人很多，但因为成为其主人，就像转轮王一样，因此不会出现两个。有些人说，虽然转生的人很多，但其中有些人因为殊胜修习而获得了殊胜功德等特殊成就。
所谓'依靠教授作意的殊胜'是说，瑜伽师们依靠教授的力量，进入寻伺等三种状态，缘取义相，由修习而生起的语言本身就是作意的殊胜。另外其他含义是依靠教授的殊胜和作意的殊胜，教授的殊胜是与住于过失所生的诸识相应，因为彼处无彼等故。
其他眼识等则因为意识殊胜的缘故而有彼等。如此下文也说:'如果现前眼等诸识具有寻伺，那么该地如何成为无寻无伺呢?'因为有此说故。
所谓'生于彼处者'是说，生于第二禅等处的众生有'礼敬佛陀'等识。有些人说，这既不应是下地的，因为是善法故；也不是自地的，因为已离寻伺贪著故。对此，现前下地善法有何不合理?
如果说因为无意义，那么将现前其意义，如同无覆无记法一样。对于所说的'也不是自地的，因为已离贪著故'，有些人说:'谁说这是等至果?而是由修习所生，如同欲界虽然具有寻伺，但也可以成为无寻无伺一样，虽是自地也无过失。'
关于'断'字，有些人说是因为已断，如同'离贪'之词。又有些人说只是下地的，'断'字是因为断除了欲贪，而非断除自性。
'其余如前'是说无寻唯伺地等。关于'八大地狱处'，所谓'地狱'是指受贬斥的众生，他们所住之处也用此名称，如同月亮一样。
或者说，因为不给予不施与生于彼处者福德安乐，故称为地狱众生，因为是处所，所以称为地狱处。'旁生'是因为弯曲而行。'饿鬼'是因为获得极大饥饿痛苦的缘故。
或者说是因为无有安乐满足之义。'非天'是指受贬斥的天众，如同说'恶妻'一样。下文说:'彼等虽是天，但不如实受持天法而住，故称非天。'
'诸天'是因为享受最胜受用，以及以等至游戏。或者也可以根据情况说是因为游戏嬉戏等。

 །མི་རྣམས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཤེད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་དངོས་པོ་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དེ་དག་གིས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་རྗོད་པར་བྱེད་པས་ན་མི་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དག་གི་རིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་ལྷ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སུམ་ ཅུ་རྩ་གསུམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་མིང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་དེ་དག་གི་སྡེ་ཚན་གྱི་གྲངས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ན་རེ་ནོར་ལྷ་བརྒྱད་དང་། ཉི་ མ་བཅུ་གཉིས་དང་།དྲག་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་། ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཡོད་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཐབ་བྲལ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་དེ་དག་ལ་མེལ་ཚེའི་ཐུན་རེ་རེ་ཞིང་བྱའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟོག་པ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་ལྡན་རྣམས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་དགའ་བདེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕྲུལ་དགའ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་སྤྲུལ་ནས་དགའ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་གིས་སྤྲུལ་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་བརྟན་མཽད་གལ་གྱི་བུས་ཇི་སྐད་ངས་སེམས་ཅན་ འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་ཏེ་མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཁུངས་བསྟན་པའོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།གལ་ཏེ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ན་འོ་ན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་འབྲས་བུ་གནས་གཞན་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གྲོང་དང་ལས་དགོན་པའི་གནས་ བཞིན་དུ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་གང་དུ་དེ་བསྒོམས་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།འོ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གྱུར་པས་དེའི་འབྲས་བུས་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ། བསམ་གཏན་བཞིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོར་འདུས་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཚེ་དང་ལུས་དང་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལྟར་ན་ཚངས་པའི་མདུན་ན འདོན་རྣམས་ཀྱང་ཚངས་རིས་རྣམས་ལས་ཚེ་དང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་སྡིག་པའི་ཆོས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་སྡིག་པའི་ ཆོས་སྤོང་བ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོད་ཆུང་ལ་སོགས་པ་གོང་མ་ནི་མེད་དེ། སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་འཕེལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་བདེ་བའི་སྙིང་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དགེ་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལས་ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ནས་གསུམ་མོ། །ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ནས་ལྔའོ། །གཉི་ག་ལ་མི་གནས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི་ གཅིག་གོ།།ཡང་ན་མ་དག་པ་དང་དག་པ་དང་འདྲེས་པ་དང་དག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚངས་རིས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིས་ནི་ཚོགས་ལ་བྱ་སྟེ་ཚངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིས་ནི། ཚངས་པའི་འཁོར་རོ། །དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཚངས་རིས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་དབྱུག་པ་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ།

所谓'人'是从精血所生，因为是应当追求的实体。或者因为他们能诵说于具有闻法者的心中，故称为'人'。
所谓'四大天王众'，是大王之众，因为是他们的天神。
三十三天中所住的众天，这些也是从正法念处等中所说。或者随顺世间名称，他们的部类数目有三十三，因为世间人说有八财神、十二日神、十一忿怒神和二个星宿子的部类。
所谓'离诤天众'，如经中所说：'每一更次都有鸟王们宣说无争'。
所谓'兜率天众'，是因为获得喜乐的欢喜。
所谓'化乐天众'，是因为变化欲境而显示欢喜。
所谓'他化自在天众'，是因为能主宰他人所化的境界。
如长老目犍连所说：'我见有众生燃烧、极燃烧、遍燃烧成为一团火焰'等，这是因为在王舍城的虚空中所见而引证。
关于'修习小、中、大初禅'等，如果大梵天也是初禅的果报，那么殊胜禅定的果报是什么呢？其果报是在其他处所最胜功德中，唯属于大梵天众，如同村落与阿兰若处所一样成就，若修习此禅则会转生为大梵天等。
那么，既然超胜初禅，其果报应当获得其他果位，为何不成为二禅地呢？因为在四禅的建立中摄属于初禅，故因不成立。若说因寿量、身量、断除等果报差别，殊胜禅定异于初禅，如此则梵辅天众也因与梵众天在寿量、身量等有差别，就不应成为初禅果报。
色界的建立中，生于初禅者称为'梵天众'，是因为远离恶法，因为他们行持断除恶法。上地的少光天等则无此称谓，因为已经断除。二禅是以'光明'增长而区分。三禅是以'善'即乐的精髓而区分，因为极为寂静故称为'善'。
四禅是以色界中最胜功德而区分。这些从趣入方面而言有三种，从退转方面而言有五种，从二者皆不住方面而言有一种。
或者从不清净、清净、混合清净而言如前所说。其中所谓'梵众'，'众'是指群体，梵天之众即梵天眷属。因有此故称为'梵众'，如同称'持杖者'一样。

།ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པར་གྱུར་པས་ན་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཚངས་ཆེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པ་ཕལ་དག་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །འོད་ ཆུང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འོད་ཀྱི་ཁྱོན་དང་གསལ་བ་དག་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་།ཁྱོན་ཙམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། ཀུན་ནས་གསལ་བའི་དོན་གྱིས་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དགེ་ཆུང་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།སྤྲིན་མེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་གནས་གཞན་བསམ་གཏན་ལས་བྱུང་བ་སྤྲིན་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསོད་ནམས་སྐྱེས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བྱམས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་བསོད་ནམས་མཆོག་གི་སྐྱེས་པ་ལ་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ཆེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་བསྒོམ་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་ཆུང་ཞིང་མི་བརྟན་པ་ལ་བྱའོ། །མི་གདུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྱ་ནོམ་སྣང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་བདེ་ བ་ལ་སྣང་བར་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མིན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཆུ་ཞེང་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་གང་གི་འོག་ཏུའང་གྱུར་བའི་ཕྱིར་འོག་མིན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་ ཕྱུག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་ན་གནས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡུལ་ན་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་དེ་དག་གི་གོང་མ་དང་ འོག་མ་ཡང་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་གནས་གཞན་བཞི་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་སྣོད་ན་ཡོད་དེ།སྣོད་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་གཟུགས་མེད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ གནས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་གནས་བརྟན་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེའི་དྲིན་ཡིན་ཏེ། གནས་གཞན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་ན་གནས་གཞན་ཅི་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་མགུར་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ ལ་བརྩད་པར་མི་ནུས་སོ།།མདོའི་ཁུངས་ཀྱང་གསལ་བར་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཡང་གསལ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དྲང་བ་ཡིན་གྲང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩི་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉི་མའི་འགྲོས་ལས་ཡོངས་སུ་བགྲང་བའོ། །ཚངས་ རིས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ལ་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་བའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་བགྲང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསྐལ་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་རྣམས་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ ནི་རོར་གྱུར་ཏེ་འདུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།།རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་རྣམས་ནི་འཆི་འཕོ་དང་ལྟུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་པའི་མཚོན་ཆ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་དག་གིས་གཅིག་ལ་གཅིག་སྣུན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱང་རིང་བ་ལ་ནི་མདའ་གཞུ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་ཐག་ཉེ་བ་ལ་ནི་མདུང་ཐུང་རྣམས་སོ།

'梵天前诵者'是指在梵天前诵经的人，故称为'梵天前诵者'。'大梵天'是指比普通梵天更为殊胜，故称为'大梵天'。'少光'等是指光明范围和光明程度较小的缘故，以及仅有范围的缘故，和完全光明的意义有两种的缘故，按顺序配对。'少净'等也同样配对。'无云'是指他们的住处是由禅定所生，没有如云一般的其他东西的缘故。'福生'是指以殊胜慈心而生的最上福德。'广果'是指是最上果报的缘故。'无烦'是指修习禅定较少的缘故，是有漏且微小不稳固的禅定。'无热'是指无有悔恨的缘故。'善现'是指身体寂静的缘故而显现安乐。'善见'是指见解极其清净的缘故。'色究竟'是指他们在广度等功德方面不居于任何之下的缘故，故称为'色究竟'。'大自在'是指获得法的自在的缘故。
'圆满修习十地后所生之处'是指那里是有漏的缘故。'或者也是无所有处'是指无色界众生没有处所的缘故。若问他们的上下如何可能，是因为众生的寿命等果报差别、离贪的差别、禅定的差别的缘故。
'无色界是四种处所'，有些人说无色界在器世间中，因为器世间是由一切众生共同业力所成就的缘故。众生是无色的，因为是离开色想的禅定果报的缘故。因此说'或者也是无所有处'。这是上座部大众部的恩德，因为是处所安立的场合，又因为说'或者也是无所有处'，我们无法争辩。经典依据也明显显示，在这里也明显，何必引用其他。
'人间五十年是四大天王天的一日一夜'是为了便于计算而依据太阳运行来计数。'梵众天众生的寿量是以二十中劫为一劫来计算的一劫'是为了平均计算。'一劫'这个词是因为经典中所说的缘故。
'其中人类、畜生、饿鬼的身体会变成尸体'是就生存状态而言，因为化生者没有这种情况。'诸天经历死亡和堕落的痛苦'是指欲界诸天。'因业力而生的各种武器相继出现，彼此互相伤害'中，'相继出现'是指对远处用弓箭，对近处用短矛。

 །ཤིན་ཏུ་ཐག་ཉེ་བའི་བར་དག་ལ་ནི་ཆུ་གྲི་རྣམས་སོ། །དེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལྕགས་ཀྱི་ས་གཞི་ ལ་ཀུན་ཏུ་གཅོད་ཅིང་ཀུན་ཏུ་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་།གཤེག་པར་བྱེད་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་བྱེད་པ་སྟེ་གཉིས་ཀྱང་ཁམ་བུ་དང་དུམ་བུ་དུམ་བུར་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བ་ཚ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འབར་བ་དག་གིས་རྡུང་ཞིང་ཀུན་ཏུ་རྡུང་ལ་དམྱལ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་དམྱལ་ ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དམྱལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ལུས་འཐག་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་དག་དེ་ན་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་སྐབས་ཀྱང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་འདུལ་བ་ལས་སྤང་བ་བྱས་ནས་ཆོས་གོས་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ ལྟ་བུའོ།།འོན་ཀྱང་བདག་ཅག་ནི་བཀྲེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་འདིའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །ལྷག་མ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་འདྲ་བ་ཡིན་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་མདོ་ལས་དཔལ་ལྡན་གྱིས་དྲིས་པ་ན་མཽད་གལ་གྱི་བུས་ རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔལ་ལྡན་གྱིས་བཙུན་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་དང་སྔ་དྲོ་བདག་ཤམ་ཐབས་དང་ཆོས་གོས་བགོས་ཏེ་ལྷུང་བཟེད་ཐོགས་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལས་བབས་པ་དང་།དེ་ནས་བཙུན་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་ ཤིག་ན་འཛུམ་པ་མཛད་པར་གྱུར་ན།བཙུན་པ་འཛུམ་པ་མཛད་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་གང་ལགས། རྐྱེན་ནི་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དཔལ་ལྡན་ཁོ་བོས་སེམས་ཅན་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཉམ་ཐག་པའི་ང་རོས་ངུ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་དྲག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་སྟེང་གི་ནམ་ མཁའ་ལས་འོང་བ་མཐོང་ངོ་།།མཐོང་ནས་ཀྱང་ཁོ་བོ་འདི་སྙམ་དུ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན། དེ་ལྟ་བུའི་གནོད་སྦྱིན། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཐོབ་པ། དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སེམས་སོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ བཀའ་སྩལ་པ།དགེ་སློང་དག་ངའི་ཉན་ཐོས་མིག་ཏུ་གྱུར་པ་གནས་པ་ནི་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་སློང་དག་སེམས་ཅན་དེ་ནི་སྔོན་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་འདི་ཉིད་ན་བ་ལང་གསོད་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ལོ་མང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ པ་དང་།མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་པའི་ཁྱད་པར་འདི་ཡིན་ཏེ། རུས་གོང་དྲི་མ་དག་ལ་བྱ་རོག་ལ་སོགས་པས་འཐོག་པ་དག་མཐོང་སྟེ། མི་དེ་ནི་བ་ལང་གསོད་པའི་སློབ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐལ་གོང་གི་སྟེང་དང་། ཁ་དང་སྣ་དག་ལ་བྱ་རོག་ལ་སོགས་པས་འཐོག་པ་ དེ་ནི་གསོད་པའི་གཤེད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ལྕགས་ཀྱི་དྲ་བ་འབར་བས་དཀྲིས་པ་དེ་ནི་ཉ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རླིག་པ་རྫ་མ་ཙམ་དེ་ནི་གཞལ་བླུགས་སྒྱུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ། །ལྕེས་ལྡག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་མཆུ་གཉིས་ལ་བལྡག་པར་ བྱེད་པའོ།།དྲི་ང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤ་རློན་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །དེ་ལ་མིར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ལས་བཟློག་པ་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ལྷའི་བུ་མོ་ རྣམས་པས་ལྷ་མ་མ་ཡིན་གྱི་བུ་མོ་རྣམས་མཆོག་ཡིན་པ་དང་།ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ལ་ཡང་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བདུད་རྩི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་དང་འགྲོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ནི་བདུད་རྩི་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ལྷ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།བདུད་རྩི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར། ཆེད་འགའ་མདོ་གཞན་ཁ་ཅིག་ལས་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པའི་བསྟན་པས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་སོ།

在极近的地方有水刀。那些水刀在铁地上切割分解那些众生，所谓切割分解就是分成两半，切成两段，也就是切成碎块和小块。
用炽热且猛烈燃烧的铁锤敲打、不断敲打、折磨、不断折磨，所谓折磨就是完全捣碎。他们在那里承受痛苦而无间断，'间断'是'有'的同义词，就如同律部中所说'做了忏悔后应当给予法衣'一样。
然而'我们饥饿'这句话是随顺这种想法而说的。其余统一归纳就是因为与铁的性质相似而法相一致。
就像经中目犍连回答吉祥天女的提问那样详细说明：吉祥天女问尊者大目犍连：'清晨我披上下衣和法衣，手持钵盂从灵鹫山下来到王舍城去化缘，这时尊者大目犍连在某处露出微笑。尊者微笑的因缘是什么？'
尊者回答：'具寿吉祥天女，我看见一个如楼房大小的众生，发出痛苦的哀号声，承受剧烈难忍的痛苦，从上空飞来。看见后我心想：这样的众生，这样的夜叉，获得这样的身体，承受这样的痛苦'等等广泛地说明。
然后世尊对比丘们说：'比丘们，我的声闻弟子成为眼目住世是很好的'等等。'比丘们，这个众生以前就在这王舍城做屠牛者，由于那个业的果报，多年'等等。
就是在那部经中所说的特殊情况是这样的：看见骨头上的污垢被乌鸦等啄食的是屠牛者的徒弟；同样，看见灰尘上面和口鼻被乌鸦等啄食的是刽子手；被燃烧的铁网缠绕的是渔夫；睾丸如瓶子大小的是用假斗量米的人等等。
所谓'舔舐'是用舌头反复舔两片嘴唇。'臭秽'是指生肉等的气味。
其中，转生为人的众生会感受这样的贫穷痛苦等等，这是与布施饮食等相反的果报，应当按顺序配对。
因为天女不如阿修罗女殊胜，对阿修罗来说天人的甘露最为殊胜，所以阿修罗为了那些阿修罗女而与阿修罗相处。阿修罗为了四种甘露而与天人相处。
所谓'四种甘露'是指蓝色等颜色的甘露。因此，有时在其他一些经中以不同趣类的教法来教导，如在《圣宝积经》等中所说。

 །དེ་དག་ནི་ལྷ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ བཙུན་པ་འདུས་བཟངས་ནི་དེ་དག་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་།མི་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཡི་དགས་ཡིན་པར་ངེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་དང་། བྱང་གི་ སྒྲ་མི་སྙན་དག་ན་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་ཀྱང་ཡི་དགས་ཉིད་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་མི་ལས་གཞན་པ་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་དགག་པ་བརྗོད་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འགལ་བ་ལ་ནི་དེའི་ཚེ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གང་ལས་ཀྱང་ལྷ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་སྡེ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་དབང་པོ་བཙུན་པ་འདི་དག་ནི་སྔོན་ནས་ལྷ་ལགས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དྲང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་དྲང་བར་གྱུར། གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ ལོ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཐགས་ཟངས་རིས་ནི་ཡི་དགས་མ་ཡིན་ཏེ། བདུད་རྩི་ཟིལ་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷ་མོ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་བུ་མོ་དག་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཟིལ་གྱིས་ གནོན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་།དེ་དག་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་བདག་གིར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། དེ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བ་དང་། དེར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་མང་པོ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བ་ དང་།དེ་དང་རིས་མཐུན་པའི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཉིས་ཀ་ལ་གྲགས་པའི་ལྷའི་བུ་རྣམས་དང་མདོག་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། ཆུ་ཞེང་དང་། དགའ་བ་དང་། རྩེད་མོ་དང་། མཐུ་དང་། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ་ཕྱོགས་ནི་དེ་ལྟའོ། །ཇི་ལྟར་ ཐགས་ཟངས་རིས་གནོད་སྦྱིན་ཡིན་པ་ལྟ་བར་དགོངས་དང་།ལྷ་མ་ཡིན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །བཙུན་པ་འདུས་བཟངས་ངེས་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་ལྷ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྷ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགོག་པར་བྱེད་ཅིང་། འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་ཀྱང་ལྷ་ཉིད་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། སུར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པས་སུ་ར་ནི་ལྷ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།དེ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་དབང་ཕྱུག་མེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དམུན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པ་ལ་དགག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ ན་བུ་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྨད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ངའི་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་དུ་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་དང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྩལ་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚ་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། ལྷག་པ་དང་། ཉི་ཚེའི་དམྱལ་བའི་བྱེ་བྲག་དག་ནའོ། །བདེ་བ་མྱོང་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བའི་དབང་དུ་བྱ་བས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ཡོད་དེ། གང་དག་དེར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཁོ་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་འདྲེས་པས་འདྲེས་མར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤེལ་མ་ཞེས་བྱའོ།

关于'他们就是天神'这句话，尊者众贤说，由于他们不会生起现证真谛，且归属于非人道，所以确定是饿鬼。对此，大多数人认为这是不定因，因为在色界、无色界和北俱卢洲虽然没有现证真谛，但也不是饿鬼。如果说非人就是除人以外的否定，这是不定因。如果是相违的话，那就是不成立，因为在任何经典中都没有说他们不是天神，相反在经典中有在世尊面前尊者们说'这些从前就是天神'的记载。这也不是需要解释的，因为没有任何经典的力量可以解释它。如果说是依靠比量的力量，那么这个本身就是好的比量。
他们不是饿鬼，因为享用甘露露水，与天女交合，天神享用他们的女儿，能胜过一些三十三天的天子等，能够降伏他们，能够占有他们的受用，与三十三天的受用相似，其中的众生享受众多快乐，与他们同类的一切也都与众所周知的天子们在色相、威力、广大、欢喜、游戏、神通、饮食等受用上相似。如同天神等，立场就是如此。
就像认为他们是夜叉一样，所有非天也是如此。尊者众贤仅仅用词源学来否定非天是天神，说'苏罗'(sura)是指具有自在，所以'苏罗'是天神，由于否定这个，所以称为'阿苏罗'(asura)，意思是没有这样的自在力，这种说法是极其愚昧的。'不如法安住于天法'是表示贬义的否定，比如虽然是儿子，但因为受到呵责而说'这不是我的儿子'一样，非天也是如此。
关于'有障'，有人说是业障和异熟障的结合。有人说是指虽然努力想要了知，但不能如实了知。其中'在四种地狱中'是指热地狱、寒地狱、孤独地狱和近边地狱等类别。'不感受快乐'，有人说是就异熟所生的快乐而言。有人说是就第六触处而言。世尊也说：'比丘们，有一种叫做第六触处的地狱，凡是生在那里的众生只会感受极大的痛苦。'由于外在所见生起的资具的苦乐混杂而显现为杂染，因为不是交替的，所以称为间杂。

 །རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་པོ་དག་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླེང་ གཞི་མཉན་ཡོད་ན་སྟེ།དགེ་སློང་དག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་ན་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྣ་བདུན་པོ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་དག་ལས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་ དག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་གསོ་སྦྱོང་གི་ཉི་མ་དེ་ཉིད་ལ་མགོ་དང་བཅས་པ་བཀྲུས་ཏེ་གསོ་སྦྱོང་བྱས་ནས།བློན་པོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་འདུག་པ་ན་ཤར་ཕྱོགས་ནས་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་རྩིབས་སྟོང་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚིག་ གིས་ལས་ཐམས་ཅད་པས་བྱས་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཕྱོགས་ལོགས་ན་བྱ་སྐྱིབས་ལྷམ་གྱི་ངོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ན་གླང་པོ་ཆེ་རབ་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་དའི་མདོག་འདྲ་ལ། དེའི་མགོ་བཟང་ཞིང་སྔོ་ལ་གཙུག་ལྷམ་བུ་ཆུ་གཤེར་གྱི་མདོག་ལྟར་དམར་བ་ ཞིག་གནས་ཏེ།དེ་ལ་འཁོར་གླང་པོ་ཆེ་བརྒྱ་སྟོང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚིག་གིས་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་རབ་བརྟན་བུ་ཐ་ཆུངས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་དོན་དུ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ལོགས་ན་རྟའི་རྒྱལ་པོ་སྤྲིན་གྱི་ཤུགས་ཅན་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ ཐ་ཆུངས་ཐམས་ཅད་སྔོན་ལ་མགོ་ནག་པ་ཡང་གཏོད་པར་བྱེད་དོ།།ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཀླུ་རྣམས་སམ་རྒྱལ་པོ་བཞིས་སྟེར་བར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་ན་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་གཟུགས་བཟང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ།།ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་དང་ལོ་མ་གཞོན་ནུ་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཅུར་ཁྱད་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡོང་པོའི་སྦོམས་སུ་ཡང་དཔག་ཚད་ཉི་ཤུ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཐད་ཀར་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཡོད་དོ། །ལོགས་ན་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུར་ ངད་ལྡང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལ་ལ་དག་ཇི་ལྟར་ན་དྲི་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྲོ། འདི་ན་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཅི་ཁྱོད་ཀྱིས་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་ངམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དཔེར་ན་དེ་ ན་མ་བརྡུངས་པར་ཡང་སྒྲ་འབྱུང་བ་ལ་འདི་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་དེ་དང་འདིའི་རྣམ་པར་འབྱོར་པའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དྲི་ཡང་སྲིད་དོ། །འོ་ན་མདོ་སྡེ་ལས་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ནི་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་མི་འགྲོའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ ནི་འདི་ན་གྲགས་པའི་དྲི་ལས་དགོངས་ཏེ།གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དབྱར་ཟླ་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་མེ་ཏོག་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དག་ན་ནི་ཤིང་ལྗོན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདུད་རྩི་ནི་མེད་དོ། །རྟག་ཏུ་མེ་ཏོག་མན་དཱ་ར་བས་པུས་ནུབ་ཙམ་དུ་ཁེབས་པར་ འདུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་པའི་པུས་མོ་ལ་བྱའོ།།ཞི་བའི་བདེ་བ་ཅན་མི་གཡོ་བ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དེ་ནི་ཞི་བའི་བདེ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གཉི་ག་འགགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལུས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་དུ་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་གོང་མ་རྣམས་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལས་རྣམས་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་བསྐྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །དགང་བ་ལ་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུང་བར་བྱེད་པའི་གཞུ་ལ་བྱའོ།

关于七宝的出现，应当如经中所说而述说，这是在舍卫城的缘起：'诸比丘，若转轮王出世，七宝将现于世间。何为七宝？即是轮宝等'，如诸经中广说者，今当略说。
诸比丘，转轮王于十五日布萨之日，沐浴头身，行布萨法，与众大臣围绕而坐时，从东方出现千辐等具足之轮宝。此轮宝乃帝释之言教所造作，由大王等示现于王。
如是于北方鸟翼靴边处，有名为坚固之大象，其色如白莲花，头部端严青色，顶髻如湿润之红色。其象有百千眷属象，彼等亦皆如是。尔时，以帝释之言，遣送象王坚固之幼子为转轮王。
如是于西方有马王云力，亦如前述，先遣送一切黑头幼马。
宝珠则由诸龙或四大王天赐予。诸比丘，若转轮王出世，妙色女宝等亦将现于世间。
如是余者亦当说其出现，此即所说。
枝叶及新叶延伸八十由旬，其树干粗细有二十由旬，因此直径有百由旬。
于四周五十由旬散发香气。有人问：'香气如何能逆风飘散？'何故不能？因为未见到故。若尔，汝见无色界耶？佛陀是量。
又如彼处不击亦有声出，此非如是。又如彼此殊胜差别不同，如是由业力差别成就故，香亦有是理。
若问：'经中说花香不能逆风飘散，如何解释？'此是就世间所知之香而言。
所说四个月夏季，是因其时花开故。北俱卢洲有如是树，称为如意树，但无甘露。
常有曼陀罗花覆盖及膝，此指此地之膝。
所说'享受寂静安乐不动'，因乐苦寂灭故，彼等持为寂静安乐，故说不动，以二者灭尽而区分故。
所说'如何身成为苦器'，是指虽无上述诸因，但唯由诸业生起与苦相应之身。
关于'致力于张弓'，张弓是指使之适用之弓。

 །དེ་ལ འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ནོར་བདུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འབྲས་བུ་ནི་རྟོགས་ནས་དད་པ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་དགྱེས་ པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་དང་།དེ་ལས་བྱུང་བ་མ་ངེས་པ་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་ནི་ཐོས་པ་དང་གོང་མ་དག་གོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་ བདེ་བ་ལས་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ལས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཤིན་ཏུ་དམའ་བ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པའི་དུས་ན་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་མི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ ཀུན་ནས་སློང་བ་ལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚེ་འདི་ལ་ཡང་མི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཆུང་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ས་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དམན་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ན་ཕྱིས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་གཉི་ག་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ན་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བའོ། །སྲུང་བ་ན་ཚེ་འདི་ལ་རྒྱལ པོ་རྣམས་སམ་ཆོམ་རྐུན་རྣམས་ལ་སོགས་པས་གཅད་དུ་རུང་བ་དང་།ཚེ་ཕྱི་མར་ཡང་འདི་ནས་བླངས་ནས་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྤྱད་ན་ཚེ་འདི་ལ་བསྟེན་ན་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། འཐབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ན་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྡུག་ བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེར་དོགས་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།བསྲུངས་ན་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའོ། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། སྒྲུབ་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྲུང་བ་དང་། །སྤྱད་དང་བསྲུང་བའི་བྱེ་བྲག་ལས། །དུས་ལྔ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ། །དབྱེ་བས་དེ་དག་གཉིས་གཉིས་སོ། །འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་ནང་གི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འབྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ནི། བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ངེས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ གཉིས་ནི་ཚིག་གཅིག་ཏུ་བསྡུའོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་བདེ་བ་ཡིད་ལ་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྨྲས་མ་ཐག་པ་ལྔ་པོ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བདེན་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་པོ་དག་གིས་སྟོན་ཏེ།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་མདོ་ལས། བདུད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་བདུད་སྡིག་ཅན་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལེགས་འབྱོར་གྱི་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟ་བར་བདུད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

关于从圣财中生起的快乐，所谓七圣财，是从果、因和证悟三个方面来建立的。果是信解、圣者欢喜的戒律以及由此产生的不定法。因是闻法和上进。证悟是智慧的本体。虽未获得果位，但由于与之相顺，故而建立这些。
所谓从圣财中生起的快乐较非圣财生起的快乐有十五种殊胜，是说非圣财生起的快乐远远低劣于圣财生起的快乐，因为一切都有过失。在修行时对后世也是不可取的，因为会引发不善行为。对现世也是不可取的，因为具有喜好过失的特性。即使有人不喜好过失，也因本性微小、非一切时、非一切地这三种低劣性而极为低劣。
在受用时，后来不能获得非圣二种财富，在现世受用时会穷尽而终结。在守护时，现世会被国王或盗贼等夺取，来世也不能带走。在享用时，现世依止时无有知足，会引发争斗等和疾病等，对后世也会产生痛苦，因为会成为担忧未来痛苦的基础。
在保护时，现世会被颠倒见解迷惑，后世也不能脱离痛苦。总结偈颂：'修行与受用护持，享用保护之差别，现世与后世五时，分别各有其二种。'应当说明圣财所生与此相反。
圣财所生依内缘故是一切时，这是依教而言，因为生起的刹那依正确作意而定。法受用安乐圆满的理由是：已降伏魔众和对论者，因此这二者合为一句。
关于贪欲者们认为欲乐是心乐之处，具有贪著等，与前述五种相反。所谓相续性是指未离贪者，因为随分别而行。所谓又会退转是指已离贪者。所谓真实安乐是不圆满的，因为是出世间的。所谓具有魔众和对论者，是以如幻等六境来说明，如《六处经》中所说：'魔即是彼，恶魔亦是彼。'同样在《善成就经》中说：'如众生般，魔亦如是。'

 ། མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གང་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་དགའ་བ་ཡང་ཡོད། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་བ་ཡང་ཡོད། ཟང་ཟིང་མེད་པས་ཀྱང་ཆེས་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་བ་ཡང་མེད་དོ། །བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡང་དེ བཞིན་ཏེ།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་བས་ཆེས་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ ལྡན་པ་དག་དང་།འདི་ལ་དགེ་སློང་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པའོ། །གནས་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཟས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདེ་ བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང་ཟས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཞེས་གང་སྨོས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱིས་ནི་ཕ་དང་མའི་ཕྲག་པའམ་པང་པར་བྱིས་པ་ལོ་ལྔ་ལོན་པ་ལྟ་བུ་རྫུས་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བའི་དོན་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། མིག་སྨན་ཐུར་མ་གསར་བྲིས་ ལྟར།།རུས་པའི་རྒྱན་རྣམས་བརྒྱན་བྱས་ཤིང་། །ཕ་རོལ་ཚོར་བར་མི་བྱེད་པའི། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་རྨོངས་པས་ཁྱབ། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བར་དོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་ པ་སྐྱེ་བ་གསུམ་དང་།བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གསུམ་ཁོ་ནར་ཟད་ལ་མང་དུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་འདྲིའོ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་གནས་པས་དྲན་པ་བརྗེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟས་ཀྱི་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཀྲེས་པས་འཆིའོ། །གཅིག་ ལ་གཅིག་མིག་གིས་མིག་ཚུགས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕྲག་དོག་གིས་སོ།།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ལ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་ན། དེ་ལ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྔ་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རང་གི་ས་བོན་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ནི་འབྲས་བུ་བས་སྔ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟེན་ནས ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོའི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སོ།།ཕྲད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ལ་བྱའི་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་གཟུགས་ཅན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如经中所详细宣说般应当了知，即是说比丘有伴随物质的喜，也有无物质的喜，也有比无物质更加无物质的喜。乐、舍、解脱也是如此。依靠五欲功德而生起的喜，那就是伴随物质的。圆满成就并安住于初禅的，那就是无物质的。二禅的那个，就是比无物质更加无物质的。
同样，乐也有三种，即五欲功德、初禅和二禅的。同样，舍也有五欲功德、初禅和二禅的。同样，解脱也有与色、无色相应的，以及'于此比丘心从贪欲解脱'等第三种。
所谓安住之乐，是因为安住本身极为寂静的缘故。其中对食物受用和享用的安立是这样的，即如所说的乐受、苦受和食物受用等，应当如是配合理解。
四大天王众天以五岁小孩的形态化生于父母肩上或怀中这句话中，'形态'是相似的意思，如同所说：'如同眼药棒和新画，以骨饰装饰，不为他人所觉知，愚痴遍及诸童子。'
其中所说'安立生起疑虑'，应当配合理解为界施设安立的六种分类。若问为何将欲生、乐生各安立为三种，是因为思考为何仅仅是三种而不作更多安立而提问。
他们如是安住则会忘失正念，这是指对饮食，因此会饿死。互相以眼睛凝视观察，是指互相嫉妒。所谓诸根圆满，是因为一切都是欲望的缘故。所谓诸根成熟，是因为了知言说的缘故。
将论典假立的存在和胜义谛存在的因安立合而为一，将宣说十种因，因此，若问什么是因的特征，即说'前有者'等。所谓自种子即是前有者，是因为种子在果之前的缘故。所谓依靠，是依靠主要缘的缘故。所谓接触，仅仅是指接触而已，并非反复作用。所谓有色依处，是指眼等的四大种，因为是眼等及其识的所依处的缘故。

།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་བརྗོད་ཅེ་ན། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་རྣམས་མི་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས། ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་གང་ཞེ་ན། མཚམས་མེད་པ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཤིང་འདོད་པ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་པ་ལ་ངེས་ཤིང་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡང་ཡོད་པ་ན་དེ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དོན་གང་རང་ལ་ངེས་ན་གཞན་ལ་ཡང་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོ་ཤེས་པ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོའི་གནས་ནི་སྔོན་བྱུང་བ་སྦྱོར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བསྟན་གྱི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཟས་རྣམ་པ་བཞི་དང་ཕྲད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྔོན་བྱུང་བ་ཉིད་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ཡོད་ན་བསགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྨོས་ན། ནུས་པ་མེད་པ་ནུས་པ་ཡོད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ན་བརྟ་བ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འཚོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བརྟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འཚོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཉེ་བར་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རང་གི་ས་བོན་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ ལ།བྱེད་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པར་ཆོས་དེའི་ས་བོན་ནི་བྱེད་པའི་ས་བོན་ནོ། །ཆོས་དེ་ཉིད་གནས་ཏེ་གང་གི་ཚེ་བྱེད་པའི་ཆོས་གཞན་འབྱུང་བ་ན་བྱེད་པའི་ས་བོན་ནི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རང་གི་བྱེད་པ་ཡོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལས་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་དོ། །མིག་གི་ ལས་ནི་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཁ་ཅིག་ན་རེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ན་མིག་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། རབ་ཏུ་གསལ་བ་དེ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེད་པ་དང་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཚུངས་པའི་མིག་དེ་ཉིད་ལྟ་བ་ ཡང་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་གྱི། དེ་དག་དང་མཚུངས་པའི་མིག་ནི་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་དེའི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་གཞི་གཉིས་འདྲེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོ་ ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱུའི་གནས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཅིག་ཁོ་ནས་དེ་དག་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ནི་གོང་ཁོ་ནར་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་མ་སྨོས་སོ། །རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་ པའི་རྒྱུ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་དེ་ལ་བརྡའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒྲ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་ཞིང་འཇུག་པ་སྟེ།སྒྲ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སྒྲ་དག་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རྟེན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ནི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རྩུབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་གནས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

如果问涅槃有什么作用，为何说其因？为了获得而说因，并非为了生起而说因，有何过失？因即是断除种子，因为是使身体远离烦恼。不邪恶业际是指不造作无间业，如《五分》经中说：'何为邪恶业际？即五无间业'。所说'先前已有欲求'是指对所知之事确定并欲求成就，当其成就时，因为能使自己确定的义理也令他人理解。
'先前已有工巧'是指工巧处仅是运用先前已有的，而非产生先前未有的。因此用'成就'之词表示，而非用'生起'之词。由此，此处'生'与'成就'有此差别。'遇四种食'等也是使先前已有者存续的因。这也是成就，如此，当有异熟所生相续时，会从积集产生相续。
若不说'住'字，则无力者成为有力，因为是成就，稳固也将成就，因此说'住'字。'活命'和'稳固'二者是解释。'活命'是指无害积集，'稳固'是指利益积集。
若问作何法？'先前已有自种子'是指，作为所作基础的法，其种子即是能作种子。彼法安住时，当其他能作法生起时，能作种子即是自体。'有自作用'即解释为'作自业'。
'眼的作用是见'，有人说：当眼识生起时，眼与明净同时生起，彼明净令眼识生起运作，因此是作用和见的因。又有人说：相应的眼既是见又是作用，与彼等相应的眼是运作于彼。若如此则不应说是运作于彼，因为运作是作用，所运作的不是其作用，否则事物与基础会混淆。
'此十五者是因处'，对缘和果也应如是说。仅以一者表示彼等，因为已在上文说过故未说。'随后假立因'是指能随后假立的因，彼随后假立因即是以随顺假立对境的语言来激发运作，彼等语言即是因。
若问是否随后假立本身就是因？即便如此，因为它就是如此形态，所以语言是因。因为是彼等所依，语句是处所，如说粗糙性等的处所是地等。

 །ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་ཀྱང་སྒྲ་དག་གི་གནས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྲ་མ་ཡིན་ ཏེ།སྐྱེས་བུའི་གྲག་པ་ཙམ་ཡང་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་དོན་དུ་འཇུག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་སུམ་མམ་བརྒྱུད་པ་ཡིན་པས་ན་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ལྟོས་པའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདུན་པ་སྐྱེས་ནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་སྤྱོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་རྒྱུའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཏེ་བདག་ པོའི་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འཕེན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འཇོག་པ་སྟེ། དེའི་བག་ཆགས་བསྒོ་བའི་གནས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་བག་ཆགས་ནི་གནས་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ།།མང་པོ་ཚིག་ཏུ་བྱས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྒྱུད་བཞིན་དུ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་བག་ཆགས་རྣམས་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་གསོས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རྒུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་དུ་ཕྱི་རོལ་རྣམས་མངོན་པར་འགྱུར་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རྒུད་པར་འགྱུར་རོ།།རླན་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པས་ དེ་མ་ཐག་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པ་སྐྱེད་པ་སྟེ།མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ནི་ས་བོན་ནོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁུངས་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་བརྙན་པའི་ས་བོན་དེ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་ནས་ འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་བྱ་སྟེ།ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རམ། འགགས་པའི་ཚེ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཕྲད་ནས་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དེ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དག་ཏུ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གོ་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ།།བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མིག་གི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གཡོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་ སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་རང་གི་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་སྟེ།དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་གནས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ་དེའི་དབང་གིས་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་དང་། དམན་པ་དག་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་ན་ནི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།

虽然是无差别的，但是由于有安立的差别的缘故。同样，语句也是声音的所依。如是一切语句并非声音，因为仅仅是人的名声也是语句的缘故。关于'以语句如何见到'等，'以语句'是指随顺约定的声音。其中依靠经验因的所依而安立所依因，即为了安乐而趣入和为了断除痛苦而趣入的一切，都是现量或间接的，因此唯依这二者而安立所依因。由于是所依故为所依。由于彼即是因故称为所依因。
若问：如何是果即是因？由于是极为相应的缘故，因为生起欲求后从一个到一个相续而有行为的缘故。寻求等是彼因的行为。其中依靠习气因的所依，'习气'是指有支的习气，即增上缘的自性。关于'安立能引因'，'能引因'是指安立为能生果的有份，彼习气熏习的所依是因。又由于是依习气而生起，故习气是所依。
'诸行'是指由造作而生的阿赖耶识。说为复数，有人说是因为如相续般众多的缘故。又有人说是因为执持诸习气的缘故。'遍熏习'是指增长习气。由于彼之力故，外在诸事物也成为圆满和衰败，即由于内在诸行受用的缘故，外在诸法显现，因此依彼力而成为圆满和衰败。
'具润种子'是指由有而能生起紧接的果的能力，言说的习气即是种子。如所说'现前成就因是爱'，这是典据，因为彼润泽的种子即是现前成就因的缘故。'接触已灭'是指等无间缘，由于是近用的缘故，或有人说是在灭时的缘故。其他人说'接触已灭'也是指境和根等的差别。如是则'如是'之声将难以理解。
'作用'是指眼等的行为，因为并非一切眼境都能生识的缘故。'士夫作用'是指为获得境而运动。'执持因'是指由彼等执持则从自种生果，彼等即是执持，彼等也是所依，如前所说。关于'由见真实而执持'，'见真实'是指智慧，由彼执持是指与彼相应，依彼力其余诸法也将趣入。'殊胜者'是指平等和低劣者若自然趣入则非殊胜因。

 །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འདྲེན་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་བརྒྱུད་པ་ལས་བསམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སུ་ལ་འཇིགས་པ་ན་བསམ་པ་དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད། གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ གིས་རིང་བ་རྣམ་པ་བཞི་བརྟགས་པས་འཇིགས་སོ་ཞེ་ན།འོ་ན་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་དག་གིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་དྲངས་མ་ཐག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྟགས་པའི་འཇིགས་པས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་པའི་བསམ་པ་གཏོང་ བར་མི་བྱེད།དེ་ལྟ་བས་ན་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་བསྒོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མཐོང་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མ་མོ་ལ་ལྟོས་ཤིག་དང་། དེ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡང་འདྲེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྔར་ནི་འདུས་བྱས་སྐྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་མཐུ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པ་ མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་སོ་སོར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཚོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་རྫས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མཐུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་མིག་ལས་ཀྱང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བྱའི་རྒྱུ་ལ་ནི་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱ་བ་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ རྒྱུ་དང་འདིའི་བྱེ་བྲག་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རྒྱུ་མཐའ་དག་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་སྟོབས་ཀྱིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདི་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ ཚོགས་པ་དང་འཐོབ་པའི་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟོན་ཏོ།།འདིར་སྨོས་པ་གཞན་དག་ཏུའང་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་དོན་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞག་དག་ན་རེ་སྔ་མ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདི་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཐོབ་ པ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལྟ་བུ་སྲིད་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ལ་འདུས་པ་མེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བརྗོད་པར་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་བར་དུ་གཅོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་ མེད་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །འདིར་རྒྱུས་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བ་དེ་ནི་དེའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མར་མེ་ལ་སོགས་པས་བར་དུ་གཅོད་ པ་བསལ་བ་ལ་བྱའོ།།འོ་ན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྫས་ནི་གཅིག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྔ་མའི་རྐྱེན་མཐའ་དག་དང་འགྲོགས་པ་ཡིན་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་ཡིན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡོངས་ སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང་ནི་ས་བོན་ལས་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ།

同样地，具有欲望的善法，即具有色法和无色法以及不相应的善法也会牵引，因为与此相应的缘故，有些人说这是间接思维。对谁有恐惧而作如此思维？如果说因为部派论师观察四种远而恐惧，那么上座部论师认为欲界善法刚引生即会生起无色界法，为何不因这种观察的恐惧而舍弃间接思维？因此，应当观察其他部派所说的随顺以及大乘论典，其中说修习瑜伽者从欲界修行所生起的心之后即入无色界定。因此，这也是直接引生的因。
无为法的现证也能引生，这是指涅槃的获得，前面已说明有为法的生起。其中'依止因位的种种力'是指不相应行的各别决定，即因果未寻求的特征，它并非实有他法。这本身就是因，也是由种种力所作的决定。若不如此，则从眼根也会生起光明识等。
其中'依止因位的和合'，和合是指诸缘而非因。如此与因共同作业，因此称为俱有因。现在未说摄受因与此的差别，所以俱有因是前述一切因和合的自性，由于互相增上力而作用，故称为俱有。因此，在此俱有因中说明生起和合、获得和合等。
此处所说在其他处也是随可能而说，因为那些是此中的一分。有些人说前面诸因大多是生起因，因此在此俱有因中说明生起、获得等。其他人说虽有如此可能，但由于彼等无和合，所以应当说因此未说。
其中'依止因位的障碍而安立违逆因'，如何无法成为他法之因？由于有如此言说，故无过失。此中因如何对此作用的质难，即是使其缘不具足。'若无障碍现前'是指除去灯等障碍。
那么俱有因与此有何差别？有些人说虽然实体相同，但作用有差别。又有些人说前者与一切缘相应，而障碍仅是单一因而已。与摄受因则有如种子般的差别。

།ཡང་ན་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡང་ཉེ་བ་ཙམ་གྱིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགའ་ཞིག་མེད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་ཉེ་བར་གྱུར་པས་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་རྐྱེན་གྱི་གནས་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུའི་རྐྱེན་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་བྱ་སྟེ། གཞན་དག་ཏུ་ནི་བག་ཆགས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་དང་རྐྱེན་གྱི་གནས་བག་ཆགས་དང་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱུའི་གནས་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ནི་དམན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་སྔར་ཡང་རྣམ་པར་མ་བཞག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ཕན་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་གྱི་དེ་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྡེ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། རྒྱུ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ནི་སྔ་ལ་དེ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། དེ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་འདོད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མར་མེ་རྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་སྔ་མ་དག གིས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མིག་དང་གཟུགས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་གནས་དང་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །སྐྱེད་པ་པོ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་ལ་རག་གོ། །གཞན་ཡང་སྨྲ་བར་ནུས་ ཏེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །གང་འདས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དྲ་བ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་འདས་མ་ཐག་པའི་ གཟུགས་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པའི་གཟུགས་བཞིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་དེ་ལ་འགགས་པ་དང་འགགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པར་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །ལོག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །གཞན་དག་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་དེ་ལྟ་བུས་འཇིགས་ནས་སྨྲས་པ།དེ་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ན་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེ་ན། དེའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་ཁས་མི་ལེན་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་གང་ ཡིན་ཏེ།ཁྱེད་ཅག་ནི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་རང་གི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །རྒྱུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་བསྡུ་བ་དང་། དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བསྡུ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དང་། བརྡར་བཏགས་པ་ཡོད་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།བྱེ་བྲག་དེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཕེན་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་འཇུག་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །སྡུག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་ བའི་བག་ཆགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ནོ།

或者仅仅是无有障碍也成为因,譬如法的相续之因存在时,仅仅以接近而作利益,如是某些成为无有的任何事物,由于接近而生起,故此是相似的。
其中依止种子这个缘的处所而安立因缘这一点上,'种子'是指言说习气的种子,在其他处所中习气也是增上缘。
其中依止习气相应的因处和缘处而安立异熟果和等流果这一点上,依止业习气的因处而安立异熟果,而不是依止言说习气,因为对它而言成就是等流果的缘故。
无记法由于低劣的缘故,如前也未安立与善和不善相应,异熟果是不相应的。
其中'因是利益的意义'是词源学的解释,而不是定义。
'其余诸法是方便因'是指随后安立名言等。
'譬如眼识的'是俱生因部派所说的,因唯无俱生,因为眼和色在先,从彼生识等的缘故。
知他心也是缘现在的缘故,所作的色也是依止俱生而承许的缘故,以及彼增长和减少等所许,虽然同时生起的灯依止性是由前者所成立的缘故而唯无有,如是说者是不合理的。
眼和色仅仅是譬如处所和所缘性的识之因的事物而已。生起者不是俱生也是应理的。
复次能说眼识不缘过去,因为无分别的缘故,如声。凡是过去者即是分别,譬如寻伺意识。
非分别识的所缘刚过去的色不是境,因为是过去的缘故。如灭已百年的色,彼刹那灭和灭已百年在无事物自性上无差别。远离是无为。
其他有些人畏惧如是推理而说:'彼非所缘,而是在青等缘之后即生起显现为青等时,说彼为所缘。'若不承许是彼所缘事,则彼缘事为何他者?你们说唯是所缘事而生起自相。
彼等五因是摄集和时的安立。摄集也以胜义有和假立有二语而说明。
'刚灭即是譬如现前生起的因'是指随后而转,以彼差别而安立。
'灭已久远即是譬如引发因'是指由善不善诸行的习气趣入而生果。
'悦意因'是指善习气相应的一分。

།མི་སྡུག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །བརྟ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་དེ་ཁོ་ ན་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའོ།།ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་གཉིས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་མི་རྟག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པར་དགག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་ཆོས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པས་གང་གི་རྒྱུར་ ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་འགྲེལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ། །འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།མི་རྟག་པའི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྔ་མ་ཉིད་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཞེས་གང་འབྱུང་བ་དེས་ནི་འདས་པ་ཉིད་བརྗོད་ པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཇི་ལྟར་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྟག་པ་ནི་གང་གི་རྒྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྒྱུའི་དོན་ རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འོ་ན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་སྨོས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཡུལ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་ཡིན་པར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྱུར་ རོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཞན་ཡང་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ནི་འདྲེན་པ་དང་། འཕེན་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལས་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་གྱུར་གྱི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་མི་རྟག་པའི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་མ་འོངས་པ་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་ ཅིག་ན་རེ་སྐྱེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་བྱའོ།།འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ནི་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འདས་པ་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རྟོག་གོ། །མི་རྟག་པའི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གཞན ཞེས་བྱ་བ་ལ།དངོས་པོ་གཞན་གྱི་ནི་དུས་མཉམ་པའམ་དུས་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ནི་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་མིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ནི་སྔར་འབྱུང་བར་སེམས་པར་སྨྲ་བ་དག་གིས་ ཉེས་པའི་ལན་ཡང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ།

所谓不净因，是与不善习气相应的一个方面。所谓增长因，是由食物所摄，仅是一个不相应的方面。所谓趣入因，是除了不相应因和如是见因之外的其他因。所谓还灭因，是指除外的两种因。
比如说'是无常因'这句话，有些人说'常'是无遮，因此常法不会成为生因等任何因，以此等方式来解释。若不如此，则与'已生已灭'无有差别。如此，'已生已灭'是具有生和灭的，如是解释。过去无实体，故无因的实体，如是说。
'无常法成为无常因'是非遮，无常本身是因，以此确立前说。所说'已生已灭'即是表达过去，因为意在说明因的差别。
又有人说，如同过去虽无实体，但通过习气等方式成为因，如是显示。'常不成为任何因'，有人说因为不适合作为十种因义。
若问为何不说'遍持因是根境等'？其境是认为是有为法，因为说是遍持义。如此则成为俱有因。
又有人说'因立为七种'这句话是就引因、牵因、现证因而言，如此后际因非即刻，等等，显示与其他因的差别。
又有人说，因为是实体，故唯是能生因的相，因此说'无常法成为无常因'等。'已生已灭'是遮遣未来。
有人说'已生'指现在，'已灭'指过去。又有人说这唯是过去。又有人说应说'已生未灭'，他们的分别有二：认为现在和过去都是现在。
'无常法成为无常因'，如何于得因中果成无常？因为是心心所解脱的作用。
'其他事物'，其他事物是同时或后时之因。'自体成为后际因'，于自体成为后际因，如眼根是后续眼根之因。由此也回答了主张先生者的过失。因此'非即刻'是唯与自体相连。

 །སྔ་མ་ལས་གྱུར་ན་བྱེད་ཀྱི་མ་གྱུར་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ན་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །མཐུན་ཞིང་ འཕྲོད་པ་ལས་འབྱུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་མཐུ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་མཐུན་པར་གྱུར་ན་ནི་རང་དང་མཐུན་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕྲོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཁམས་དང་མཚན་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་ནི་སེམས་པའི་ལུས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམིགས་པ་ མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ངེས་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ།དེའི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་མེད་པའི་སེམས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་གདགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་པའི་ལུས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་ པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྐབས་རྙེད་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་པ་དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པར་གདགས་པ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འོག་ནས་ ཀྱང་འབྱུང་ངོ་།།འདི་ལ་ལུང་ནི་བསམ་གཏན་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་བཙུན་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ལགས། དགེ་སློང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གདགས་པ་ གང་ལགས།དགེ་སློང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གདགས་པ་ནི་ཡིད་ལ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཅི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་སེམས་གཅིག་ལ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྨྲ་ན་ནི་མེད་དེ། གཅིག་ནི་ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་།ཅིག་ཤོས་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིགས་ཏེ། རྫས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། དུས་ མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་གཅིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། དོན་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུན་ལས་བསམས་ཏེ་སྨྲ་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་བཙུན་པ་ རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར།དགེ་སློང་རྒྱུན་གྱིས་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ན་སེམས་གཅིག་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི། སྐྱེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ ཚོགས་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་པས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལས་ནི་དེ་དག་མི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'从前者转起则作，不转起则不作'是指作为缘的因在生起时，对果的缘起作用而言。
'从相顺相应而生'是指那也是力量，如果相顺则因与自身相顺而生的缘故。如果相应则因为由他缘所生而成事物的缘故。
如果问：'其中相应安立性相的建立是什么？'其中'其中'是指界和性相如理等，与'其中相应安立性相的建立是什么'相连。
如果问：'寻伺的体性是什么？'对于'寻伺对所缘不现证是思的体性'，'对所缘不现证'是指对所观察的事物不决定，此时是唯安立无慧的思。
'寻伺对所缘现证是慧的体性应当了知'是指此时虽也有思，但不是主要的，因为在作用时被获得机会的智慧所胜伏的缘故。因此此时对彼思不安立为寻伺。如下文也说：'如是正知的本性唯是正寻。'
此中经证是从《禅定分别经》中说：'尊者，寻伺的事是什么？比丘，寻伺的事是思和慧。尊者，寻伺的假立是什么？比丘，寻伺的假立是以意言而转的思和慧。'
如果问：'寻伺是否存在于一心中？'若就刹那而言则不存在，因为一是遍求的行相，另一是别观的行相。
如果说：'因为行相不同，岂不是如受想一样唯是相应？'彼二者应当相应，因为是实体各异，且无时间不相顺的缘故。
寻伺二者则不然，因为是一实体的本性，且是遍求义已而后别观的缘故。若就相续而言则存在。
其中也在那部经中说：'尊者，寻伺如何随转？比丘，以相续则寻伺于一心中随转，以生则不然。'
如果问：'其中寻伺的所缘是什么？''依于名身、句身、字身的义是所缘'中，'依于身的义'是指由彼等所诠的。
如果问：'如何是彼等的所缘？'那是因为以相而趣入境的缘故，因此称为意言。
如果问：'对眼识等如何可以？'因为由意识所引发的缘故，如同嗔等。有些人说：'从近住所生则彼等决定不可能。'

 །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཁོ་ ནས་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེའི་དོན་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོའོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་ཞིང་སྒྲོ་འདོགས་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དཔེར་ན་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ངས་འདི་ལྟ་བུ་དང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མངོན་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཀྱང་།མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་རུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཐབས་བྱུང་བ་དེ་དག་གིས་ རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྔ་མ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མྱོང་བ་དང་བརྡའི་ཐབས་ཀྱིས་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྔོན་པོར་སྣང་བའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་དང་འདྲ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་ལ་ཡང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལ་ནི་འདྲ་བ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། གཅིག་ ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་།ཅིག་ཤོས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཏོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ། ངེས་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ རྟོག་ཅིང་མཇུག་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ནི་ཡོངས་སུ་བརྩལ་བ་ལས་ངེས་པར་རྟོག་གོ། །མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྩལ་བ་ལས་ངེས་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་དང་སེམས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ངག་ཀུན་ནས་སློང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །ཡང་ན་དེ་དག་ལས་ངག་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། མཚན་མ་ཅན་དང་མཚན་མ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནས། ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ཅན་དང་།མཚན་མ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དང་། ཚོལ་བ་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཁ་ ཅིག་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པའི་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ མ་ཡིན་ཞེ་ན།ལངས་པ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བྱའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཤེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡུལ་མི་འདོད་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤུགས་ཀྱིས་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ སྡུག་བསྔལ་ཡོད་མོད་ཀྱི་བརྗོད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་མེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

有些人说，从近住而生起的也是通过与言说相关而趋入义理的。若不如此，则于离开一切言说相的义理，意识不应确定并增益为'这是蓝色'。譬如后得智虽然安立'我如是现证'的证悟，但证悟中无分别，如是此处也应当如此吗？
如是瑜伽师的后得智并非如是证悟，然而是以彼等方便而证悟。前者也是如此，如是意识并非如是证悟，而是以经验和言说方便而后安立。
若说如此，则不应理。因为已承许意识随眼识见蓝色后生起时，与其行相相似。由于与此相顺，故可推知前者也有言说。真如智与后得智二者则毫无相似，因为一者是极无分别，另一者是增益所取能取。
'专注于所缘'是指心寻求相，即确定思维。'别别专注'是指如是别别观察并总结。在现证时是由寻求而确定思维。在未现证时则无从寻求而确定思维，仅是发起而已。如是彼二者是随顺般若和思维而如次宣说。
'发起语言'是指发起言词。或者从彼等发起语言，因为彼等是言说的先行因缘。七种差别，即有相、无相乃至无染污如前所说，是指有相、无相、自然趣入、寻求、观察、无染污等。
关于'出世间智'，有些世间也无分别，故三界也无分别，也有无寻无伺。现证和观察在第二禅等中也有，为何彼等不是有寻有伺？因为出定时才有，而入定时则无。
'其余'是指除寻伺以外。'苦行'是指从苦恼所生。关于'具忧'，为何说具苦？有些人说，因为于不欲境相续生起种种，故眼识等无猛利趣入。又有些人说，眼识等虽有苦，但因有言说的损害，故于彼无猛利寻伺，因此彼等不说为具苦。

།ཡི་དགས་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུད་འགྲོ་ཁ་ཅིག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བས་ན་སྔར་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ ཏུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ནང་གི་སྡུག་པའི་ཡུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་དང་མཚན་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འདིར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གནས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པའི་དུས་དང་། ལྡོག་པའི་དུས་དང་། ལས་ཀྱི་དུས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ནི་དད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་དང དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།གཉིས་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གསུམ་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་བཅས་ཤིང་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བཞི་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལྔ་པ་ནི་བག་ཡོད་པ་ དང་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དྲུག་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ངེས་པའི་དུས་དང་དད་པའི་གནས་ཡིན་ཞེ་ན། དད་པས་ནི་མོས་པར་དཀའ་བ་ལ་ཡང་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་ལ་མོས་པ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་བརྒྱད་དེ། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐོས་པ་ ལས་བྱུང་བ་དང་།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་དད་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་།ཁྲེལ་ཡོད་པས་བསྒྲུབས་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པས་བསྒྲུབས་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པས་བསྒྲུབས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་བསྒྲུབས་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བས་བསྒྲུབས་ པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་ཞེས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མ་གཏོགས་པའིའོ། །དངོས་པོ་བརྒྱད་དག་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་དག་པས་མ་ཡིན་ པ་དང་།ཤིན་ཏུ་དག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཚིག་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། གཅིག་དང་། གཅིག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚལ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཅེས་ བྱ་བ་ལ།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་དཔེར་ན་བརྗོད་པ་ཙམ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་བྱའོ། །ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་འབྲེལ་པ་ལ་བྱའོ། །མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པ་ལ་བྱའོ།།མདུད་པ་བོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་འབྲེལ་པ་ལ་བྱའོ། །བརྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེས་ལྷག་པ་ལ་བྱའོ། །ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱལ་ནས་དེའི་བླ་མའི་ཚིག་མི་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་དང་འབྲེལ་བ་ལ་ བྱའོ།

所谓'具有大神通的饿鬼'，也可以用来形容某些旁生，因为与之相似，所以之前也归为一类而说明。
关于'唯一确定内在可意境的和合触'，'内在'是指由禅定所生。'唯一确定不离乐'是指已获得安乐。
关于'于此如何安立如理作意之建立'中，'于此'是指如前所说的'界与相如理'等，此处应当如前配合'如何安立如理作意之建立'。
六种时位，即：决定时、远离时、作业时、离世间贪时、离出世间贪时、利益有情时。
第一是与信相应的寻伺。第二是与惭愧相应。第三是与精进及无贪等相应。第四是与轻安相应。第五是与正念和舍相应。第六是与不害相应的时位。
何以决定时是信的时位？因为信能于难以胜解处亦能胜解'此是世尊所说'，而胜解即是决定。
具足如理作意的寻伺事有八种：施所生福业事、戒所生、修所生、闻所生、思所生、其他修所生、择所生、利益有情所生。
第一是由信圆满的寻伺事。其余依次是由惭愧圆满、由无贪无嗔圆满、由无痴圆满、由精进圆满、由轻安圆满、由正念和舍圆满、由不害圆满之事。
'其他修所生'中的'其他'是指除慈等以外的。
八事也是不善根对治、非极清净、极清净、见、障碍清净，这些也依次配合两句、三句、一句、一句。
何为具足如理作意的寻伺分？如是此处某些，'如是此处某些'这些词仅是为了显示譬如说明而已。'贪著'是指与烦恼相应。'执著'是指与其因相连。'等同'是指过分执取。'系缚'是指与其因相连。'昏迷'是指极度。'过分贪著'是指昏迷后不听从上师言教等。'已成过分贪著'是指与其相续相连。

།ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མཚན་དུ་ངོམས་མི་མྱོང་བར་ཞིང་དེ་ལ་གཞོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་དང་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་མར་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་བླ་མའི་གནས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བླ་མ་རྣམས་ནི་ ཕན་འདོགས་པས་གཙོ་བོ་རྣམས་དང་།ཡོན་ཏན་གྱིས་གཙོ་བོ་རྣམས་དང་། རིགས་ཀྱིས་གཙོ་བོ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཚིག་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །སྦྱོར་བ་ནི་ཚིག་གཅིག་གིས་སོ། །དེ་མར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་ཡིད་དུ་འོང་བ་བཞིན་ནོ། ། ཕར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དགེ་སྦྱོང་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ལེགས་པར་བྱེད་དོ། །བྲམ་ཟེར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་རྣམས་ནི་ཕུ་བོ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དོན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་གང་གིས་བྱེད་པ་དང་། ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཐབས་ནི་རིགས་པས་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། སྦྱིན་པ་དག སྦྱིན་ཞིང་བསོད་ནམས་དག་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།ཡང་སྦྱིན་བདག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དགེ་སྦྱོང་ རྣམས་དང་།བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། བཀྲེན་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་ཕོངས་པ་རྣམས་དང་། འདྲེན་པ་རྣམས་དང་། སློང་མོ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཅའ་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། སྤོས་དང་། བྱུག་པ་དང་། གནས་དང་། མར་མེ་སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་ པར་བྱེད་དེ།དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ། །ཕྱོགས་མི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དགེ་སློང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་ཐམས་ཅད་ ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ།།ཕོངས་པ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པས་ཕོངས་པ་དག་ལ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་མདོ་ལས།ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་ན། འདི་ལ་སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཞིང་དམ་པའི་ཆོས་ཐོག་ མར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དག་སྟོན་པར་མཛད་ན་ཁྱིམ་བདག་གམ།ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་ཆོས་དེ་ཉན་པར་བྱེད་དོ།

所谓'不观过患'是指对于此不以相而自满，而趋入于彼。
'不知出离而'是指完全不知出离，与此相反的是'无贪'等词语依次配合。
什么是正确修行？如此，此处有些人执持为母等，关于'执持为母'等词语是从供养上师处及其他处所开始的。其中上师们是以恩德为主者、以功德为主者、以种姓为主者，为了从内心供养彼等，以五个词语显示。加行以一个词语。其中'执持为母'是指如母亲般随顺，譬如悦意。'执持为父'也与此相同。'执持为沙门'是指沙门们善为。'执持为婆罗门'也与此相同。关于'恭敬种姓尊长'，种姓尊长是指兄长等，对他们等做恭敬。
'作利益'是指成办一切事。'供养其他'是指以何方便作何事，这些也由'作事'等词语完全显示。其中方便是以正理而作，故唯是作事。观待是于两世间也视罪过为可畏，即于此世间与他世间视罪过为可畏。
作何事？布施等，'布施而作福德'等。
又'施主之相有四种'等是从福德事经中'何为布施所生福德事？如是此处有些人对沙门们、婆罗门们、贫穷者们、困苦者们、引导者们、乞丐们如是布施饮食、饮品、咀嚼物、食物、乘骑、衣服、花鬘、香料、涂香、住处、灯明等，其果报是受用'所说经文段落。'欲'是指布施者因其性如是故称施者。
'不偏袒'是指对沙门与婆罗门等一切布施。
'除贫困'是指对缺乏饮食等者布施饮食等。
'正知'是指了知布施果报是受用。
'具戒相有四种'是从戒蕴所属经中'何为持戒所生福德事'广说，若略说则：此处导师出世间，初善等显示正法时，居士或居士子听闻此法。

 །དེས་ཆོས་དེ་ཐོས་ནས་ཀྱང་དད་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་བར་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དང་། དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་དང་ ལྡན་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་གཅོད་དེ་དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོ་རིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ། །ཆུ་ལོན་ གྱི་གློན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ།།ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བཅད་དེ་དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་འགྲོ་བ་དང་འདུག་པའི་གནས་སྐབས་དག་ལ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །སྒོམ་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་མེད་པ། འགྲན་ཟླ་མེད་པ། གནོད་པ་ མེད་པ།ཡངས་པ། རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། མི་གཉིས་པ། ཚད་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མོས་པར་བྱས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པ་དང་། བླ་དང་། འོག་དང་། ཐད་ཀར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་མེད་པ།འགྲན་ཟླ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པ། ཡངས་པ། རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ། མི་གཉིས་པ། ཚད་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་མོས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་པའི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ། །ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ འདི་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གང་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ།།ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །ད་ནི་ཟས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་རྣམས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ།འདིར་ཟས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དྲུག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གནོད་ པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཟས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།བཅའ་བ་དང་བཟའ་བ་གཉིས་ནི་ཁ་ཟས་ངན་པ་ཟ་བས་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཡང་གནོད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་ཟས་སྐོམ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ཕོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་བཅའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་གཉིས་པ་དང་། རེ་རེ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལས་ བཟློག་པ་ནི་ཕན་གདགས་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་ཏེ།དེ་ཡང་ཟས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་བཞི་དང་རེ་རེ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

听闻此法后获得殊胜信心，乃至出家，乃至断除杀生等，由具足此戒蕴而守护诸根门，正念护持而住等，以及说明此戒律的果报是善趣等经文段落。'欲求'是指获得殊胜信心等所说的内容。'水渠之漏'是指断除杀生等所说的内容。'不行'是指守护诸根门，正念护持而住等所说的内容，因为在其行住的状态中不会生起破戒的行为。'正知'是指了知戒律的果报是善趣。
'修行者的特征有四种'是指：如是，此处有人以慈心，无二，无敌，无害，广大，宽广，无二，无量，善修习后，专注于一方而遍满安住。如是第二方，如是第三方，如是第四方，上方、下方、四维，一切处，具足一切的世间以慈心，无二，无敌，无害，广大，宽广，无二，无量，善修习后而专注遍满安住。其异熟果报即是梵天世界等经文段落。
其中'清净意乐'是指具足慈心等所说的内容。'清净加行'是指从'一方'乃至'遍满一切具足一切的世间而安住'等所说的内容。'清净智慧'是指了知修行所生的福德事业异熟果报是梵天世界。
现在以'布施食物有六种'等来安立经中所说的布施所生等福德事业的文句。此处六种食物布施是与'沙门们和婆罗门们'等六种文句依次配合。'损害有八种'也与'食物'等文句依次配合，其中饮食两者是与'食用劣食的损害'配合。
又'损害有六种'中，此处'俱生'是指饥渴，为对治此而布施饮食。如是'贫乏所生'等也与经中所说的'食物'等第二组文句一一依次配合。与此相反的'利益有六种'也相应配合，即与经中所说的'食物'等四种文句一一依次配合。

 །མི་མཛའ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཁོ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞི་ ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་འཁྲུག་པའི་བསམ་པ་མི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་ན་མེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལས་གོ་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །སྡུག་པ་ལ་རྣམ་པར་བགེགས་བྱེད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ པ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ།།མི་སྡུག་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གནོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མཛའ་བའི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་སྨོས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡོ་བྱད་ཀྱི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནའོ། །དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་ པ་མན་ཆད་དུ་དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་བྱའོ།།དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གོང་མ་ལ་སྟེ། འདིར་མདོ་སྡེའི་ཚིག་ཀྱང་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་དང་། བླ་དང་། འོག་དང་། ཐད་ཀར་བར་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་མཁས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི། ཡང་མཐུན་པར་འཇུག་པར་ཁས་བླངས་པ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ཞར་ལ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིར་མདོ་སྡེ་ལས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། མཛངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨད་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་ གང་ཞེ་ན།སྦྱིན་པ་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨད་པའི་བར་དག་ཡིན་ནོ། །སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཚེ་བ་དང་། ཕ་དང་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་མཁས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་།ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨད་པའི་བར་དག་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་དང་མི་འཚེ་ཡང་དག་སྡོམ། །དུལ་དང་ཕ་མ་བསྙེན་བཀུར་དང་། །ཞི་བ་ཉིད་དང་ཚངས་སྤྱོད་ནི། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྟེ། །གང་དག་མཁས་པས་བསྟན་བྱའི་གནས། །དེ་དག་ཡང་དག་མཐོང་ན་ནི། །མཐོང་བ་ རྫོགས་པའི་འཕགས་པར་འགྱུར།།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པས་བསྟན་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བ་བཞི་པོ་རྣམས་སུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ལ་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཁས་བླང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་སྟེ།ཡོངས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་གྱི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་པར་འདུ་འོས་ལ་མཐུན་པར་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚོགས་པར་འདུ་འོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་རྣམས་ ནི་ཕན་གདགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་མའི་འབྲས་བུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་མཐོང་བ་རྫོགས་པའི་འཕགས་ པར་འགྱུར།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པས་མཐོང་བ་རྫོགས་པའི་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཞི་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ།

关于不友善的特征有四种，这是与'无有偏私'等四种词语相反的，其中'不舍弃争斗之心'是与'无有偏私'所说的相反。'具有慈爱之心'是所说的词语。'对所爱之人作障碍之处'是与'无有竞争'所说的相反。
关于'成办不喜欢的事和非利益之事'，有些人说是指伤害，与此相反的是所说的'无害'。又有些人说，在其他经典中说'四无量是修行所生的福德事'，因此与之相违的方面就是所说的四种友善特征，应当按次第配对。
成办资具的安乐是在欲界。所谓'成办具有喜悦的安乐'是指在二禅以下成办具有喜悦的安乐。所谓'成办无喜悦的安乐'是指在其上，这里经典中所说的也是以慈爱之心遍及一方，如是四方、上方、下方、四维，遍满一切世间而住。
关于'这四者是智者所说'这部经的解释，又承许随顺的四者，是在福德事的附带中所说。这里经中说智者所说、善士所说、恶人所说、贤者所赞、智者不诽谤的有四种。是哪四种呢？布施是智者所说乃至智者不诽谤。对一切众生无害，孝敬父母，于善说法律中出家受具足戒成为比丘，是智者所说乃至智者不诽谤。
'布施与无害正律仪，调伏与孝敬父母尊，寂静以及梵行净，是诸圣者所宣说，若见智者所说处，即成具足见圣者，此即世间'如是所说。智者所说四种与随顺承许四种应当次第配对。
其中关于'承许随顺一切众生'，'一切众生'是指一切有情，因为'一切'的词义是全部的意思。关于'承许随顺应集会者'中的'应集会者'是指住于此戒律者。
大受用等果报是与利益等次第配对。最后的'随顺同分'的果报，经中说是获得涅槃和往生善趣等，与经中所说'即成具足见圣者，此即世间'相配。其中以获得涅槃成为具足见圣者，其余则是依止世间寂静。

 །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་སྟེ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དམ་པ་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་། ཤིང་དྲུང་དག་གམ་གྲོང་སྟོང་དག་གི་གནས་མལ་དབེན་པ་དག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་དེ། དེར་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ནས་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བར་དུ་བྱས་ཏེ་འདུག་ནས།དེས་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྣབ་སེམས་སྤངས་ཤིང་བརྣབ་སེམས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལེན་མང་དུ་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མ་ནུར་ལས་རྒལ་ཞིང་ཐེ་ཚོམ་ལས་རྒལ་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་དག་སྤངས་ནས་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དག་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །དེས་དེ་ལྟར་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་ རྟོགས་པའི་བར་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།དེ་ལ་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ་བྱའོ། །དགེ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དག་ བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའི་བར་དག་ལ་བྱའོ།།དགེ་བ་ལ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དགེ་བ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་མི་མཉམ་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། བསམ་གཏན་རྣམས་དང་ཟག་པ་ཟད་པའི་བར་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གསུམ་པོ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཙམ་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་མདོ་ལས། དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་དང་བཅས་པ་དང་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ བཅས་པར་འབྱུང་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་རྟག་པའི་དུས་དང་ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དག་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་ པ་ལ་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་རྟག་པར་ཟས་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ཐེར་ཟུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་སྟེ། འདབ་ཆགས་ལས་སོ། །ཡང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེར་ཟུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་བྱའོ། །རྟག་པའི་ དུས་དང་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་གོང་མ་གཉིས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞི་ནི་བྲལ་བ་དང་། རྒྱུན་དང་སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པ་དང་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཁྱུ་མཆོག་པའི་ཚོགས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་དམར་པོའི་བུ་ལུས་མི་སྡུག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་སོང་ ནས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་འདི་ལ་བདག་གི་སློབ་མ་ཁྱུ་མཆོག་གི་ཚོགས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དེ་འཁོར་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་མེད་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །མེད་པ་ལ་ནི་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་སྟོན་ པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་འཇོག་ལ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ།

诸智者说智者的特征有这三种等等，这也如前所说是属于戒蕴的经典中所说的。特别是具足正念和正知，住于树下或空闲处的卧具等寂静处。在那里结跏趺坐，直至安住于念处，他断除对世间的贪欲，以离贪欲之心多时安住。
同样也应当说五盖，他超越了疑惑和犹豫，对诸善法无有疑惑，并从疑惑中清净其心。他断除五盖后，从'远离诸欲'乃至证得第四禅而安住。他如是心得清净，乃至现证四圣谛，随得漏尽，如是所说。
其中'善加摄取'是指'出家'之所说。'决定于善'是指从'于诸善法无有疑惑'乃至'证得第四禅而安住'之所说。'示现于善'是指'现证四圣谛'之所说，如是不离诸善法性。
又说有三种，这也是从同一经中所说，这些也应当依次配合出家、诸禅定和漏尽。有些人说这三种仅属于戒蕴的经典中，依次配合具有禅定和具有现证。
什么是说因中有果论？如此处有些沙门或婆罗门，认为在恒常时和永恒时中因中决定有果，如是见解并如是宣说。其中'恒常'是指相续不断，如说'常施食'。'永恒'是指无间断，来自相续。又'恒常'是指非先前所生，因为是安住的自性。'永恒'是指不坏法性。
'恒常时和永恒时'这两个词是对前两个词的解释。或者说'恒常'等四个词，是因为没有离散、相续、刹那坏灭和变异无常，应当依次配合。'如是见'是因为执著所欲义理。'如是说'是因为如所证知而对他人宣说。
'如牛主众'等，是从经中说：'尔时，赤铜色婆罗门子丑陋来到世尊前，如是说道：噫，乔答摩，我有弟子牛主众种姓者，对众人如是说：有即是有，无即是无，无中亦无生起。'等等来显示。
他们为何见到并安立、显示因中有果呢？'见'是因为执著自己的见解为最胜。

 །རྣམ་པར་འཇོག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་བཅོས་བཞག་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གཞན་དག་ལ་རྗོད་པར་བྱེད་པས་སོ།།འདི་ལྟར་ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་ནི་ཐོས་པ་དང་དྲན་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་ཐོས་པ་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐོས་པ་ནི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ པ་སྟེ།སྡེ་སྣོད་བྱིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་རྟོག་གེ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར་གང་སློང་བར་བྱེད་ པ་དེ་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་གནས་སྐབས་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་པ་ལ་བྱའོ།།རྟོག་གེ་ལ་རྟོག་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུང་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མངོན་པར་བརྟགས་ཤིང་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་གང་དག་ལས་དངོས་པོ་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ངག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྲགས་ཤིང་འདོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་དེ་དེ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུས་པ་ནི་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་ཡོད་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་མྱུ་གུ་མེད་པ་དེ་ནི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་མི་གཞག་སྟེ། དཔེར་ན་ ཤེས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དེའི་དོན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་དེ་དག་ཉིད་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་དེ་དག་ལས་འབྱུང་གི་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྡོག་པ་རྣམ་ པར་འགྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་བརྩད་དུ་མེད་པས་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། །གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་དཔྱད་པར་བྱའོ།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་པའི་སྐྱོན་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྩིང་བའི་ཕྱིར་མ་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུར་ངེས་པ་དང་འབྲས་བུར་ངེས་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་རྒྱུའོ་འདི་ནི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།ཅི་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ནི་དམ་བཅས་པ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་ ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་རང་བཞིན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་མེད་དོ།།ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་ས་བོན་དག་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའོ། །དེ་ཡང་ཕ་རོལ་གྱིས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ནུས་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཁོ་ན་ཡོད་དེ། ནུས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྐྱེས་པའི་གསལ་བ་གཞན་རྣམས་ནི་ས་ བོན་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

'安立'是指不违背世俗言说而建立论典。
'宣说'是指以因等向他人宣说。
'如是以教证和理证而作'中，教证是闻和忆念。其中忆念是指一脉相承的闻法。闻是指善为弟子们宣说论典，即'以授予三藏的方式'。
何为理证？'如是沙门或婆罗门论师'是以异名和定义来说明。其中异名是'具有思择'。定义是指'凡是询问者即是思择者'，这是指非入定的状态。
'论师思择地'是指非等持的状态，由于无教证故称为'从自信生'。由于无思择故称为'凡夫'。由于以观察及成立正理而安立故称为'随思择行'。
'诸事物中何者从何事物生起，彼等即成为言语之因而安立'是对因的解释。'非彼等之外者'是遮遣。
'是故彼果存在于彼中'的总结是宗句。因此对方的论式是：'种子中有芽，因为安立为生起之因故。凡无芽者即不安立为芽之生因，如同有识一样。'
如是，由于执取其义故，由于彼等即配合彼等诸作用故，彼果唯从彼等生起，非从其他者生起。
'若非如是'等是对遮遣的解释。
此中，若许从功能的角度种子中有芽，则无可诘难故全不说，因为成立已成将成过失。若许自性存在，则应以'是故于此当如是说'等加以观察。
'随行'过失以'于有相法'等从义理角度而说。或者由于粗浅故根本未说。
'无因果决定'是指由于无此是因此是果的区别，故宗违世间等过失。
'未生相'中，'未生相'是指未得自相。彼比量破除宗，因为自相未生故，如前自性，种子中无芽。
异品是种子中有色等自相。由于对方承许故双方皆成。因此说'若是已生相一者'等。
说有功能者亦有同样过失，因为功能非异于果故。'若是已生相一者'中宗过如前，因为从种子不生其他已生自相的显现故。

།རྒྱུ་ཡོད་ན་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉེ་བར་གནས་སམ་ས་བོན་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་ཞིང་མ་སྤངས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ནི་དགག་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་པ་ ཡིན་ནོ།།དེའི་རྟེན་ལ་དམིགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་མིག་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། རང་གི་ལས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱུ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཞིང་འབྲས་བུས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ལས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྒྱུ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། ས་བོན་སྐམ་པོ་ལ་ནི་མྱུ་གུ་མེད་དེ། བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་ཀྱང་མྱུ་གུ་དང བཅས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་སེམས་སམ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་མངོན་པར་གྲུབ་པའོ། །ལས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྒྱུར་འགྱུར་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་ བར་བསམས་པའོ།།ཡང་ན་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་བར་འོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་ཡང་ངོ་། །དེ་དག་འདི་ཉིད་དུ་སེམས་ཏེ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་དེ་ བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་བ་ཡོངས་སུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ ལྷག་མའོ།།ཅི་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་མེད་པའམ་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ན་ནི་ཡོད་པར་ཡང་འདྲ་ན་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་སོགས་ པ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྟེ་ཕ་རོལ་གྱིས་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པར་རིག་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། ས་བོན་ལ་མྱུ་གུས་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་དེ་ཉིད་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡོད་པར་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གྲུབ་ན་ཅི་ས་བོན་ལས་སམ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་འདོད་ པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཅི་ཡོད་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒོལ་ཞིང་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ཡང་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལན་གདབ་པར་མི་ནུས་སོ། །ཅི་ཆོས་དེ་ལས་མངོན་པར་གསལ་བ་ཐ་ དད་པ་མ་ཡིན་པའམ་འོན་ཏེ་ཐ་དད་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དམ་བཅས་པ་སྔ་མ་ལ་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གནོད་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རྒྱུ་མེད་པ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཉིད་ནས་མངོན་པར་གསལ་བའི་ ཆོས་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

关于'若有因则依缘而生'这句话，'若有因'是指具有功能且存在，或种子未被损坏且未被舍弃。
通过'具有五种特征'等比喻，仅表达否定的含义。
关于'依其所依而缘，如眼识依眼'的说法，虽然不是色法，但由于观察到它在其上起作用，所以可知其存在。
同样，关于'以自相为所缘，如因不可推度而作自业'的说法，例如当因不可推度时，果也同样如此，果也同样作业。
同样，因为存在，如因一样。或者这样说：干燥的种子中没有芽，即使没有障碍，也不能认为其具有芽，就像心或识存在一样。相违的是从种子生出芽。对业也应该如此说。
'成为因'是指像大米粥等一样，芽也会衰败。或者说，由变化的缘而来的变化，也就是除了成为因的缘之外。
他们认为：'若因中无果则不应生'，是指只在已有的基础上显现，因为已经成立，如瓶等。
'也不是不为成就果而努力'是指消除与世间等相违。
'如是观察已'是省略语，完整的说法是'观察已执著'。
'是无障因抑或许有障'等说法是说明因不成立。
'若同样存在，则与果相关的因为何不障碍，这是不合理的'中，'与果相关'是指如境等相似的缘故。
如果对方认识到因不成立而论证说：种子被芽所障，因为有果的缘故，如彼自身的变化一样。
若二者都承认存在，则不愿说是从种子还是从自相，因此问：是存在性本身为障因，还是果性为障因等进行辩论思考。
若存在性本身为障因，则因也是存在，存在就不应该在任何时候都不显现，这是不合理的。'因也是存在'意味着因为它也被遮蔽所以应该显现，这两者说明是不确定的，因此无法回答不遮蔽。
'此法之显现是异抑或非异'这句话说明前面的立宗有自相违的过失。
'若是无因则不应显现'是说因为有缘的靠近，将导致从最初就是显现法的过失。

།གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་གསལ་བ་ལ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལ་ཡང་གཞན་གྱི་བྱ་བ་དགོས་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་མངོན་པར་གསལ་བ་མ་ ཡིན་པ་ལས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེས་ཀྱང་གནོད་པ་ཁོ་ནར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །མེད་པའི་མེད་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་གསལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི་མེད་པ་ཁོ་ ན་ཡིན་ནོ།།ཡོད་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་བྱུང་བའིའོ། །སྒྲའི་མཚན་ནི་ཇི་སྐད་འདོགས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱབས་དང་འཇིག་པ་དང་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་ལྟ་བའོ། །ཡང་ན་དོན་དང་འགྲེལ་བ་ཐ་སྙད་ གང་ཡིན་པ་ནི་མི་རྟག་པའོ།།ཡང་ན་བརྗོད་པས་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་གནས་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ཡང་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གནས་པ་ཁོ་ནར་ལྟའོ། །འདིར་མངོན་པར་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་བརྗོད་པར་ བྱས་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ།བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། །འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ་ཆོས་འདི་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་འདི་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་དང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ ལ་སོགས་པའོ།།འདས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད། ད་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བའམ། དུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མཐུན་པ་ནི་བུང་བུའི་རས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཆོས་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་གི་རྣམ་པར་ གནས་པ་དེ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཏན་ཚིགས་དང་པོའི་མ་གྲུབ་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་མ་འོངས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་དེས་ན་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ནའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་དེས་སྐྱོན་ཐོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེའི་མཚན་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་དེའི་མཚན་ཉིད་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་ཉིད་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བས་སྒྲོ་བཏགས་ པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་མཚན་ཉིད་དུས་ གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དུས་རྣམས་སུ་འཕོ་བ་ན་སྐྱེ་བའམ།འབྲི་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བཞིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱར་མི་ རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟས་ལྷག་མའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དེས་ནི་མ་གྲུབ་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཡང་འགལ་བར་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ནི་རྫས་སུ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果要显现果，由于是果的缘故，就需要对显现进行显现，因此又需要其他的作用，就会成为无穷。如果从非显现使其显现，为何不承认果也是显现呢？以此推理也只是说明过失而已。
所谓'无的无性即是无显现'是指在因的时候若无果则只是无而已。所谓'有的有性即是显现'是指果生起时。
'声音的相即如其安立'是指由于无有救护、毁灭、变化等而执著恒常住。或者，义理和解释言说都是无常。或者，所说'以言说即是根境和合'是指如前所说。
'观待安住'是指前者也只是观待声音的特征安住。此处所说'显现'的差别是指所说的和合，差别即是彼。
什么是说过去和未来实有呢？如是此处有些沙门、婆罗门或此法者等，此法者有些是一切敬仰的说一切有部毗婆沙师等。
过去也有，未来也有，如现在一样以相而成就，是实有而非假有，如是不如理而见解并如是宣说者也有。
对此论证是：过去和未来是实有，因为以自相而成就，或因为是时间，如现在。同品喻如蜜蜂的蜜。
他这样想：法和自相任何安住，即是彼圆成，以此遣除第一因不成。
若未来无，则彼时等，彼时即是未来时。自相未得等，以此由于是对方所许，如何能成过失呢？他这样想：若在未来位时其相无，则在现在位时其相突然产生，由于相突然产生而增益，则意乐等也应成为有色，对未来位的法也只能说是色声等，因为离其相故。
若非差别相则相不应安立三时，是指彼等转变于诸时时无有丝毫生灭，因此如现在，由于相违地成立未来故是相违。
若由差别故是相，则不应说圆成相，是指若仅是眼所取，则不如是，因此无余色相，故不应说是圆成，以此说明不成。
第二也无相违错乱，未来非实有，因为是未成就相故。

 །བུམ་པ་བཞིན་ཏེ་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལོག་ པར་འགྱུར་ཏེ།མ་འོངས་པ་ཉིད་ཉམས་པའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་ནི་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་དུས་གསུམ་དུ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཉམས་པ་ཁོ་ ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དང་པོ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འོང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཡུལ་ན་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་ན་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱར་ནི་མ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ ཆོས་རྣམས་ནི་ཡུལ་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ལོ།།ད་ལྟར་དང་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཉམས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་འཕོས་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་མ་འོངས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཞིག་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡང་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ལུང་ལས་དུས་རྣམས་ནི་བྱ་བས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །གལ་ཏེ་ལས་མི་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ལ་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་མ་ བྱུང་བ་བྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།སྐྱོན་སྔ་མ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱོན་སྔ་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡང་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ལ། སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡང་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ སྐད་སྨོས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པ་དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་མ་འོངས་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་ པ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁས་བླངས་པའི་སྒོ་ནས་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་བཞིན་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་དང་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་ན་དེ་ལ་ནི་འབྲེལ་ པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པར་ནུས་པས་ན་སྐྱོན་འདི་མ་ངེས་པར་མ་སྨོས་སོ།།དེར་ནི་འཁྲུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ནི་ལས་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བསྟན་གྱི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་དམིགས་ པ་ལ་ཇི་ལྟར་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒོལ་ཞིང་རྟོག་པས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།བློའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཁུངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ།།མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་བློ་འཇུག་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་མེད་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་འགྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡུལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ན་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

如同瓶子一般，相似法是现在的。若是常法的相，则不应说为三世所摄。若承许是常法相，则有法的自性将颠倒，未来性衰损的第二因对自身不成立。
若是无常相，则不应说三世中如是存在。'如是存在'即是从自性衰损，因此第一因不成立。
若是将来，则应住于处所。'住于处所'与'超越未成边际、过去、未来、无表色及无色法等不住于处所'的说法相违。
'与现在无别'即是未来性必定衰损。若是迁移而生，则未来也将成为未生，因为承许其已灭。
先前未生也将成为已生。对此有何过失？与经中说'诸时由作用安立'相违。若无作用者成为有作用，则未生将成已生，即无作用成为有作用。
如前过失一样不应理。'如前过失'即是未来也将成已生，先前未生也将成已生等所说诸过。
其中差别是：由于有自性混杂过失故不应理。'自性混杂过失'即是若未来与现在事物无别，则未来即成现在等。这一切都是由承许而有的立宗过失。
相不圆满等有自性混杂过失，如是于有作用方面岂不也有？如何区分？彼有关联差别故能说差别，因此此过失不确定而未说。
彼无混乱，如是彼中显示与作用无别，而非与现在。又有此说：若无过去、未来，于所缘如何趣入？
诸争论者说：过去、未来是有，因为是识所取，如现在。诸处亦是三世，'一切有'等是教证。
所说'于无亦知为无'是无所缘心趣入的比喻。若是有如是行相，则不应有无的了知有如是行相。由于执取行相力故决定境有，舍弃对境识则不能决定境的自性。

།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་མིང་ལ་དམིགས་པ་ན་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོའི་བློ་འཇུག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་མིང་ལ་ དམིགས་པ་དང་།དེའི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་བློ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེའི་དོན་ལ་དམིགས་པར་མི་ནུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་ལ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་ཡོད་པས་དབེན་པ་ ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་རིགས་ཤེ་ན།དེ་ཡོད་པས་དབེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཟད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་འདོད་ཀྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དངོས་ པོ་ལ་ཡང་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་འདྲི་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སེར་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་ཅི་སྔོན་པོ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། མེད་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མ་ནོར་བའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བས་ཀྱང་ ངོ་།།ལན་དེ་དག་གིས་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ངོ་བོ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཕྱིར་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྔོན་མ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།།འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་རྐྱེན་ཁ་ཅིག་འདས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ན་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ན་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དཔེར་ན་མཁས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ། ཡང་ན་སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བ་ལ་བྱའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ། །འབྲས་བུ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འདས་པ་ལ་བྱའོ། །མི་ལྟོས་པའི་གནས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བྱའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚིག་རེ རེ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་དབྱུང་བ་བརྗོད་ནི་མངས་པར་འགྱུར་བས་དོན་གྱི་ཚིག་རྣམས་ཁོ་ན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གིས་ཀྱང་སྔོན་མ་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འཇུག་པའི་མི་ རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་བདག་མེད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པའོ།།མིང་དང་ལྡན་པ་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་འདུ་བྱེད་མཐོང་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བློ་ཁོ་ན་འཇུག་པའི་རིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་ལས་ འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་དམིགས་པ་དང་མཐོང་བ་ལས་ཚོར་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་སངས་རྒྱས་བྱིན་ཞེས་བོས་ན་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་མིང་ཡོངས་སུ་ཆུད་པའི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །བདག་གི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ སྔོན་དུ་བཏང་ནས་དཔྱོད་པའོ།།མཐོང་ཟིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་བདག་གིས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའམ། སྔོན་མཐོང་ཟིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བློ་དེ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ། ། ལས་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ།

对于'有事物却说无'这种执着名称时，是否是错乱知识本性的心识运行呢？不是的，因为会导致执着名称与执着其义的心识二者无差别的过失。那种错乱知识确实无法缘取其义。
关于'无中有无的特征是基于有而说的'这句话，如何能对空无所有之处说有呢？谁说它是空无所有呢？它只是没有其他事物的特征而已。因此认为它是无，而不是依据自身实体而言。
对于具有自相的事物，也有依他而言的无，例如在蓝色中没有黄色的本性，但难道说这蓝色在一切方面都是无吗？'了知无'这句话是显示无的法性，同样也因为执持无错的特征。
以上回答说明了不确定性。关于'依据果相'这句话，有人说：'不是因为有过去所说的果，而是因为能生果故称为过去'。
'如同已生'是指与已生的本性相似，而非前所未有，例如圣者所生之道，后来所生也与之相似，而非前所未有。'非永远适宜'是指未来被不可思议境界所摄。
关于'具足缘'，当果现在生起时，某些缘难道不是已成过去了吗？当果成就时，安立为缘的事物，因此那时称为具足缘。'如同已生'就是已生，例如说'具有智者本性'。或者指与已生相似。'具无生法'是指后不会生。'过去果'是指果事已过去。'如无所依处'是指苦。
关于'何为我见'等，若逐句建立与破斥则过于冗长，故当仅略说义句。'非先起心'是指任何人都未曾观察，因为他们也会生起有情的心识。'有情心识运行不应理'是指若无与之相关的我则不应理的意思。
关于'见到具名、与名相关的诸行时应唯生起想的心识'，如何能缘取想呢？从见其果而起，如从所缘和见而有受。例如，若呼唤'桑杰金'他就会来，由此可知有了知其名的想。
'我将以眼见诸色'是先起心而观察。关于'已见'，无论是说'现在我见'还是'先前已见'，以及'将要见'都是先起心。'从造作'也是先起心。'成就业'的行为也是先起心。

 །གལ་ཏེ་གཞན་ལ་འདོད་ན་ནི་དེས་ན་དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་ལ་བདག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་པོ་བློ་དེ་ནི་གཞན་པ་ཡིན་ནོ་ཁས་ལེན་ལ་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་མ་ཡིན་པས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དབྱིབས དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།དབྱིབས་དང་ནི་གཟུགས་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་འདོད་ན་ནི་དེས་ན་གང་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་བློ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །དེས་ན་ཡུལ་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་བགྲང་བ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་བློ་འབྱུང་བར་འདོད་དམ་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ཅི་ཞིག་བརྩད་ཅེ་ན། སྔར་སེམས་ཅན་གྱི་ བློར་ལྷུང་བ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཚིག་མངས་པར་འགྱུར་བས་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྔར་ཡང་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་འབྱུང་ན་ནི་དེས་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ལ་ཡང་སྐུར་ པ་བཏབ་པར་གྱུར་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མངོན་སུམ་ནི་ནོར་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བློའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ན་ནི་བདག་གི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་པའོ། ། གལ་ཏེ་མི་རྟག་ན་ནི་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་བདག་གི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རྟག་པར་མི་རུང་སྟེ་གསལ་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྩོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་ཡང་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་ཡང་སྤྱོད་བར་མི་བྱེད དོ་ཞེས་ཁྱེད་ཅག་གིས་བརྟགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་མི་རྩོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མི་རྩོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་ནི་རྩོལ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་གཞན་ཞིག་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་ མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་སྨྲས་སོ།།གལ་ཏེ་རང་དབང་ཡོད་ན་ནི་བདག་ཉིད་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱོད་པའི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡང་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ན་རྒྱུ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་ དབང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྩམས་སོ།།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྤྱོད་ན་ནི་བདག་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྤྱོད་པ་བདག་ལ་ནི་གཞན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བདེན་སྨྲའི་བུའི་མདོ་ལས་ཀྱང་མེར་འཇུག་གི་བུ་ཁྱོད་གཟུགས་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའམ། ཚོར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའམ། ཁྱོད་གཟུགས་ལ་འདི་ནི་བདག་གི་གཟུགས་ཏེ་འདི་ལྟར་ནི་གྱུར་ཅིག་།འདི་ལྟར་ནི་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ དབང་ཡོད་དམ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ལ་ཡང་འདི་ནི་བདག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ནི་གྱུར་ཅིག་འདི་ལྟར་ནི་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དབང་ཡོད་དམ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་གི་མདོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཀྱང་དེ་སྐད་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་རྟག་ན་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་ བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕན་པ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

关于'如果认为是他者，则形状具有者不应称为我'这句话，是这样的：对方承认意识是他者，由于不是先有意识而后有执取，所以具有形状者也不合理，因为形状与色法不异。
如果认为是自相，则由于对所见之境产生颠倒认识，故我的意识不合理。'对彼'是指对色等。因此一切境都成为一切境识之因而不合理，即成为现量之因。
关于'对其他有情的计数，是否认为会产生计数为其他有情的意识'这个问题，之前落入有情意识是不如实的，因为是不先有意识而趋入的缘故。对其他也是如此这一点虽有不定性，但为避繁冗故不说，这是前面已经说过的。
如果不生起，则不应诽谤现量量，关于这点，现量虽是错误的，但因为是自证的缘故。
如果从意识之因而生，则不应称为我的行为，关于这点，'从意识之因而生'应理解为说'从我之因而生'。
如果是无常，则由于有变化，不应称为我的行为，这是说我不应该是常住，如同明显性一样。
如果是具有努力自性者，则由于恒常具有行为，不应说又行动，关于这点，恒常具有行为者不会再行动，这是你们的推测。
如果是无努力自性者，则无努力自性者行动，这是因为行动被理解为努力。
如果有因，则在有情的行为中会有其他能发起作用者存在而不合理，这说明了无穷过失。
如果有自在，则自身生病、衰老、死亡、痛苦、烦恼等行为不合理，关于这点，'自在'是说虽有因而行动时能主宰因，'自在'也是施设的。
如果依他力而行动，则不应说我行动，这是说则不应说行动。有些人说行动于我是那些他因缘的行动。又有些人说'自在'是'我'的异名，因为在《谛子经》中也说：'火入子，你说色是我吗？受乃至识是我吗？你对色有这是我的色，愿如是，愿不如是的自在吗？乃至对识也有这是我的识，愿如是，愿不如是的自在吗？'同样在《比丘经》等中也如是说。
如果是常住，则对无常的乐苦利害变化不合理等，这些语境是显示即使一切如此也会存在。

།གལ་ཏེ་མི་རྟག་ན་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་རྒྱུན་དང་འཇུག་པ་ཡང་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིར་ཞིག་པར་གྱུར་པ་གཞན་དུ་མ་བྱས་པར་ཐོབ་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་ལ། དེ་ནི་འདི་ཉིད་དུ་ཞིགས་ཏེ་རྟག་པའི་ཕྱིར་ གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པས་ཟོས་པའི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།གང་རྒྱུན་ལ་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་དུ་ལོགས་ཤིག་ན་གནས་ཤིང་ཕུང་པོ་ རྣམས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའོ།།སེམས་ཅན་འདུས་མ་བྱས་སུ་འདོད་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པས་ན་དེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་རྟག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ་ལུས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པས་བདག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ན་ནི་དེས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་གྱི་བདག་གི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ལྟ་བ་པོར་མི་རུང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་ན་གཉིས་པས་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ།།གལ་ཏེ་ལས་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཡང་ས་བོན་དང་འདྲ་བས་དེས་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེད་པ་དང་། འགྱུར་བ་དང་། གཞི་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་རོ། །ལ་ལ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལ་ལ་ནི་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། གཅིག་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱིར་འཇིལ་ཞིང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་བྱེད་པ་དང་། གཅིག་ནི་གསུམ་ཆར་ཡང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་བགེགས་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ བཞི་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེས་ནི་གལ་ཏེ་ཟོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་ན་དེས་ན་ཇི་ལྟར་ཟོར་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་གཞན་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཅད་པའི་བྱ་བ་ནི་ཟོར་བ་ལས་གཞན་ཏེ་ལས་ ལ་གནས་པར་དམིགས་པ་ལྟར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ།དེ་ཉིད་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུའང་འགྱུར་བས་ན་དེ་ནི་མི་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་མེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་མེ་ནི་སྲེག་པ་པོ་ མེད་པར་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྲེག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟོར་བ་དང་མེའི་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ནི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དང་ཡང་བྱེད་པ་ན་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་ཚད་མ་ ཐམས་ཅད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བདག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་གང་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་འཇུག་ཀྱང་འཇུག་ལ་ལྡོག་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ རམ།འོན་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་མ་སྨོས་ཤེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་འཇུག་པ་ལས་ཉམས་པ་ཉིད་ལྡོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果是无常的话，那么离开诸行之外，就不会观察到灭、生、相续和趣入，这是不合理的。这句话的意思是说，离开诸蕴之外，没有灭、生和具有等，这是其语义。
在此，若成为已坏而未造作而得到的过失也将成为不合理。这是说，彼岸的作者仅仅是一个，它在此处已坏，因为是常住的缘故，是依他起性，所以不是作者，因为重复的缘故，将成为与未造作相遇的过失。
对于在相续中安立作者等名言者，则无过失。
'与诸蕴差别'是指与蕴不混杂而单独存在，并受用诸蕴。
若问：难道不是只承认众生是无为吗？因为不作有为的作业、作用和受用等，所以于彼无过失。
若说'如果是无蕴'，'无蕴'是指因为无所受用的蕴。
因此，不是恒时烦恼性，且无身体相联系，故不应称为我。这是因为无身体相联系的缘故。
如果见等是我的话，则见等将成为见者，而非我的见等，因无差别故不应成为见者。这是说，若仅有一个见者，第二个又有何用？
如果是业的话，那也如种子一样，因此将成为常，这是不合理的等四个比喻，是因为有生起、转变、基础和无遮蔽的差别。有的是能生，有的不能生而能令生，有的二者都不作但稍作生起和转变的遮止及执持等，有的三者都不作而住于不作障碍性中，仅此而已，因此说四种。
如果是作用的话，那么如果与镰刀等相似，则如同镰刀等作砍割等作用一样，见等离开见等之外不观察到其他，这是不合理的。这是说，如同砍割的作用异于镰刀而住于业中可观察到一样，见等则无如是，因为它本身即是作用的体性。同样，它本身也成为作者的体性，所以是不相似的。
如果是如火一样的话，则我执将成无义，这是不合理的。如此，火即使无烧者也能自然烧。关于镰刀和火的两个比喻，差别是这样的：一个是在诸作用中反复作用时依赖作者，另一个则不是如此。
如果异于见者等相，则以一切量都无相而称为我是不合理的。'一切量都无相'是指因为无从果推度的缘故。
对此也应如是说：是否具有趣入相者既趣入又退出？还是认为不具彼相者如是？对此，若问为何不说退出相？有人说，如有人说离开趣入即是退出。

 །ཡང་ཁ་ཅིག་ལྡོག་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཐ་མར། བསྟན་པས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་འདུ་བྱེད་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ལ་ནི་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་གྲུབ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྒྲུབ་པས་གདགས་པར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལས མ་གཏོགས་པའི་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ལ་ལ་དག་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་གྲགས་པ་རྣམས་ནི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་བོང་བུའི་རྭའམ། འཇུག་ པའི་ལས་གཞན་པའོ།།དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་བྱེད་ལུས་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ཆུ་ཀླུང་དང་། མར་མེ་དང་། བྱ་བ་དང་། བཞོན་པའི་རྒྱུན་རྣམས་ལ་དམིགས་ཏེ། དེས་ན་བདག་མེད་པར་ཡང་བྱེད་པ་རྣམས་ཉིད་འཇུག་ཅིང་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་ལ་སོགས་ པ་དཔེ་མང་པོ་དག་སྨོས་པ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བའི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དྲུག་ཁོ་ན་སྨོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ལྟར་བདག་གི་བློས་ནི་དཔེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་མོད་ཀྱི་གཞན་དག་ལས་གང་དུ་ཅུང་ཟད་གྲགས་པ་རྣམས་སྨོས་ ཏེ།འདི་ལྟར་འུག་པ་པ་དག་མར་མེ་ནི་གཞན་དང་གཞན་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི། ལུས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་མང་དུ་སྨོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་ལུས་ནི་དཔེ་ཡིན་ན་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མིང་ནི་བསྒྲུབས་པའོ། །གཟུགས་ནི་དཔེའོ། །ཡང་ན་ཇི་ ལྟར་ལོག་པར་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཡུལ་གྱིས་སྐྱེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བས་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུམ་ན་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གལ་ ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་འདོགས་ན་ནི་མེ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ།།འོད་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་སྲེག་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་འདོགས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སྒྲར་སྦྱོར་བ་ལ་བྱའོ། །དེས་ན་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་མི་ལུས་ལ་ཡོན་ཏན་ བཤེས་གཉེན་དང་།སངས་རྒྱས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་འདི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ངར་འཛིན་པ་དང་གཞི་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ལ་འདོགས་ན་ནི་དེས་ན་འདུ་བྱེད་ཙམ་ལ་བདག་ཏུ་འདོགས་པར་ཟད་དེ། བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དོན་ མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་དག་ལའོ། །ཉེས་པ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ན་དེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིད་ལ་གཞག་ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགེ་བ་ཡིན་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བྱམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་ཁྲོ་བའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་མདོ་ལས། གཞོན་ནུ་ང་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་སྟེ། ཚིག་དེ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་བཞིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར རོ།།མ་གསོད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞིན་ཏེ། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཐར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

有些人说，'是否有些会退而成为退转'这句话最后说'由于显示故而一切都会成为'。如果具有相应特征的都如此的话，则说'观察到行蕴趣入的五种特征'，虽然对方没有成立如此趣入的特征，但是仍然应当由成立而安立。虽然除蕴外没有能趣入者，但有些行蕴会趣入，如此由于具有因缘，乃至说'变化'，身体、芽等众所周知的是相顺的譬喻。不相顺法是驴角或其他趣入业。
这就是说，观察到行蕴、身体、芽、河流、灯火、事业、乘骑的相续等，因此即使无我，诸作用自身趣入与退转故不应理。有些人说，举出身体等众多譬喻，是因为趣入者仅仅是作用而已，所以只说六种。又有些人说，如此我的见解是一切譬喻都具有因缘等一切，但从其他处提到些许众所周知的，如此乌巴迦派说灯火趣入于此处彼处，而身体不是如此，因为这样说所以举出众多譬喻。
如果身体是譬喻，那么所成立的是什么呢？名称是所成立。色是譬喻。或者如同颠倒分别。对此也应当这样说，'是否由境所生及苦所变'等三句与'深奥'等三句依次配合。如果安立于自身，则'火能烧、光能照'不应理。火虽然不动，但是烧的缘的作者。'如果安立于自身'是指配合我的声音。
因此，在世俗安立的人身上不应安立功德、善知识、佛授等。如何安立这是我呢？因为我执与基础是一体。如果安立于他者，则仅仅是安立行蕴为我，我执成为无义故不应理。'他者'是指天友等。'为了治愈过失'是因为它是我慢等的根本。
如果是不善，则'一切智者所说'等，'一切智者所说'是考虑到世尊成立一切智性的比量而说的，这里词义是这样的：无我见不是不善，因为一切智者通达是善而宣说故，是慈爱。不相顺法是愤怒。
从世尊在圣月灯经中说：'童子，我是一切智者、一切见者'，也可以推断有一切智性，那句话也是如实义，因为世尊不是以隐密意趣而说的。如同'执著杀母将生地狱'之句，不相顺法如说'彼将得解脱'。

 །ཇི་ལྟར་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མདོ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པ་བཞིན་ནོ། །ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདག་ལ་ཆགས་པ་དམ་པོར་འཛིན་པའི་ལམ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་བདག་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ནི་དེ་ན་ནམས་ཀྱང་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ནི་བདག་མེད་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཙམ་ལ་ བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་བདག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོམས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པས་བསྒྲུབ་པར་ཁས་ལེན་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་འདོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཚོགས་དང་རྒྱུད་དག་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་ཕྱིར་བ་དང་། དེ་དག་ཀྱང་ འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞི་ནི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །ཆོས་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་གཉིས་ནི་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤང་བར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ཏུ་ན་སྡུག བསྔལ་རྣམ་པ་བདུན་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུན་གྱིས་འཇིག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གློ་བུར་ལས་བྱུང་བ་དང་། བདེ་བ་ཉམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་བྱུང་བ་དང་། རང་དབང་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བྱུང་བའི་ སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བདུན་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཚིག་བཞི་དང་སྦྱར་རོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་ཕ་རོལ་བདག་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

如果问何以不是隐密意趣？因为在其他经中也有说明，如同其他那样。所谓'成为过失之对治'，是因为能遮止执著我之坚固道路。
如果认为'唯有我'，则永远不会生起'无我'之念，这是不合理的，因为我是不成立的。如果是我见，则如同无我一般，仅仅对诸行起我见，由我见力而认为'有我'是不合理的。
所谓'由我见力'是说由于如此串习，而对此起执著，仅仅是承许由自缘之相而成立，并非从有无实义而成立，如是显示。
因为诸法中假立我会成为实有，故不应说彼等是异或非异。如果问此有何过失？因为于蕴和相续假立彼等，且彼等不应与诸行成为异或非异。
其中'无常相'、'不坚相'、'不可靠相'、'变异相'这四句，分别由'生相'、'老'、'病'、'死法相'四句来解释。
余下'唯法相'、'唯苦相'二句，是'无作者相'和'应断相'。
又有些是从七种苦开始宣说：从相续灭而生、从刹那灭而生、从突然而生、从乐坏而生、从自然而生、从无自在而生、从本性苦而生的七种苦而开始宣说。
其中所谓'自然生起'是以生等差别配合四句。又有一说，为了遮遣他方执著我为常等见解，而安立八种相。



